آگست افغانستاننینگ سیاسی تاریخیده قاره داغدیک ایز قالدیرگن
بانو سعید
، دهشتلی بیر فاجعه بولدی- ۴۰ میلیون آدمنی، اولرنینگ برچه مدنی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی یوتوقلری بیلن بیر کیچهده انقراضگه سورگن.
۱۵-آگستده صادر بولگن واقعه فقط غمگینلی ایمس ایدی؛ دهشتلی ایدی. بو چېکسیز یاوزلیکنینگ باشلنیشی، میلیونلب آدملرنینگ مجبوری کوچیشی، مینینگ یورتیم یریملیگینینگ (عیاللر) اسیرگه آلینیشی و دنیا همجمعیتنینگ دایمی سکوتی-بولرنینگ برچهسی انسانیتنینگ اخلاقی هلاکلیگینی جوده روشن تصویرلب بیردی.
دنیا تورت ییلدن بیری کوریب کیلماقده؛ افغانستان عیاللری قنچهلیک آغیر وضعیتده یشهماقده، و اونینگ قیلگن یا که قیلهیاتگن یگانه ایشی-بیر نیچه مهاجرنی قبول قیلیش، بیر نیچه نمایشلر اوتکزیب، وضعیتنی قارهلشدن عبارت بولگن.
مین اوزیم اوشبو متحجر و عیال گه قرشی بولگن گروهنینگ ایککی دههدن آرتیق چېکسیز زورهوانلیکلریدن جبرلنگنلردن بیری من. اوز تجربهم آینهسیده مین بوگونگی قیزلر و کېلهجک اولادنینگ حالتینی انیق کوره آلهمن، اولر بو وحشی گروهنینگ قاره حکمرانلیگی آستیده یشهماقده.
بو ییرده مین مثال طریقهسیده قیسقچه تأکیدلماقچی من، طالبلرنینگ عیاللر و قیزلر حیاتی همده کیلهجگیگه قندهی تأثیر کورستگنینی. ۱۹۹۷-۲۰۰۱-ییللرده مین اورته مکتب اوقووچیسی بولگنیمده، افغانستان شمالی اوشبو گروه نظارتی آستیده ایدی و همه اولگی تورت ییل (۱۵-آگست) کبی ویران بولدی. کوپچیلیک ایرککلر حیاتلریدن قورقیب مملکتنی ترک قیلیشگه مجبور بولیشدی، قالگنلر ایسه اسیر قیلیندی یا که بو جهالت قوزغهتووچیلری تامانیدن اولدیریلدی. مینینگ آلدیمدهگی ایرککلر جملهدن آتهم و اونینگ اکه-اوکهلری، یشیرینچه اویلرینی ترک ایتیب مملکتدن چیقیب کیتیشدی. بیزنینگ تخمینن ۲۰ کیشیدن عبارت، کوپچیلیگی بالهلر بولگن عایلهمیزنینگ باشقرووی بوویمگه تاپشیریلدی. حیات باشقه توسگه کیردی، بو وحشی گروه حاکمیتگه کیلیشی بیلن همه نرسه بیر زومده بوزیلدی. نان دسترخواندن آدملرنینگ حیاتیدن مثبت انرژی یوقالدی.
سوو قودوقلری قوریدی، بیر سومکه اوننینگ نرخی اوشه دورنینگ ملی پولیده آلتی لک افغانی بولدی. یادمیده، بوویم همه نرسهنی احتیاطکارلیک بیلن تقسیملشگه مجبور بولدی. مثلن، بیتته ناننی تورت گه بولیب، هر بیر کیشیگه فقط بیر بولک بیرردی و کم ییشیمیزنی تأکیدلر ایدی، چونکه آتم ایراندن جونهتگن پوللر بیلن بیر آی گه آزیق-آوقتنی تأمینلش قیین بولردی. آزیق-آوقت اساسن اون، یاغ، کچالو، لوبیا و ینگی قوشیلگن محصولات بولیب، جواری ایدی. جوارینی اون بیلن ارهلشتیریب خمیر گه قوشیش آرقهلی قیمت اونینگ حددن تشقری استعمالینی کمهیتیریشگه حرکت قیلیشردی. کیچهلری بوویم یاستیق آستیگه پیچاق و تیاق قوییب اوخلردی.
مین، عمکبچهم و خالم یاش قیزلر بولگنیمیز اوچون-اونینگ یانیده اوخلردیک. کیچهسی بیر نیچه مرته توریب، کیچیک قاره رنگلی قول چیراغلری بیلن حویلی دیوارلری، آشخانه، یوقاری و پستکی اویلرنی تېکشیریب چیقردی. اویده ایرکک بولمهگنی سببلی او قورققن و قورقووی بیلن عایلهنینگ برچه اعضالرینی نوبتچیلیک و اویغاق توریشگه مجبور قیلگن ایدی. کوندوز کونی او اون، یاغ یاکه باشقه ضروری نرسهلرنی ساتیب آلیشگه کیتگنده، بیرار کیلین یا که قیزلردن بیرینی اوزی بیلن آلردی.
کیتیشدن آلدین بوویم اوزینینگ کییمیدن بیرینی بیرار شوندنه اوق قورگن عیال کبی حرکت قیلسین و اېسکیرگن، قیسقرگن چادر (بُورقه) کییب، آدملر خصوصاً طالبلر اونینگ یاش عیال ایکنینی چونکه یاش عیاللر ینگیلنگن بورقه و رنگلی کییم بیلن کوچه گه چیقسهلر، طالبلر تامانیدن شلاق تیاق یا که اوزون اینگیچکه تیاقلر بیلن اوریلردی. عیاللر رنگلی و پاشنهلی پایزیب کییشگه حقلی ایمسدی، و کیمدیر پاشنهلی پایزیب بیلن کوچه چیقسهگینه، ایاقلریگه شلکه یا که تیاق بیلن اوریشردی. شهر دییرلی عیاللر گه قرهشلی بولیب قالگن ایدی. بعضی عایلهلرنی قری ایرککلر باشقرردی، قری ایرکک بولمهگن عایلهلرنی ایسه قری عیاللر باشقرردی.
برق پایهلری و سیملر قاره نوارلر بیلن تولدیریلگن ایدی – طالبلر اوی و دکانلرنی تینتو قیلگن، اودیو و ویدیو اوسکونهلرنی مصادره قیلگن و «توبه» رمضی صفتیده آدملر دیوارلر گه آسیب قویگن ایدیلر. شهر کوپراق زیارتگاه گه اوخشب قالگن ایدی. آدملر کفایهلنیشردی.
آیلر شو طرزده اوتیب کیتردی، توغری شو وقتده بو گروهنینگ شهر قیزلری بیلن نکاح قیلهیاتگنی حقیده میش-میشلر ایشیتیله باشلهدی و بو آدملر آرهسیده قورقوونی ېنهده آشیردی. شو سببلی عایلهلر دراو چارهلر کوریشگه مجبور بولدیلر و یاش قیزلر و اوسمیر قیزلرنی امکان قدر تیزراق تورموش گه چیقریشگه حرکت قیلیشدی، شونده اولر نهفقط آرتیقچه «نان ییووچی»دن بلکه آبروسیز قیلیشدن هم سقلنردی. بیراق، بیزنینگ اوییمیزده ایککی یاش قیز و مین –بیر اوسمیر قیز بار ایدیک. بو ایسه بوویمنی ېنهده قورققن و تشویشلی قیلردی.
شو سببلی او آته-آنم گه خط یازیشگه کیریشدی، اولر گه چاره کوریش ضرورلیگینی بیلدیردی. مین اوشه پیتده عایلهدهگی یگانه تعلیم آلگن قیز بولگنی اوچون، بوویمنینگ سۉزلرینی آته-آنمگه یېتکزیب، اولر گه خطلر یازردیم.
سلام و حرمتلریمنی یخشی ساعت بیلن هر بیرینگیزگه تقدیم ایتهمن. اولا آتم گه کېین عمکیلریمگه و آخریده بوتون عایله گه عایلهنینگ حالتی حقیده معلومات بیریش اوچون بوویمنینگ شفرلنگن جملهلرینی یازیشگه مجبور ایدیم. بوویم مینی یاش قیزلریمیز حقیده اویلشگه اوندهدی، چونکه هر کون وضعیت ېنهده نازکلشیب بارردی و طالبلر ایشیک آلدیده قیز آلیش احتمالی موجود ایدی. مین خطلرنی یازردیم، اولرنی کانورت (پاکت)ده سالردیم و بوویمیز اولرنی قاچاقبر شخص گه تاپشیردی.
آیلر دوام ایتدی، خط جوابی کیلیشی اوچون کوتیش لازم ایدی. نهایت، بوویمنینگ صبری نهایهسیگه ییتدی، چونکه بیر خطده آته-آنه تامانیدن بیلدیرگن خواطرنی انابت گه آلیب، راضیلیک بیرگن ایدی و علاجی باریچه تیزراق قیزلرنی قرینداشلر اوغیللری بیلن تورموش گه چیقریشگه رخصت بیریلگن ایدی. شو خطلردن بیریده، آنم نامیگه یازیلگن خطده، مینینگ «قیزنینگ» مسلم بوییچه هم جدی خواطر بیلن فکر بیلدیریب، آنهمدن بو بارهده اویلب، قرارینی آتهم بیلن بولیشیش سورهلگن ایدی. حاضرگچه اوشه خط مین بیلن سقلنیب قالگن.
نهایت خطرلر اوز ایشینی قیلدی و اویده قالگن قیزلر، اینگ کیچیک فکر بیلدیریش یا که ناراضیلیک حقوقسیز، یقین قرینداشلرنینگ اوغیللری بیلن تورموش گه بیریلدی. مین ایسه سۉنگی ورینت صفتیده تنلندیم. طالبدن قورقیش، قیین شرایط و اونینگ عاقبتلری سببلی، نیمه صادر بولیشینی تولیق توشینمسدن، آتهنینگ قرینداشی بولگن بیر ییگیت بیلن تورموش گه چیقیش گه راضی بولدیم و شو طرزده حیاتیمده ینگی بیر باب آچیلدی. مین یاشلیگیم سببلی ملاحظه قیلیش قابلیتیم، تنلاو حقوقیم و یېترلی بیلیمیم یوق ایدی. شو تورموشگه راضی بولدیم و عایلهنینگ قراریگه نسبتن سکوت قیلدیم؛ البته، بو سکوت مجبوریتدن، اختیاطدن ایمس ایدی.
مینگه تنلب بیریلگن حیات شریگیم محنتکش و شخصیتی مستحکم بیر آدم ایدی. بیز ییللر دوامیده نسبتن تینچ و کم تشویشلی حیات کیچیردیک، لېکن بو تینچلیک اوزاق دوام ایتمهدی. کېین ایسه مکتبلرده، قرارلرده قیشلاقلرده طلبهلرنینگ کورینیشی استه-سیکین کورینیب قالدی، هر کونی آلدینگیسیدن کوپراق. مین تورت یریم ییل دوامیده طالبلر حکمرانلیگی آستیده اوقیش و تعلیمدن محروم بولگن بولسم-ده، طالبلر آغدیریلگچ و وقتینچه حکومت تشکیل ایتیلگچ، ۱۲-صنفنی توگهتیش اوچون ییللیک یاش آشیریش حسابیگه مکتب تامانیدن فخری روشده سرتفکت آلدیم. مین اویلنگنیمدن سۉنگ، چیککه، آرقه گه قالگن و دینی اعتقادی کوچلی اهالیسی بولگن بیر تومن قیشلاغیده حیات باشلهدیم.
استه-سیکین او ییرده عیاللر و قیزلرنینگ حیات شرایطینی کوریب، اولر بیلیم گه محتاج ایکنینی توشیندیم، و بو بیلیمنی اولر گه یېتکزیش اوچون بیرار جایدن ابشلش کېرهک ایدی – و کیم میندن یخشیراق ایدی، چونکه مین قیشلاقدهگی یگانه ۱۲-صنف اوقیگن عیال ایدیم. شو اعتقاد بیلن مین تعلیمی فعالیتنی باشلهدیم و اوز یگانه بایلیگیم – اوقیش و یازیشنی بیرآز بیلیشیمنی – بیلیمدن محروم قیزلر گه یېتکزیشگه حرکت قیلدیم. جوده یاپیق و دینی جمعیتده بولگنیم سببلی، خطا گه یول قویمسلیک اوچون دایما احتیاط بولیشیم کېرهک ایدی.
شونگه قرهمی، شهر اهالیسی بولگنی سببلی بعضاً کوپلب حکملر و تنقیدلر گه دوچ کیلردیم. بیراق نیتیم یخشی ایدی و بونی عملگه آشیریش اوچون قربانلیک قیلیشگه تیار ایدیم؛ قیین ایدی، لېکن امکانسیز ایمس ایدی. شو پیت حکومت سوادخوانلیک کورسلرینی تشکیل قیلدی و آزیق-آوقت یاغ و بوغدای تقسیملش آرقهلی آدملرنی سوادخوانلیک صنفلریگه قتنهشیشگه رغبتلنتیردیم. بو حالت مینی اوشه کورسلردن بیریده اوقیتووچی بولیشیمگه سبب بولدی و شو یول بیلن قیشلاق اهالیلریگه یېتیب باریشیم آسانلشدی.
مین آنهلرنی فکر جهتدن تیارلشیم کېرهک ایدی، شونده قیزلرنینگ مکتب گه کیریش و عادی درسلرنی اورگهنیشی آسانلشردی. اوییمیزگه یقین جایده بیر نیچته قیشلاق قیزلری اوچون یگانه قیزلر مکتبی آچیلدی و بو مین اوچون امید اوچقونینی یاقدی. کوپ محنت و کورهشدن سۉنگ، قینانملر عایلهسیدن رخصت آلدیم و قیزلر مکتبیده اوقیتووچی بولیب ایشلشنی باشلهدیم. ایککی ییل دوامیده عادی جوده اېسکی بیر اوی حویلیسیدهگی چادر آستیده، مکتب گه کیریش گه رخصت بیریلگن آزگینه قیزلر گه درس بیردیم.
اما بو مینی قانیقتیرمهدی. باشقه عایلهلرنی هم قیزلرینی مکتب گه بیملال یوباریش گه کوندیریش اوچون کوپراق حرکت قیلدیم. اولر گه «مین او ییرده بولهمن و قیزلر گه اوز کوزیمدیک قرهی من» دیب ایشانچ بیردیم. استه-سیکین آنهلرنینگ ایشانچینی، اولر آرقهلی ایسه آتهلرنینگ هم ایشانچینی قازاندیم و شو یول بیلن کوپراق قیزلرنینگ مکتب گه کیریش یولی آچیلدی. کوپلب قیزلر گه بوتون مهریم بیلن تعلیم بیردیم. تشقریدن عادی کورینگن مکتب دیوارلری مینینگ آرزو قدم جاییمگه ایلنگندی.
عایلهلر اولگیدن کوره آنگلیراق بولیب قالیشدی و استه-سیکین قیز اوقووچیلر سانی آرتیب باردی. تعلیم-تربیه امکانیتینی کېنگهیتیریش و کوپراق اوقووچی قبول قیلیش اوچون کتتهراق و زمانهویراق مکتب کېرهک ایدی. شو باعث اوشه دوردهگی حکومت اطراف قیشلاقلر گه یقین و خوفسیزلیک بولگن جایده ینگی قیزلر مکتبی قوریشگه قرار قیلدی. تصادف گه قرشی، تنلنگن ییر ایرینینگ آتهسیگه آته-بابادن قالگن ملک ایدی. بو کتته معما کیلتیریب چیقردی، چونکه محلی آدملر کتته لیسه درجهسیدهگی قیزلر مکتبی قوریلیشیگه قرشی ایدیلر.
اولرنینگ فکریچه، قیزلرنی باشلنغیچ درجهسیگچه اوقیتیش یېترلی، اوندن آرتیغی ایسه «خوفلی» ایدی. قینانملر عایلهسی هم دولت گه ییر بیریشگه قرشی چیقدی، سبب هم اوشه – کتته یاشدهگی قیزلر اوچون لیسه قوریلیشی ایدی. مین مرکزدن کیلگن هیاتلرنینگ قینانملر عایلهسی آقسقاللر بیلن بو مسالهده اوزاق مذاکرهلر آلیب بارگنینی بیر نیچه بار کوردیم. افسوس که هېچ بیری راضی بولمهدی و جوده کېسکین مناسبت بیلدیریشدی.
بو تارتیشوو و مذاکرهلر آیلر دوام ایتدی، اما نتیجه بولمهدی. مین وقتیم ییتگنینی حس قیلدیم – ارهلشیشیم کېرهک ایدی. ایریمدن، او قرار قبول قیلووچی اساسی آدملر قطاریده بولیب، سۉزی آدملر و عایلهسی آرهسیده اوتهدیگنلردن بیری ایدی، سورهدیم: «نیگه سین دولت گه بیر بولک ییر بیریشگه راضی بولمهیسن؟ اگر بیزنینگ قیزیمیز بولسه، اونینگ اوقیشی اوچون مکتب بولیشی کېرهک-کو توغریمی؟»
او سیکین دیدی: «بیز ییریمیزنی دولت گه بیریشگه راضی بولهمیز. لېکن دولت بو ییرگه قیزلر مکتبی قورماقچی.» مین دیدیم: «خوش، بولسه بولر ایکن – کو؟» او ایسه دیدی: «کوپچیلیک آدملر قیزلر مکتبی گه ایگه بولیشگه راضی ایمس. اگر بیز بیرینچی بولیب بوندهی ایش قیلسک، آدملر بیز حقیمیزده یامان گپیرهدی.» بو گپنی ایشیتگنیمده قانم قینب کیتدی. بیلمهی من، بو تویغو قییردن پیدا بولدی، بیراق بیردن بو مسالهنی حمایه قیلیشنی باشلهدیم. اوشه کوندن باشلب، اولرنی راضی قیلیش اوچون اوزیمنی دولتنینگ نارسمی وکیلی صفتیده توتدیم. راستینی ایتسم، حتا جنجل و تارتیشوو درجهسیگه باریب قالدیم، بو عایلهنینگ بیر نیچه کتته کیشیلریدن بیلواسطه تنبیه هم ایشتدیم، لېکن آرقه گه چېکینمهدیم. ایریمنی بو ایشگه راضی قیلیش اوچون آخریگچه حرکت قیلدیم و نهایت اوشه حدود ده بیرینچی قیزلر مکتبی آخوندبابا اورته مکتب نینگ پایدیواری قوییلدی. شو طریقه بیر نیچته قیشلاق قیزلری مستقل، جهازلنگن درس خانهلریگه ایگه بولدیلر.
اوشه مکتب مینینگ آرزولریم کعبهسی بولدی و مین اوچ ییل دوامیده او ییرده اوقیتووچی صفتیده ایشلهدیم. درس بیریشدن، یازیشدن و اوقووچیلریم بیلن صحبتلشیشدن هېچ قچان چرچهمسدیم. مین بیلن اوقووچیلریم آرهسیده صمیمیت و محبت گه توله ساغلام بیر محیط موجود ایدی. قیزلر محبت و انرژی گه تولیب-تاشگن، اوقیشگه آشنا ایدیلر. اگر بیرار قیز عایلهوی معمالر طفیلی مکتب گه کیلمسه، مین اونینگ اویی گه بارر، التماس و یولباریش بیلن عایلهسینی قیزینی مکتب گه یوباریشگه کوندیرردیم.
بو گوزهل حیات فصلیم اوزاق دوام ایتدی. قاره کییملی طالبلرنینگ قیته آیاق تاووشلری تهدید و سوءقصدلری ېنه باشلنگچ، خوفسیزلیک باسیملری سبب بیز تومندن شهر مرکزیگه کوچیب اوتیشگه قرار قیلدیک. امکاندن فایدهلنیب، مین کیریش امتحانی جریانیده قتنشدیم و آرزو قیلگن یونهلیشیم بشری علوم ادبیات فاکولتهسیگه اوقیشگه کیردیم. اوچ سمستر دوامیده بیلیم یورتده یوکس نتیجهلر آلدیم. اولا بهالر آلدیم، شاعر صفتیده بیلیم یورت جماعهسیده تنیلدیم. بعضاً شعرلریم چاپ ایتیلیب، تیز آرهده بشری علوم ادبیات فاکولتهسی یولَکلریده دیوارلر گه ایلینر، بو ایسه مینگه کوپلب اعتبارلرنی جلب قیلردی.
تورتینچی سمستر کیلدی و مین اوقیشگه رقابت سبب فرزندلریمنی – ۶ و ۴ یاشلی ایکیله بالمنی بیر نیچه کونگه بوویلرینیکیگه یوباریشگه قرار قیلدیم، شونده یخشی تیارگرلیک کوریب، تورتینچی سمستر امتحانلریگه پخته تیار بوله آلردیم. ۰۶.۰۹. ۱۳۹۲ چهارشنبه کونی اېنگ قیین فنلردن بیریدن امتحان تاپشیریشیم کېرهک ایدی. ساعت ۷:۳۰ ده ایریم – خارجی تشکیلاتلردن بیریده ایشلهیدیگن انسان – بیلن خیرلشدیم و قیتیب کیلیب، درس بابینی (چپتر) تکرارلشنی دوام ایتتیردیم. باب اوستیده اوقی یاتیب بیلمهی قالیب بیر نیچه دقیقه گه میزغیب قالیب من. بیردن اتومات (کلاشینکوف) اوق آوازیدن اویغانیب کیتدیم. تلفونیمگه قرهدیم – ساعت ۷:۴۵ ایدی. آرتیدن تلفون جرنگلهدی و نامعلوم شخصلر ایریم همده اونینگ بیش همکسبی گه میمنه-المار یولیده قوراللی هجوم قیلگنی حقیده خبر ایشیتدیم. ساعت ۸:۳۰۰ ده اولیم خبری و ساعت ۱۲:۳۰ ده کسلخانه آمبولانسی موتری بیلن ایکی بالهم آتهسی بولگن و گناهسیز همده جانسیز انساننی اویی گه آلیب باردیک، تنهسیگه کوپ اوق آتگن ایدیلر فقط چپ قولیده ییتتی اوق و آغزی گه بیر اوق و ایاقلریده نیچته اوق جایی کوریلردی.
توشدن سۉنگ ساعت ۲:۰۰ ده اوستیده بولگن کییملری بیلن آلیب باریب کومدیلر و کېینراق باشقه بیش همکسبی که اولر هم شهید بولگن ایدیلر توپراققه تاپشیریشدی، جمعی آلتی ساعت دوام ایتدی خورسند، ساغلام و شخصیتلی بیر کیشینی اویدن جونهتیب و جنازهسینی تحویل آلگنیمچه، شوو…
افلاس طالب ېنه بیر بار حیاتیمنی برباد قیلدی. بوندهی مین قالدیم و ایککی ییتیم باله بیلن…
اوشه اچیق واقعهدن سۉنگ اوقیدیم، ایشلهدیم، مدنی فعالیتلر بیلن شغللندیم و سیاست گه هم کیریب قالدیم. ۸ ییل شو طرزده اوتدی – اوچ کیشیلیک عایلهمیزنینگ باقووچیسی ایدیم، ایشلهشیم شرط ایدی و برچه معمالرنینگ عهدهسیدن یالغیز اوزیم چیقردیم. اما قاره ۱۵-آگست یېتیب کیلدی و اوچینچی مرته مینینگ یگانه بایلیگیم – وطننی میندن تارتیب آلدی همده مینی فرزندلریم بیلن غربت دیاریگه، سورگون و مهاجرلیککه محکوم قیلدی.
طالبلرنینگ موجودلیگی و افلاس سیاستینینگ تأثیری –بو عیال قاتلی و عیال دشمنی بولگن گروهنینگ مینینگ، بیر عیالنینگ حیاتیگه بوگونگچه کورستگن تأثیرینی قیسقچه شو سببدن حکایه قیلدیم که، بو روایت تاریخ اوچون قالسین. کیلهجک اولادلر اینیقسه قیزلر، بیلیب قویسینلر – مین و مینینگ تینگداشلریم نیمهلرنی کوردیک و قندهی عذابلر چیککنمیز.
ېنه بیر ۱۵-آگستنینگ صادر بولیشینینگ آلدینی آلیش اوچون وقت و آنگلی عیاللر گه احتیاجیمیز بار – اولر کوچلی و قدرتلی بولیب ییتیشسین و هېچ قچان حاضرگی وضعیت آستیده یششگه مجبور بولمهسین. مینینگ تجربهم مینینگ اعتقادیمنی شوندهی مستحکملهیدی که، بو عیال دشمننی گروه (طالبلر) آخر-عاقبت قولب، یوق بولیب کیتهدی. قیینچلیکلردن امکانیتلر یرهتینگ و افققه نظر سالینگ. اورگهنینگ و اورگهتینگ! سیز ۲۰ میلیون عیالنینگ ایرکینلیککه اینتیلیش قووتینی سینب کورهسیز و حیات گه ېنه تبسم بیلن قرهی سیز!





