وزارت امور مهاجرین و عودتکنندهگان میگوید که اخراج اجباری مهاجرین افغان از ایران به شکل قابل ملاحظهای افزایش یافته است. مقامهای این وزارت میگویند، در یک هفتهی گذشته، بیش از 10هزار مهاجر افغان که مدارک اقامت در ایران نداشتند، به گونهای اجباری از آن کشور اخراج شدهاند.
حفیظاحمد میاخیل، مشاور مطبوعاتی وزارت امور مهاجرین و عودتکنندهگان به روزنامهی 8صبح گفت، بر اساس آماری که در دو نقطهی مرزی ولایتهای هرات و نیمروز از سوی وزارت امور مهاجرین و عودتکنندهگان ثبت شده است، در جریان هفتهی گذشته حدود ۱۰۷۶۲ تن، از همین دو مسیر از کشور ایران اخراج شدهاند.
به گفتهی میاخیل، دولت ایران در جریان نزدیک به پنجماه گذشتهی سال ۲۰۱۸ میلادی حدود 150هزار مهاجر افغان را اخراج کرده است. این یعنی در هر هفته بیش از هفتهزار افغان از ایران رد مرز شدهاند.
با این حال مقامهای وزارت امور مهاجرین میگویند که اخراج این افراد «اجباری» بوده است. از سویی هم، برخی از اخراجشدهگان از بدرفتاری پولیس ایران شکایت دارند و میگویند که سربازان ایرانی آنها را از محل کارشان بازداشت کرده و به افغانستان فرستادند.
بسیاری از این مهاجرین، در مزارع و یا به عنوان کارگران ساختمانی در ایران فعالیت داشتهاند. وحید یکتن از مهاجران اخراجشده از شهر کرمان ایران میگوید که او حدود پنج ماه پیش به هدف کار به ایران رفت و از آن زمان تا کنون در یک کارخانهی سنگتراشی مشغول کار بوده است. او گفت که حتا یک هزار تومان از صاحبکارش نگرفته و به خاطر دستگیریاش توسط پولیس، همه زحماتش به هدر رفته است.
رقم دقیق مهاجران افغان در ایران معلوم نیست، اما رسانههای ایرانی تعداد این مهاجران را حدود سه میلیون میخوانند. گفته میشود از این شمار حدود یک میلیون افغان ساکن ایران فاقد مدرک اند.
مقامهای وزارت امور مهاجرین و عودتکنندهگان میگویند، بیشتر افرادی که توسط پولیس ایران بازداشت و رد مرز میشوند، افراد فاقد مدرک اقامت در ایران اند. به گفتهی این مقامها به همین دلیل پولیس ایران هر از گاهی رقم بزرگی از این مهاجران را دستگیر کرده، به افغانستان میفرستند.
آن طور که مقامهای وزارت امور مهاجرین و عودتکنندهگان میگویند، بیشتر افراد اخراجشده را جوانان تشکیل میدهند اما به گفتهی این وزارت، شماری از کهنسالان و خانوادهها نیز در میان آنها دیده میشوند. مشاور مطبوعاتی وزارت مهاجرین گفت که دفترهای وزارت مهاجرین و نهادهای بینالمللی در مرزهای ایران، کمکهای اولیه را در اختیار این افراد قرار میدهند.
با این حال، حفیظ احمد میاخیل از تلاشها به خاطر قانونمند کردن این روند خبر میدهد. میاخیل گفت که یک کمیتهی مهاجرت همکاریهای افغانستان و ایران در این راستا عملاً کار میکند. در راس این کمیته وزارت مهاجرین افغانستان قرار دارد. میاخل افزود که مقامهای وزارت مهاجرین با مقامهای ایرانی در حال گفتوگو برای حل این موضوع اند. مقامات افغان از همتایان ایرانی خود خواستهاند تا در اخراج مهاجرین افغان «غیرقانونی» از ایران عجله نکنند.
اقدام مقامات ایران در اخراج تعداد زیادی از مهاجران افغان از ایران، مقامات افغانستان را نگران کرده است. به گفتهی مقامات افغان بسیاری از افغانهای اخراج شده اجباراً به مناطقی فرستاده میشوند که تسهیلات کافی و لازم را برای قبول کردن آنها ندارند.
ایران و پاکستان بیشترین مهاجر افغان را در خود جای دادهاند، اما این دو کشور برخی اوقات از حضور این مهاجران، به عنوان ابزار فشار علیه دولت افغانستان استفاده کردهاند. مقامات ایران همواره تهدید کردهاند که مهاجرین غیرقانونی افغان را اخراج میکنند.
نرخ بالای بیکاری در افغانستان به این معنا است که بسیاری از افغانها برای رفتن به ایران ویزا میگیرند و سپس با هدف پیدا کردن کار بیشتر از زمان ویزای خود در ایران میمانند. شماری از افغانها نیز برای یافتن کار مسیر قاچاق را در پیش میگیرند. گفتنی است که در حال حاضر نرخ بیکاری در افغانستان ۴۰ درصد است.
اخراج بیش از ۸ هزار افغان از ترکیه
از سویی هم وزارت امور مهاجرین میگوید، مهاجرین افغان از ترکیه نیز به شکل اجباری اخراج میشوند. بر اساس آمار این وزارت، از شروع سال جاری میلادی تا کنون ۸۱۰۲ تن از شهروندان افغانستان از ترکیه به کابل برگشتانده شدهاند. این افراد کسانی اند که میخواستند با عبور از ترکیه به کشورهای اروپایی برسند.
پیشتر مقامهای وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان افغانستان، گفته بودند که حکومت ترکیه بدون تفاهم و هماهنگی قبلی با این وزارت، پناهجویان افغان را از آن کشور اخراج میکند.
حفیظ احمد میاخیل، مشاور مطبوعاتی وزارت امور مهاجرین میگوید، قرار است در آینده نزدیک یک هیئت ترکی در پیوند به موضوع مهاجرتهای غیرقانونی افغانها در ترکیه به کابل سفر کند. او گفت: «وزارت مهاجرین و عودتکنندهگان با دولت ترکیه در حال گفتوگو است. حکومت افغانستان از یک هیئت ترکی به افغانستان دعوت کرده تا در مورد مدیریت مهاجرین با آنها گفتوگو کند.»
به گفتهی میاخیل، هیئت مذکور از سوی وزارت امور مهاجرین به شکل رسمی دعوت شده و قرار است رییس مهاجرت کشور ترکیه به هدف انجام این گفتوگوها به کابل بیاید.
این مقام وزارت امور مهاجرین گفت، توافق نخستین این است که یک کمیتهی مشترک ایجاد شود و این کمیته که شامل هیئت ترکی و مقامهای افغان است، در مورد این مسایل در کابل صحبت کند. با این حال تا کنون زمان برگزاری این جلسه مشخص نیست و بستهگی به تصمیم هیئت ترکی دارد.
بر بنیاد آمار وزارت امور مهاجرین و عودتکنندهگان، میزان برگشت پناهجویان افغان از کشورهای اروپایی نیز در سه سال اخیر سیر صعودی داشته است. این رقم در سال ۲۰۱۶ به ۵۰۸ نفر، در سال ۲۰۱۷ به ۶۵۸ نفر و در (سه ماه) سال ۲۰۱۸ به بیش از ۲۲۰۰ نفر میرسد.
