استفاده طالبان از کمکهای بشری، یکی از مسایل چالشبرانگیز کشورهای کمککننده به افغانستان تحت حاکمیت این گروه است. مالیهدهندهگان کشورها از دولتهای متبوع خود میخواهند که مالیات آنان را برای تقویت طالبان و سایر گروههای تروریستی به مصرف نرسانند. شماری از کشورهایی که کمکهای بشردوستانه به افغانستان فرستادهاند، از دسترسی طالبان به این کمکها ابراز نگرانی کردهاند. در این میان امریکا همواره گفته که کمکهایش بدون دسترسی طالبان به نیازمندان در افغانستان توزیع میشود، اما سیگار در گزارشهای متعدد، گفته است که طالبان از کمکهای ایالات متحده سود میبرند. این نهاد در گزارش تازه خود گفته که موسسات همکار امریکا بیش از ۱۰ میلیون دالر به طالبان مالیه دادهاند که این امر بهطور مستقیم به نفع این گروه است.
اداره بازرس ویژه ایالات متحده امریکا برای بازسای افغانستان (سیگار) بهتازهگی گزارش داده است که از آگست ۲۰۲۱ به این طرف، شرکای اجرایی کمکهای ایالات متحده در افغانستان دستکم ۱۰.۹ میلیون دالر بهعنوان مالیه و پول صرفیه آب و برق به رژیم طالبان پرداختهاند و این گروه از کمکهای امریکا در افغانستان نفع میبرد.
سیگار در این گزارش گفته که از ۱۰.۴ میلیون دالر این مبلغ، ۳۴۶ هزار و ۸۳۹ دالر آن برای صرفیه آب و برق، ۱۷۶ هزار و ۵۹۶ دالر آن برای سایر هزینهها و ۹ هزار و ۲۱۵ دالر آن برای مالیات گمرکی به رژیم طالبان پرداخته شده است.
ایالات متحده پس از تسلط طالبان بر افغانستان تا کنون بیش از ۲.۸ میلیارد دالر را بهعنوان کمکهای بشردوستانه و توسعهای به افغانستان تحت حاکمیت طالبان کمک کرده است. امریکا گفته که این کمکها توسط سازمانهای غیردولتی و بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد در افغانستان مصرف شده است.
پیش از این رییس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندهگان امریکا از سیگار خواسته بود تا در مورد وسعت میزان پولهای کمکی ایالات متحده که به نفع طالبان به مصرف میرسد، تحقیق کند. سیگار گفته که از ۱۴۴ موسسه که کمکهای امریکا را به افغانستان ارایه میکنند، تنها ۶۵ موسسه به در خواستهایش پاسخ دادهاند.
در گزارش سیگار آمده است که ۱۰.۹ میلیون دالر توسط ۳۸ شریک وزارت خارجه، اداره ایالات متحده برای انکشاف بینالمللی و اداره رسانه جهانی امریکا به طالبان پرداخت شده است. این نهاد احتمال داده که این مبلغ بخش کوچکی از کمکهای الات متحده است که به طالبان رسیده است. به گفته این نهاد، ادارههای سازمان ملل متحد که دریافتکننده اکثر کمکها امریکا هستند، دادههای خود را جمعآوری و ارایه نکردهاند.
در این گزارش آمده است که سازمان ملل متحد از اکتوبر ۲۰۲۱ تا سپتامبر ۲۰۲۳ میلادی، ۱.۶ میلیارد دالر کمکهای امریکا را دریافت کرده است که ۶۳ درصد کل کمکهای مالی ایالات متحده به افغانستان را در آن دوره زمانی در بر میگیرد.
سیگار در این گزارش گفته است که اگر شرکای اجراکننده در پرداخت مالیات، هزینهها و صرفیه آب و برق کوتاهی یا غفلت کنند، با عواقب جدی از سوی رژیم طالبان روبهرو خواهند شد. سیگار نیز دریافته است که طالبان از راههای مختلف از جمله تلاش برای منحرف کردن کمکها یا نفوذ به سازمانهای غیرحکومتی، در فعالیت این سازمانها دخالت میکنند. در گزارش ۲۶ درصد موسسات گفتهاند که تحت فشار مستقیم طالبان قرار گرفتهاند. سیگار افزوده که طالبان از راههای مختلف تلاش میکنند برای منحرف کردن کمکها به سازمانهای غیردولتی نفوذ و در کارهای آنان مداخله کنند. طبق گزارش، طالبان در استخدام کارمندان، استفاده از منابع و وسایل نقلیه مداخله میکنند.
دفتر هماهنگی امور کمکهای بشری ملل متحد در افغانستان (اوچا) در دسامبر ۲۰۲۲ اعلام کرده بود که اگر سازمانهای غیرحکومتی از پرداخت مالیات و سایر هزینهها سر باز بزنند، ممکن با عواقبی، از جمله مسدود شدن حسابهای بانکی و دفاتر و حذف از فهرست سازمانهایی که اجازه فعالیت در افغانستان دارند، مواجه شوند.
در همین حال، منابع در موسسات در صحبت با روزنامه ۸صبح نیز تایید کردهاند که طالبان بهصورت گسترده در روند کاری، ترتیب فهرست مستفیدشوندهگان، استخدام و اجازه فعالیت آشکارا مداخله میکنند و حتا در مواردی کارمندان موسسات را تهدید به اجرای اموری میکنند که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم به منفعت این گروه است.
یک منبع در یکی از موسسات میگوید: «طالبها در هر زمینه مداخله میکنند. لیست تهیه میکنند، نفر استخدام میکنند و در قسمت زمان و مکان پروژهها مداخله میکنند. شرطنامه دادهاند که اگر شرطنامه طالب را موسسات پوره نکند، حق فعالیت ندارد. خلاصه قسمقسم از موسسات پول میگیرند. در ولایتها ریاست اقتصاد، ریاستهای سکتوری و هر کدام به نوبه خود مداخله میکند. در مرکز هم موسسات زیر فشار وزارت اقتصاد قرار دارند.»
این منبع میافزاید که در بسیاری از موارد طالبان بهطور مستقیم از ترکیب کارمندان یک موسسه ایراد میگیرند و میگویند که باید ملاحظات آنان در نظر گرفته شود. او تصریح میکند: «بعضی از موسسات کارمند طالب استخدام کردهاند. نفر برادرزاده طالب است یا قوم و خویش نزدیک طالب، در موسسه استخدام شده است و فکر طالبانی نیز دارد.»
کارمندان یکی از موسسات در ولایت غور میگوید که کمکهای بشری برای سیلابزدهگان، نیز براساس تشخیص طالبان در برخی از مناطق این ولایت توزیع شده است. او میافزاید: «مقامهای محلی طالبان واضح به موسسه گفتهاند که فلان مردم را باید کمک کنی، در غیر آن برایتان مشکل خلق میکنیم.»
این گزارش در حالی منتشر میشود که پیش از این نیز سیگار از بهرهگیری طالبان از سیستم انتقال کمکهای مالی به سازمان ملل در افغانستان انتقاد کرده است. این اداره، طالبان را «یک مشت تروریست» توصیف کرده بود.
جان ساپکو، سربازرس اداره ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان، در مصاحبه با وبسایت پروپبلیکا گفته بود: «اکثر کمکهای نقدی به سازمان ملل از جیب مالیهدهندهگان امریکایی میآید. این کمکها به یک گروه تروریستی در افغانستان میرسد.» او در آن زمان گفته بود که جریان پول از طریق بانک مرکزی افغانستان، بهرهگیری طالبان از دالرهای کمکی امریکاست.
پس از نشر این این گزارش سیگار در مورد انحراف کمکهای بشری توسط طالبان، مایکل مککال، رییس کمیته روابطه خارجی مجلس نمایندهگان امریکا، با انتشار بیانیهای گفت که ریختن پول مالیهدهندهگان امریکا به جیب یک گروه «تروریستی» نفرتانگیز است.
اداره بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار)، سال گذشته میلادی نیز گزارش داده بود که طالبان بهطور غیرمستقیم به کمکهای آموزشی ایالات متحده دسترسی دارند و این کمکها عواید مالیاتی را برای این گروه ایجاد میکند. به گفته سیگار، وضع مالیات بر درآمد کارمندان برنامههای آموزشی تمویلشده توسط ایالات متحده و عواید مالیاتی بر خرید و فروش کالاهای کمکی امریکا توسط طالبان، از موارد دسترسی این گروه به کمکهای مالی امریکاست.
