پاکستان و طالبان؛ موازنتسیز مناسبت و نامعلوم کېلهجک
پاکستان نینگ طالبان بیلن مناسبتی گه قرهگنده کوپ سانده ناظرلر و تحلیلچیلر اوچون افغانستان شرایطی معما کبی کورینهدی. باشقه تاماندن افغانستان و تشقری دهگی بوتون کیشیلر طالبان پاکستان تامانیدن و استراتیژیک غایهلری اوچون منطقه ده تشکیل اېتیلگنی و اونینگ حمایتی بیلن قدرت گه اېریشگنینی بیلهدیلر. شونینگدیک، افغانستانده طالبان غلبه قازانیشی پاکستان نینگ منطقهوی بویوک یوتوقلریدن و منطقه ده هند نینگ نفوذ قیلیشی گه بویوک ضربه حسابلنهدی. باشقه تاماندن طالبان و پاکستان اۉرتهسیده لفظی تارتیشوولر، انده-سنده بیر-بیری گه ضد فکر-ملاحظه بیلدیریش و بونگه قۉشیمچه، افغانستان طالبلری بیلن پاکستان طالبلری نینگ مستحکم و نیچه قووتلی مناسبتی و سۉنگی کونلرده پاکستانلیک طالبلر نینگ بو مملکت اردوسی اوچون اېریم قیینچلیکلر گه سبب بولیشی، مهم سواللر تاپیلیشی گه سبب بولهدی. کورینیشیچه پاکستانلیک طالبلر نینگ بو مملکت حاکملری بیلن کېلیشماوچیلیک دشمنلیگی بولیب و بو گروه نینگ آتیش کېسین برقرار اېتیلگن وقتی یا که اوروش و توقنشوولر زمانیده مذکور مملکت اردوسی بیلن کېیلیشمسلیگی، بو ماجرا یقینلیکده چېک قوییلمسلیگیدن درک بیرهدی.
پاکستان و افغانستانلیک طالبلر نینگ مرکب مناسبتی افغانستان سیاسی دایرهسیده سردرگملیکّه سبب بولیب و کوپ سانده سیمالر و آقیملرنی گیج قیلگن. افغانستان نینگ سیاسی فعاللریدن بیرقطاری که پاکستان نی مملکت دهگی سۉنگی یریم سنه اوروش و ناتینچلیک منبعسی بیلهدیلر، پاکستان برابریده طالبان عملدارلریدن بعضیلری نینگ تنقیدی سۉزلریدن اچینیب ایتیشلریچه، طالبان گه ضد بولیشلری گه قرهمهی بو گروه نینگ پاکستان دولتی گه قرشیلیگینی خوش قرشیلب و بوتوغریده طالبان نی قۉللب-قوتلهیدیلر. طالبان گه ضد سیاستچیلردن باشقه بیرقطاری پاکستان نی طالبان حمایتچیسی بیلهدیلر بو ایکّیلهسی اۉرتهسیدهگی ضدیتلیکنی یخشی نیت گه آلیب و طالبان گه قرشی پاکستان رهبرلریدن بیرقطاری نینگ قتیق فکر-ملاحظهلرینی خوش قرشی لهیدیلر.
سردرگملیکلر بو ییرده چېکلنمهیدی. افغانستان سیاستچیلریدن بیرقطاری طالبان نینگ پاکستان دن اوزاقلشی، بو گروه ایچیده باشقه مملکتلر نینگ نفوذ قیلیشی گه زمینه یرهتیب و ایران، قطر، تورکیه و حتا روسیه اوشبو گروه نی اوروش تامان سوق بیریب و طالبان رژیمی سقوط قیلمسلیگی اوچون برچه گروهلر گه یوز کېلتیریش ممکن دیه تصور قیلهدیلر. عکسینچه، باشقه بیرقطار کیشیلر پاکستان و طالبان اۉرتهسیده کېکسینلیک بو مملکت باشقه حربی گروهلر جمله دن داعش نی قۉللب-قوتلشیدن خواطر بیلدیرهدیلر. باشقه بیر تاماندن افغانستان نینگ سیاسی و اجتماعی فعاللریدن بیرقطاری، پاکستان و طالبان اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک پاکستان نینگ ضعیف بولیشی و حتا قولشیگه سبب بولیب و بو یول آرقهلی افغانستان نینگ اېسکی دشمنلیک قصاصی آلینیش گه امید بیلدیرهدیلر.
اېسلنگن تحلیللر ده نیچه بعدلیک حقیقت دن بیر بولیمی کېریتیلگنلیگی ممکن، بیراق اونینگ بوتکول تصویرینی آچیقلهی آلمهیدی؛ بو تصویر بیزنی مسالهنی هر تامانلمه توشینیش گه آلیب کېلهدی. بوتوغریده سردرگملیکنی کمهیتیریش اوچون تاکتیک و استراتیژی آرهسیده فرق قیلیش ممکن. مثال اوچون، پاکستان یریم سنه دن حاضرگچه افغانستانده بنیادگرا گروهلردن یخشی همپیمانی بولمهگن و دیورند چېزیغی ایکّی تامانیدهگی بنیادگرا گروهلر بو مملکت نینگ منفعتلرینی قوریقلاوچی گروه بولیب و مستقیم طرزده مذکور مملکت ملی خوفسیزلیک خذمتیده بولیب و اهمیتی پاکستان اوچون حیاتی دیر. بوندهی رول نی پشتون ملی گرالر نه پاکستان ایچیده و نه هم افغانستان ایچیده اوینهی آلمهیدیلر و نه هم شمال، مرکزی منطقهلر یا ده افغانستان جنوبغربی دهگی سیاسی گروهلر. پاکستان هېچ قچان بوندهی کوچنی یوقاتمهیدی و هېچ قندهی کوچنی طالبان بیلن المشتیره آلمهیدی. شونینگدیک طالبان باشقه مملکتلر بیلن تاکتیکی طرزده علاقه قوریشی ممکن، بیراق باشقه هېچ مملکت پاکستان کبی استراتیژیک باش پنه بولمهی و قیین کونلرده اولر نی قۉللب-قوتلمهیدی. شونی اوچون طالبان پاکستان اۉرنیده باشقه هېچ مملکت نی قرار بیرمهیدیلر.
احتمال سوال تاپیلسه اگر بوندهی بولسه، نېگه طالبان رهبرلریدن بیرقطاری پاکستاندن ناراضی دیر؟ نېگه طالبان پاکستان که بو دولت نینگ دشمنی دیر افغانستانلیک طالبلر تامانیدن قۉللب-قوتلنهدی؟ نېگه پاکستان نینگ عملدارلریدن بیرقطاری افغانستان طالبلری نینگ مخالف گروهلرینی مقتهیدی؟ سیاست دنیاسیده رواج بولگن مرکبلیکلر رعایت بولمهگن حالده بوندهی سواللر تاپیلهدی. مثال اوچون طالبان رهبرلریدن بیرقطاری پاکستاندن ناراضی دیر، بیراق ایکّی عنصر نینگ شخصی عواطفی و استراتیژیک منفعتی فرقلی دیر و سیاستده بو عنصر ایکّینچی اۉرینده دیر. شونینگدیک طالبان رهبرلری پاکستان گه اولر نینگ حد دن تشقری تیهنیشی بو گروه نینگ ملی مشروعیتی گه توسیق بولیب و اۉزلرینی مستقل کورسهتیش اوچون پاکستان بیلن محدود تارتیشووی بولیشنی کورسهتیش گه نیازمند دیر. بو موضوع پاکستان اوچون توشینرلی دیر.
باشقه تاماندن، پاکستان نینگ سیاسی سیمالریدن بیرقطاری افغانستاندهگی سیاسی گروهلر گه نسبتن مثبت فکر-ملاحظهلری بولیشی ممکن، بیراق بو سیمالر پاکستان دولتی نینگ تعیین قیلووچی روللری بولمسلیگی ممکن. بو ییرده معلوم بیر دقیقه گه قرهتیلگن حسی سۉزلر و استراتیژیک ریجهلر اۉرتهسیده فرقلش کېرهک. بوندهی ایضاحلر افغان طالبلری اوچون پاکستانلیک طالبلر نی قۉللب-قوتلشنی چېکلش اوچون اۉزی گه خاص باسیم ورقهسی بولیشی ممکن. پاکستان نینگ باشقه افغان سیاسی گروهلری بیلن یخشی مناسبتلری مملکت نینگ استراتیژیک یاندهشووینی اۉزگرتیریش اېمس، بلکه طالبان نی نظارت آستیده اوشلب توریش اوچون قیلینگن تاکتیک قدم دیر. افغانستانلیک طالبلر نینگ تیتیپی بیلن حسنه مناسبتی پاکستان اوچون توشینرلی دیر و بو مملکت اوچون اصل قضیه قبول قیلینگن، اهمیتی بولگن یگانه نرسه بو مناسبت نینگ مستحکملیگی و حجمی دیر که شخصی چېگره دن آشمسلیگی کېرهک. افغانستانلیک طالبلر بو مضوع نی درک اېتیش بیلن مذکور مملکت نینگ قرمز چېزیغی نقض بولمسلیک درجه ده مذکور گروه بیلن مناسبتی بولیش گه اۉرینماقدهلر.
بیراق اوزاق مدتلی نرسه، پاکستان تامانیدن بولسین یا که باشقه دولتلر تامانیدن طالبان کبی افراطی گروهلر اوستیگه سرمایه یاتقیزیش، منطقه دهگی خلق نینگ نقصی گه دیر و بو مملکتلر نینگ ترقیاتی و ثباتسیزلیگیگه سبب بولهدی و ساعت بمبی کبی منطقهوی یا که جهانی معادلهلر اۉزگریشی بیلن بویوک و هلاکتلی پارتلشگه باعث بولیشی ممکن. ساغلام سیاست بو که اهالی منفعتینی سیمالر و سیاسی دایرهلر منفعتی گه نسبتن اوستون قرار بیریب و منطقه دهگی ملتلرنی آدملر و گروهلر نینگ محدود ریجهلری قربانی قیلمسلیگی کېرهک؛ افسوس بیلن بوندهی احوال حاضر دوام اېتماقده. دنیا دهگی حادثهلر نینگ پیشبینلیک قیلیش قیین بولسه ده، بیراق طالبان و پاکستان مناسبتلری نینگ کېلهجگی هم آغیر کورینهدی و پاکستان سیاستیده استراتیژیک اۉزگریشلر بولمهگونچه، ایکّی دولت اۉرتهسیدهگی کېسکینلیک دایمی قالمسلیگی ممکن.
