کابل چنگ-تۉزان ایچیده؛ اهالی هوا افلاسلنیشینینگ آرتگنیدن شکایت قیلماقده
آدرینا بهزاد
کابل اهالیسینینگ اَیریملری شهرنینگ تورلی حدودلریده چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشیدن خواطر بیلدیرماقده. اولرنینگ اَیتیشیچه، کابل چنگ-تۉزان و هوا افلاسلنیشی ایچیده نفس آلماقده و بو حالتنینگ دوام اېتیشی آدملرنینگ حیاتی همده قتناوینی ینهده قیینلشتیرماقده. شو بیلن بیرگه، اطراف-محیط بۉییچه متخصصلر چنگ-تۉزاننینگ دوام اېتیشی و کۉپهییشی انسان سلامتلیگی، اطراف-محیط و اقتصادیاتگه کېنگ کۉلملی تأثیر کۉرسهتیشی همده جمعیت ذمّهسیگه کتّه اجتماعی و اقتصادی خرجتلر یوکلشی ممکنلیگیدن آگاهلنتیرماقده.
کابل اهالیسی امید (مستعار)، شهرده چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشیدن شکایت قیلهدی. اونینگ اَیتیشیچه، کابل اهالیسی دوچ کېلهیاتگن باشقه معمالر قطاریده چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشی هم جدّی معمالردن بیریگه ایلنگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان تامانیدن شهرنینگ تورلی جایلریده یۉل قوریلیشی بۉییچه چله قالگن لایحهلرنینگ عملگه آشیریلیشی چنگ-تۉزان مقدارینی آشیریب، کابل هواسینی افلاسلنتیرگن.
کابل بو اهالیسی شوندهی دېیدی: «چله قالگن لایحهلر توگهتیلیشیدن آلدین بیر نېچه ته حدودنینگ بوزیب تشلنیشی، کابل کبی گوجوم و افلاس شهرده تیربندلیکنینگ کوچهییشی، آدملرنینگ قتناوده سراسیمهگه توشیشی و اېنگ مهمی، کابل شهریده چنگ-تۉزاننینگ حددن تشقری کۉپهییشی کبی کۉپلب معمالرنی کېلتیریب چیقردی.»
امید قۉشیمچه قیلهدی: «قیش یقینلشیشی و قوریلیشلرنینگ کۉپهییشی بیلن بو حالت افلاسلنیش انقراضیگه ایلنیشی ممکن. مېنیمچه، طالباننینگ بو حرکتی صفتلی خدمت کۉرسهتیش مقصدیده عملگه آشیریلیشیدن کۉره، کۉپراق اۉزینی کۉرسهتیش مقصدیده قیلینماقده.»
کابلده چهاراهی برکی حدودی اهالیسی زینب(مستعار) هم شهرده چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشیدن شکایت قیلهدی. اونینگ اَیتیشیچه، کابل چنگ-تۉزان و هوا افلاسلنیشی ایچیده قالگن و بو حالت فقرالرنینگ حیاتینی کۉپلب معمالرگه دچار قیلگن.
کابل اهالیسی وکیلی شوندهی دېیدی: «همه جاینی قزیب تشلشگنی، هوا و اطراف-محیطنی جوده افلاسلنتیریشگنی بیز اوچون جوده آغیر. بیر جاینی توزهتیب، کېین باشقه جایگه اۉتیشلری کېرهک، اما همه جاینی چنگگه باتیریشگن و بو آدملر آرهسیده کۉپلب کسللیکلرنی کېلتیریب چیقرماقده. شهرنینگ قَیسی تامانیگه قرهمهیلیک، همه جای چنگ و تۉزان بیلن تۉلیب کېتگن.»
کابلده چهاری شهید حدودی اهالیسی جمیل(مستعار)، بو شهرده چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشی سبب حساسیتگه دوچ کېلگنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالباننینگ رېجهسیز قوریلیشلری سبب شهرده چنگ-تۉزان مقداری آشگن و یۉللردهگی تیربندلیک هم کوچهیگن.
کابل بو اهالیسی شوندهی دېیدی: «بیز چنگ-تۉزاندن جوده بېزار بۉلدیک؛ کۉزیم حساسیت بۉلیپتی و تاماغیم آغرییپتی. باشقه تاماندن، اویدن تازه کییمده چیقهمیز، اما قَیتیب کېلگنیمیزده برچه کییملریمیز چنگگه بولغهنگن بۉلهدی. یۉللر جوده قتّیق تیربند. بیر وقتنینگ اۉزیده بیرته یۉنهلیشنینگ ایکّی یاکه اوچ جاییده ایش آلیب باریلماقده. یریم ساعتلیک یۉل بیر ساعت وقت آلماقده.»
جمیل قۉشیمچه قیلهدی: «طالبان بیر جاینی توزهتیب، اونینگ ایشی توگهگچ، باشقه جاینی باشلشی کېرهک. شونده نه یۉللرده تیربندلیک بۉلهدی، نه آدملر قیینهلهدی. حتا یۉل بۉییدهگی درختلر هم چنگ آستیده کۉرینمهی قالگن.»
«کوتهسنگی»دن «چهاراهی شهید»گچه بۉلگن یۉنهلیشده تکسی هیداوچیسی بۉلگن سردار (مستعار) هم بو یۉنهلیشدهگی قوریلیش ایشلرینینگ سېکینلشیشی سبب ترانسپورت تیربندلیگی کوچهیگنیدن شکایت قیلهدی. او کابل شهریدهگی یۉل قوریلیشی لایحهلری و یۉل اوستی کۉپریکلرینی امکان قدَر تېزراق یکونلشنی طلب قیلماقده.
تکسی هیداوچیسی شوندهی دېیدی: «هر بیر چارراههده کمیده ۱۵ دقیقه تیربندلیکده قالهمیز، یۉل قوریلیشی ایشلری سبب پیدا بۉلگن تاش و لایلر هم چارراههلرگه تشلب قۉییلگن. تیربندلیک برکی، کارته پروان، ولایت و چهاراهی شهیدده کۉپراق. اَیریم یۉنهلیشلرده موترلر بیر ساعتگچه تۉختهب قالهدی. طالبان بلدیهسیدن یۉل قوریلیشی لایحهلری و یۉل اوستی کۉپریکلرینی امکان قدَر تېزراق یکونلش اوچون حرکت قیلیشنی سۉرهیمن.»
شو بیلن بیرگه، اطراف-محیط بۉییچه متخصص سیدمحمد سلیمانخیل چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشی انسانلر سلامتلیگی، جمعیت، اقتصادیات و آدملر حیاتینینگ باشقه جبههلریگه جدّی تأثیر کۉرسهتیشینی همده برچه ساحهلرگه ضرر یېتکزیشی ممکنلیگینی اَیتهدی.
اطراف-محیط بۉییچه متخصص شوندهی دېیدی: «اگر چنگ-تۉزاننینگ کۉپهییشینینگ آلدی آلینمسه، بو حالت کتّه اقتصادی، ساغلیق و اجتماعی ضررلرنی کېلتیریب چیقریشی ممکن.»
بوندن اوّل کابلنینگ تورلی حدودلریده یۉللرنی قَیته تیکلش جریانینینگ چۉزیلیب کېتیشیدن بیر گروه اهالی شکایت قیلگن اېدی. اولر اوشبو لایحهلرنینگ دوام اېتیشی آدملرنینگ کوندهلیک قتناویده جدّی معمالرنی یوزهگه کېلتیرهیاتگنینی اَیتگن اېدی.
بو اهالی مقابل یۉنهلیشلردن فایدهلنیش هم یۉللرنینگ یامانلیگی، قوروق موسمده چنگ-تۉزان و یامغیرلی موسمده لای سبب جدّی قیینچیلیکلر بیلن باغلیق اېکنینی تأکیدلهگن اېدی.
