کابل خوفسیزلیک چنگلیده؛ طالبان کییمیدهگی قوراللی اۉغریلر و اهالی نینگ آرتیب بارهیاتگن تشویشی
الینا قلم

پایتخت نینگ بیر قطار اهالیسی سۉنگگی کونلرده قوراللی اۉغریلیکلر نینگ کۉپهیگنیدن تشویش بیلدیرماقده. اولر نینگ ایتیشیچه، اۉغریلر طالبان کوچلری نینگ طالبان کییمینی کییب، اولر نینگ اویلریگه کیریب باریشهدی و اهالیگه اویلری نینگ «شبههلی» اېکنینی، تینتوو اۉتکزیش کېرهکلیگینی ایتیشهدی. اما شو بهانه بیلن خلق نینگ مال-ملکینی اۉمریشهدی. اهالی نینگ سۉزلریگه کۉره، کابلدهگی بوندهی تالانچیلیک حالتلری نینگ کۉپهییشی کونلیک آسایشتهلیک و کېچکی اویقونی خلق نینگ کۉزیدن آلیب قۉیگن. اولر تأکیدلشهدیکی، بو اۉغریلیکلر طالبان ایچیدهگی مخصوص گروهلر تامانیدن باشقریلهدی و تشکیل اېتیلهدی.
کابل اهالیسی ۸صبح گزېتهسی بیلن صحبتده حاضرگی وضعیتدن شکایت قیلیب، طالباننی پایتختده خوفسیزلیکنی تأمینلهی آلمهگنلیکده عیبلهماقده. اولر ایتیشیچه، کابل نینگ کۉپچیلیک جایلری ایکی کونلیک انترنت اوزیلیشی و مهاجرلر نینگ قیتیشیدن سۉنگ خوفسیزلیگینی یۉقاتگن.
کابل اهالیسی وکیللریدن بیری، سالم، شهرده اۉغریلیکلر نینگ کۉپهیگنیدن شکایت قیلهدی. اونینگ ایتیشیچه، اۉغریلیکلر نهفقط سان جهتدن آشگن، بلکه اېندی اولر مقصدلی و تشکیلاتلی طرزده عملگه آشیریلماقده. اونگه کۉره، کمبغللیک، ایشسیزلیک و بعضی طالبان جنگچیلری نینگ قورال و موقعیدن سوءاستعمال قیلیشی اوشبو حالت نینگ اساسی سببلریدن بیریدیر.
بو کابللیک شوندهی دېیدی: «بو اۉغریلیکلر نینگ کۉپی تنلب، مقصد بیلن عملگه آشیریلماقده. بولر نینگ اکثریتی طالبان قوماندانلری رهبرلیک قیلهیاتگن تۉدهلر تامانیدن عملگه آشیریلهدی. بو تۉدهلر اساسا صرافلر، سرمایهدارلر، سوداگرلر و طالبان بیلن همکارلیک قیلمهیدیگن یاکه اولرگه قرشی بۉلگن شخصلرنی نشانگه آلهدی. بوندهی واقعهلر تاباره رېجهلشتیریلگن و تشکیلاتلی توس آلماقده.»
سالم قۉشیمچه قیلهدی:«جمهوریت دوریده هم بیزده کۉچهلرده پیچاق یاکه تۉپانچه بیلن آدملرنی توختهتیب، اۉغریلیک قیلهدیگن شخصلر بار اېدی، لېکن حاضر اۉغریلیکلر بوتونلهی رېجهلشتیریلگن حالده عملگه آشیریلماقده، حتا آدم اۉغیرلش حالتلری هم کوزهتیلماقده. بو واقعهلر نینگ آرتیده آدملرگه «جیم بۉل» دېب تهدید قیلهدیگن گروهلر توریبدی. شو سببدن بو مسأله کابلدهگی یوزلب باشقه معمالر کبی سکوتده قالماقده.»
کابل شهری نینگ قلعه ناضر حدودیدهگی اهالی وکیللریدن بیری، اۉغریلیک حالتلری نینگ کۉپهییشی خلق نینگ آسایشتهلیگینی یۉقاتگنینی ایتهدی. اونگه کۉره، طالبان نینگ شهرده خوفسیزلیکنی تأمینلش حقیدهگی دعواسی فقط شعار بۉلیب قالگن.
او ایتهدی: «اوچ کېچه آلدین بیز نینگ حدودیمیزده بېشته اویده اۉغریلیک صادر بۉلدی. شو واقعه سبب کۉچه آقسقالی برچه اهالی نینگ ییغیلیشینی چقیردی. اون اوچینچی حوزه تېلفون رقمینی همه بیلن بۉلیشدی، تاکه خوف یاکه اۉغریلیک حالتیده درحال قۉنغیراق قیلیشسین. اما، ایتگنلریدېک، سهراب اۉلگندن کېین دارو نینگ فایدهسی یۉق. طالبان فقط خوفسیزلیک حقیده دعوا قیلیشهدی، عملده اېسه هېچ نرسه یۉق.»
سامره دوام اېتهدی: «ایران و پاکستاندن مهاجرلر قیتگنیدن بېری اۉغریلیکلر کۉپهیدی. آدملر ایشسیزلیک و آچلیکدن اۉغریلیککه یوز توتیشماقده. اېرتهلب اېرته یاکه کېچقورون، کیم کۉچهگه چیقسه، اونی البته بیر ایلنیب تېکشیریشهدی، اۉغری اېمسلیگیگه ایشانچ حاصل قیلیش اوچون. اۉغریلر وېلوسیپېدده کېلیشهدی، خلق نینگ مالی، پولی و تېلفونینی بیر زومده آلیب کېتیشهدی، بو ایشنی نظارت قیلهدیگن هېچ قندهی اداره یۉق.»
سلطانبېک، کابل نینگ شهر آرا حدودیدن، شوندهی دېیدی: «شهردهگی اۉغریلیکلر نینگ کۉپهییشی خلق نینگ روحی خوفسیزلیگینی بوزدی. کابلدهگی خوفسیزلیک حالتی یخشی اېمس؛ اۉغریلیکلر کۉپهیگن، آدملر اۉزلرینی خوفسیز حس قیلمهیپدی. اگر بو حالت دوام اېتسه، طالبان خوفسیزلیک ادارهلری بو ترتیبسیزلیکلرگه امکان قدر تېزراق چېک قۉییشی کېرهک. جنایت و اۉغریلیک قیلگن شخصلر جزالنیشی ضرور. عکس حالده، آدملر کابلنی ترک اېتیب، اۉزلرینی خوفسیز حس قیلهدیگن شهرگه کۉچیب کېتیشگه مجبور بۉلیشهدی.»
عادل قویاش، کابللیک ینه بیر فقرا، آگاهلنتیرهدیکی، اگر حالت شو طرزده دوام اېتسه، پایتختدهگی خوفسیزلیک انقراضی ینهده چوقورلشهدی. او ایتهدی: «سۉنگگی پیتلرده کابلدهگی خوفسیزلیک بوتونلهی ایزدن چیقدی، اۉغریلیکلر کۉپهیگن. اگر طالبان بو حالتگه چېک قۉیمسه، کېنگ کۉلملی خوفسیزلیک معمالری یوزهگه کېلهدی و آدملر آسایشته یشهی آلمهیدی. کابلده یشهش جوده آغیر بۉلیب قالدی. طالباندن سۉرهیمن، خوفسیزلیکنی تأمینلش و اۉغریلیکلر نینگ آلدینی آلیش اوچون جدی و تیزیملی رېجه قبول قیلیشسین، تاکه خلق آسایشته یشهی آلسین.»
کابل نینگ بیشینچی ناحیه اهالیسی، اسد الله، ایتهدیکی، یقینده ایش حقی آلگن، لېکن اۉغریلر اونی تالان-تاراج قیلگن: «یقینده آیلیگیمنی آلدیم، ۲۵ مینگ افغانی بیلن بیر نېچه مینگ قۉشیمچه پولیم بار اېدی، لېکن موترمده اۉغریلر اۉغیرلب کېتیشدی. بو جوده تشویشلی حالت. اما اۉغریلرنی هم عیبلب بۉلمهیدی؛ ایشسیزلیک بۉلگن شهرده اۉغریلیک عادتی حالگه ایلنهدی.»
حسن، کابل نینگ خیرخانه تومنیدهگی اهالی وکیلی، شوندهی دېیدی: «خیرخانه حدودیده هر کېچه بیر یاکه ایکی اوی اۉغیرلنهدی. اېرتهلب اویغآنهسیز، اېشیتهسیزکی، فلان اوی اۉغیرلنگن، ینه بیری هم تالان-تاراج قیلینگن.»
صادق اېسه باشقهلردن فرقلی روشده خوفسیزلیکدن ممنونلیگینی بیلدیرهدی: «دستلب بیرآز بېقرارلیک بار اېدی؛ اۉغریلر آدملر نینگ موبایل لری یاکه پولینی اېمس، بلکه موتر کبی ییریک نرسهلرنی هم اۉغیرلر اېدی. اما کېینچهلیک خوفسیزلیک گزمه سی کوچهیدی، کۉچهلر یاپیلدی، شو سببلی اۉغریلیکلر سېزیلرلی درجهده کمهیدی.»
بوندن اول،افغانستانده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی اورین باسرلیک هیأت (یونما) طالبان کییمدن فایدهلنیب، قوراللی اۉغریلیکلر، پاره آلیش و خلق نینگ اویلریگه ناقانونی کیریش حالتلری آرتیب بارهیاتگنیدن جدی خواطر بیلدیرگن اېدی.
انسان حقلری بۉییچه کوزه تووچی تشکیلاتی تشکیلاتی هم ایریم محلی اهالی وکیللری نامعلوم قوراللنگن شخصلر طالبان کییمیدن فایدهلنیب، اۉغریلیک، تهدید و قۉرقیتیش حالتلرینی عملگه آشیرهیاتگنینی خبر قیلگن.





