گازلنگن و انرژی ایچیملیکلر استعمالینینگ آرتیشی؛ بالهلر و اۉسمیرلر سلامتلیگی اوچون خوف قۉنغیراغی
گندم
سۉنگگی ییللرده افغانستان بالهلری و اۉسمیرلری آرهسیده گازلی و انرژی ایچیملیکلر استعمالی آرتگن. شیرین طعمی، ریکلاملری همده بازار و دوکانلرده آسان تاپیلیشی سبب تانیقلی بۉلگن بو ایچیملیکلر اَیریم اۉقووچیلر اوچون کوندهلیک عادتنینگ بیر قِسمیگه ایلنگن. بو محصولاتلر افغانستان بازاریده تاباره کېنگراق ترقهلهیاتگن بیر پیتده، ساغلیقنی سقلش متخصصلری اولرنی منتظم استعمال قیلیش بالهلر و اۉسمیرلرنینگ جسمانی اۉسیشی، تیش سلامتلیگی، اویقوسی و دقّتینی جمعلشیگه سلبی تأثیر کۉرسهتیشی حقیده آگاهلنتیرماقده.
ساغلیقنی سقلش متخصصلرینینگ اَیتیشیچه، عایلهلرنینگ اوشبو ایچیملیکلر ترکیبی و اولرنینگ بالهلر اۉرگانیزمیگه تأثیری حقیدهگی خبردارلیگی اولرنی معیاریدن آرتیق استعمال قیلیشنینگ آلدینی آلیشده مهم رۉل اۉینهشی ممکن.
بالهلر شفاکارلریدن بیری شوندهی دېیدی: «اۉسمیرلیک دوری جسمانی و عصب تیزیمی رواجلنیشینینگ اېنگ مهم باسقیچلریدن بیری دیر و بو دوردهگی طعاملنیش توری انساننینگ کېلهجکدهگی سلامتلیگیگه بېواسطه تأثیر قیلهدی. گازلی ایچیملیکلرنی کۉپ استعمال قیلیش ترکیبیدهگی شکر مقداری یوقاری بۉلگنی سبب آرتیقچه وزن، ایکّینچی تور دیابېت و تیش معمالری خوفینی آشیریشی ممکن. انرژی ایچیملیکلر اېسه ترکیبیدهگی کافئین و قۉزغهتووچی مادّهلر سبب اویقوسیزلیک، بېزاوتهلیک، یورهک اوریشینینگ تېزلشیشی و دقّتنینگ پسهییشیگه آلیب کېلیشی ممکن. بو ایچیملیکلرنی منتظم استعمال قیلیش اۉسیش اوچون ضرور آزیق-طعام محصولاتلری اۉرنینی هم اېگهللشی ممکن. شو باعث بالهلر و اۉسمیرلر آرهسیده اولرنینگ استعمالینی چېکلش توصیه اېتیلهدی».
تدقیقات نتیجهلریگه کۉره، یاقیملی طعم، شخصی قیزیقیش و انرژینی آشیرهدی دېگن تصور اۉقووچیلرنینگ اوشبو ایچیملیکلرنی استعمال قیلیشگه مایللیگینینگ اساسی سببلری صفتیده قید اېتیلگن. اَیریم اۉقووچیلر اېسه گازلی ایچیملیکلرنی منتظم استعمال قیلیشنینگ ساغلیق اوچون عاقبتلری حقیده یېترلی معلوماتگه اېگه اېمسلیکلرینی اَیتیشگن.
سکّیزینچی صنف اۉقووچیسی فرهادنینگ اَیتیشیچه، گازلی ایچیملیک استعمالی اونینگ و دۉستلری آرهسیده عادتگه ایلنگن. او شوندهی دېیدی: «دېیرلی هر کونی گازلی ایچیملیک یاکه اېنېرگېتیک ایچیملیک ایچهمن. اینیقسه هوا ایسّیق بۉلسه، کۉپراق استعمال قیلهمن. مېن و دۉستلریم اونی مزهلی طعمی اوچون ساتیب آلهمیز. بیز او انرژی بېرهدی و چرچاقنی کمهیتیرهدی دېب اۉیلهیمیز، اما بوندن آلدین اونینگ ضررلری حقیده کۉپ اۉیلهمهگن اېدیک».
گازلی ایچیملیکلرنی عادی تنلاو دېب بیلهدیگن اۉسمیرلر بیلن بیر قطارده، اَیریم عایلهلر هم فرزندلرینینگ بو ایچیملیکلرگه کوچلی قیزیقیشیدن خواطر بیلدیرماقده.
لاله (مستعار) بیر آنه، شوندهی دېیدی: «فرزندیم ۹ یاشده و گازلی همده انرژی ایچیملیکلرگه جوده قیزیقیب قالگن. بعضاً شونچهلیک ییغلب توریب آلهدیکی، اونگه آلیب بېریشگه مجبور بۉلهمیز. مېن خواطردهمن، چونکه اونینگ طعاملنیشی تۉغری اېمسدېک تویولهدی و بو اونینگ سلامتلیگی همده اۉسیشیگه تأثیر قیلیشی ممکن. طبی مصلحت آلیش اوچون مراجعت قیلگنیمیزده، شفاکار شیرین ایچیملیکلر استعمالینی چېکلش و بالهنینگ موازنتلی طعاملنیشینی تأمینلش کېرهکلیگینی علیحده تأکیدلهدی».
انرژی ایچیملیکلر استعمالی فقط اۉقووچیلر بیلن چېکلنمهیدی. کابل یاشلری و طلبهلری آرهسیده اۉتکزیلگن تدقیقاتلر بو ایچیملیکلردن یاشلر آرهسیده هم فایدهلنیلهیاتگنینی کۉرسهتهدی. اَیریم طلبهلر چرچاقنی برطرف اېتیش، اۉقیش وقتیده بېدار قالیش و اۉزلرینی کوچلی حس قیلیش اوچون اوشبو محصولاتلردن فایدهلنیشلرینی اَیتیشگن.
جهان مقیاسیده هم شیرین ایچیملیکلر استعمالی بالهلر و اۉسمیرلر آرهسیدهگی مهم ساغلیق معمالریدن بیریگه ایلنگن. جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتینینگ تأکیدلشیچه، قۉشیمچه شکر قۉشیلگن ایچیملیکلرنی کۉپ استعمال قیلیش آرتیقچه وزن، سېمیزلیک و تیش چیریشی کبی معمالر خوفینینگ آرتیشی بیلن باغلیق. تشکیلات بالهلر و کتّهلرنینگ طعاملنیش ترتیبده اېرکین شکر استعمالینی کمهیتیریشنی توصیه قیلهدی.
جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی معلوماتلریگه کۉره، کۉپلب مملکتلرده اۉسمیرلر آرهسیده شیرین ایچیملیکلر استعمالی کېنگ ترقهلگن بۉلیب، اولرنی کۉپ استعمال قیلیش طعاملنیش ترتیبنینگ صفتی پسهییشی، سېمیزلیک و اَیریم متابولیک بوزیلیشلر بیلن باغلنگن.
ساغلیق بیلن باغلیق خواطرلر بیلن بیر قطارده، افغانستانده گازلی و انرژی ایچیملیکلر بازاری هم کېنگهیگن. مملکتنینگ تورلی شهرلریدهگی اَیریم محلی فابریکهلر اوشبو محصولاتلرنی ایشلب چیقرماقده و بو ایچیملیکلر کۉپلب بازار همده دوکانلرده اهالیگه آسانلیک بیلن یېتیب بارماقده. ساغلیقنی سقلش متخصصلری بو محصولاتلرگه کیریش امکانیتی کېنگهییشی اولرنی تۉغری استعمال قیلیش و احتمالی عاقبتلری حقیده خبردارلیک دستورلری بیلن بیرگه آلیب باریلیشی کېرهکلیگینی اَیتماقده.
ساغلیقنی سقلش ساحهسیدهگی متخصصلر گازلی و انرژی ایچیملیکلرنی معیاریدن آرتیق استعمال قیلیشنی کمهیتیریش فقط بالهلرگه بو محصولاتلرنی ساتیب آلیشنی تقیقلش بیلن عملگه آشمسلیگینی، بلکه ساغلام طعاملنیش عادتلرینی شکللنتیریش اوچون عایلهلر، مکتبلر و جمعیتنینگ همکارلیگینی طلب قیلیشینی تأکیدلهماقده.
اولر آگاهلنتیریشیچه، گازلی ایچیملیک کۉپلب بالهلر اوچون عادی ایچیملیک بۉلیب کۉرینیشی ممکن، اما او کوندهلیک عادتگه ایلنسه، کېلگوسی ییللرده اولرنینگ سلامتلیگیگه سلبی تأثیر کۉرسهتیشی ممکن. اوشبو ایچیملیکلرنینگ عاقبتلری حقیده خبردارلیکنی آشیریش و بالهلرنی ساغلامراق تنلاولرگه اوندهش کېلهجکدهگی ساغلیق معمالرینینگ آلدینی آلیش یۉلیدهگی مهم قدم بۉلیشی ممکن.





