۲۰۲۶ -جبههلر کۉپهییشی و طالباننینگ خوفسیزلیک باسیمینینگ کوچهییشی ییلی
عبدالناصر نورزاد
نېگه ۲۰۲۶-ییل طالبانگه قرشی جبههلرنینگ کۉپهییشی و اوشبو گروه مخالفلرینینگ هجوملری آرتیشی ییلیگه ایلندی؟ بو سوالگه جواب تاپیش اوچون وضعیتنینگ اۉزگریشیده رۉل اۉینهگن بیر قطار عامللرنی حسابگه آلیشیمیز کېرهک. جبههلرنینگ کۉپهییشی و طالبان مخالفلری هجوملرینینگ آرتیشی بیر نېچه تشقی و ایچکی عامللرنینگ اویغونلشووی دیر. بو وضعیت آرتیده منطقوی و منطقهدن تشقری خوفسیزلیک کون ترتیبینینگ اۉزگریشی و منفعتلر تۉقنهشوویدن تشقری، افغانستاندهگی ایچکی اۉزگریشلر بیلن بیر قطارده اعتبارگه آلینیشی کېرهک بۉلگن باشقه عامللر هم موجود. ایچکی جهتدن آلگنده، طالباندن ناراضیلیک، اوشبو گروه قوماندانلیگینینگ مرکزلشووی، مخالفلرنینگ تورلی حدودلرده موجودلیگینی نمایش اېتیشگه اورینیشی و عملیات تاکتیکلرنینگ اۉزگریشی طالبانگه قرشی جبههلر هجوملرینینگ آرتیشیده رۉل اۉینهگن.
طالباننینگ پاکستان بیلن تۉقنهشووی هم بو وضعیتنینگ مهم عامللریدن بیری دیر. اوشبو تۉقنهشوو طالباننی کوچلرینینگ بیر قِسمینی چېگره بۉیلب جایلشتیریشگه مجبور قیلدی و نتیجهده اَیریم حدودلرده مخالفلرنینگ حرکتلنیشی اوچون کۉپراق امکانیت پیدا بۉلدی. شو بیلن بیر وقتده، طالبان مخالفلری اوشبو گروهگه باسیم حلقهسینی تارهیتیریش و کېنگهیتیریش، لوجستیک چوقورلیگینی یرهتیش، خلقارا محیطنی اوّلگیدن هم کۉپراق طالبانگه قرشی اۉزگرتیریش و طالباننینگ منطقوی همده منطقهدن تشقری رقابتلر تأثیریده قالیشیدن امکانیت صفتیده فایدهلنیشگه اورینماقده.
شو بیلن بیرگه، جبههلرنینگ کۉپلیگی بو جبههلرنینگ برچهسی البته کوچهیگنینی انگلهتمسلیگینی حسابگه آلیش کېرهک، بیراق خوفسیزلیک نقطه نظریدن طالبانگه باسیم یرهتیشده ثمرهلی بۉلیشی ممکن. تورلی جبههلر تامانیدن عملگه آشیریلهیاتگن عملیاتلر طالباننینگ اعتبارینی معین بیر جیوگرافیک حدوددن بیر-بیریدن ترقاق بۉلگن کۉپلب حدودلرگه یۉنهلتیرهدی و اوشبو گروه اوچون اوروش خرجتلرینی آشیرهدی. طالبان جدّی قورال-یراغ، اوچاقلر اوچون احتیاط قِسملر، اۉق-دارولر و لوجستیک امکانیتلری تقچیللیگیگه دوچ کېلهیاتگن بیر شرایطده، بوندهی باسیمنینگ دوام اېتیشی حاضرگی اوروشنی حالدن تایدیرووچی اوروشگه ایلنتیریشی ممکن؛ بونده قرهمه-قرشی تاماننینگ عملیات صلاحیتی استه-سېکین ضعیفلشیب بارهدی.
افغانستان ملی مقاومت جبههسی، افغانستان آزادلیک جبههسی، افغانستان متحد جبههسی و افغانستاننینگ تورلی حدودلریده هجوملر اویوشتیرهیاتگن باشقه کیچیک و کتّه جبههلر، اصلیده، طالبانگه نسبتاً خوفسیزلیک باسیمی حلقهسینی تۉلدیریشگه قرهتیلگن اورینیشلر زنجیری دیر. شو بیلن بیر وقتده، اوشبو باسیم حلقهسینینگ تارهییشی طالبان اوچون ینهده کۉپراق چېکلاولر یرهتیشی و اوشبو گروهنی تورلی حدودلر خوفسیزلیگینی تأمینلش اوچون کۉپراق منبع و کوچ اجرهتیشگه مجبور قیلیشی ممکن.
اوشبو جبههلر تامانیدن اعلان قیلینگن دعوالرگه کۉره، جاری ییلده عملیاتلر مقداری سېزیلرلی درجهده آشگن. افغانستان ملی مقاومت جبههسی ۲۹-جولایدن ۲۹-اگوستگچه بۉلگن دورده کمیده ۹ ته هجومنی اعلان قیلگن. افغانستان آزادلیک جبههسی اېسه ۲۳-جولایدن ۲۲-اگوستگچه بۉلگن دورده ۲۱ ته عملیات اۉتکزگنینی دعوا قیلگن. جولای آیینینگ آخریده عملیات باسقیچگه کیرگن افغانستان متحد جبههسی ۱-سپتمبرگچه بیر آی دوامیده ۱۴ ولایتده ۴۳ ته عملیات عملگه آشیریلگنی حقیده خبر بېرگن. وطن سپاهیلری جبههسی، ملی بسیج جبههسی، افغانستان آزادلیک حرکتی و آزادلیک و عدالت حرکتی کبی کیچیکراق گروهلر هم ۲۰۲۶-ییلده هجوملر اویوشتیرگنینی اعلان قیلیب، اولرنینگ مسؤولیتینی اۉز ذمّهسیگه آلگن.
بو اۉزگریشلر بیلن بیر قطارده، طالبان هم مخالفلرنی ترقهتیب یوباریش اوچون ۶۰۲ ته عملیات اۉتکزگنی حقیده گپیرگن. اوشبو دعوانینگ انیق مقداریدن قطعی نظر، طالبان تامانیدن بوندهی رقمنینگ ایلگری سوریلیشی اوشبو گروهنینگ خوفسیزلیک بارهسیدهگی خواطرلری کوچهیگنینی و وضعیت اوستیدن نظارتنی نمایش اېتیشگه اورینهیاتگنینی کۉرسهتیشی ممکن. حقیقت شونده که جاری ییلده مخالفلرنینگ قوراللی فعالیتی ینهده کېنگراق جغرافیهده کوزهتیلدی و عیناً شو حالت طالبانگه نسبتاً خوفسیزلیک باسیمینی آشیردی.
اما جبههلرنینگ کۉپلیگی مخالفلر ترقاق هجوملردن موافقلشتیریلگن ترماق یرهتیش، قۉشمه عملیاتلر اۉتکزیش، حدودلرنی وقتینچه اېگهللش و کېینگی باسقیچده حدودنی سقلب قالیشگه اۉته آلگن تقدیردهگینه طالبان اوچون جدّی معماگه ایلنیشی ممکن. عکس حالده، ترقاق هجوملرنینگ دوام اېتیشی کۉپراق حدودنینگ خوفسیزلیکلشتیریلیشیگه و طالباننینگ اوشبو جبههلرنینگ ضعیف نقطهلریگه نسبتاً هوشیارلیگینینگ آشیشیگه آلیب کېلیشی، شونینگدېک، طالبانگه مخالفلرنینگ عملیات مدلیگه ماسلشیش اوچون ضرور امکانیتنی بېریشی ممکن.
شو سببلی، عملیاتلرنی عملگه آشیریشده موافقلشتیریش، هجوملرنینگ وقتی و جایینی بېلگیلش، استخبارات معلوماتلرینی المشیش همده جیوگرافیک مسؤولیتلرنی تقسیملش طالبان مخالفلرینینگ دالضرب احتیاجلریدن دیر. تورلی جبههلر عملیات جغرافیهگه اساسلنیب، شِمالی-شرق، شِمال، غرب، جَنوب، شرق و مرکزی حدودلرده معین ساحهلرنی بېلگیلشی همده بېلگیلنگن حدودلرده عملیاتلرنی عملگه آشیریش مسؤولیتینی اۉز ذمّهسیگه آلیشی ممکن. البته، کابلده طالبانگه باسیمنی سقلب قالیشنینگ هم اۉزیگه خاص سیاسی خبری بار و بو اوشبو گروهنینگ سراسیمهسی همده قرار قبول قیلیش باسیمینی آشیریشی ممکن.
شونگه قرهمهی، اوروش فقط حربی میدانده حل قیلینمهیدی. طالبان مخالفلری ایچکی، تاکتیک و وقتینچهلیک قۉزغالاننی استراتژیک و مقصدلی سفربرلیککه ایلنتیریش اوچون لوجستیک چوقورلیگی، محلی قۉللب-قوّتلشنی آشیریش همده استراتژیک نشانلرگه انیق و ثمرهلی هجوملر اویوشتیریشگه محتاج. بوندن تشقری، مقابل کوچ صفتیده یگانه سیاسی حرکت رېجهسیگه اېگه بۉلیش و فعال منطقوی همده خلقارا دیپلوماسیدن فایدهلنیش هم مهم اهمیتگه اېگه؛ بو ساحهده طالبانگه قرشی جبههلر هلی عمومی و یخلیت دایرهگه اېریشه آلمهگن.
تشقی عامللر هم مخالفلرنینگ سیاسی و حربی مانورلری اوچون کۉپراق امکانیت یرهتدی. منطقه دولتلری بیلن منطقهدن تشقری کوچلر اۉرتهسیدهگی رقابت، پاکستاننینگ طالبان بیلن نزاعسی، ایران و امریکا اۉرتهسیدهگی اوروش، طالباننینگ منطقه دولتلری بیلن ینهده یقینلشیشگه اورینیشی و افغانستان ایچیدهگی ترورچی گروهلرنینگ فعاللیگی بولرنینگ برچهسی ینهده مرکّب خوفسیزلیک محیطینی یرهتگن. افغانستانده ترورچی گروهلر فعالیتینینگ دوام اېتیشی هم منطقه دولتلرینینگ خوفسیزلیک بارهسیدهگی خواطرلرینی آشیردی و طالباننینگ خوفسیزلیک تنلاو صفتیدهگی موقعینی سوال و رقابت آستیده قالدیریشی ممکن.
بو عامللر بیلن بیر قطارده، طالباننینگ اجتماعی تیهنچینینگ ضعیفلیگی، مخالفلرنینگ سۉنگگی بېش ییلدهگی تجربهلریدن فایدهلنیشی، عامهوی اخبارات واسطهلرینینگ رۉلی، طالبان ایچیدهگی کېلیشماوچیلیکلر و منطقه دولتلری همده خلقارا همجمعیتی تامانیدن اوشبو گروهنی تن آلیش و او بیلن رسمی علاقهلر اۉرنهتیش جریانینینگ چۉزیلیشی هم طالبانگه قرشی جبههلرنینگ پیدا بۉلیشی و کېنگهییشیده مهم رۉل اۉینهیدی. اوشبو عامللرنینگ ییغیندیسی شونی کۉرسهتهدی که ۲۰۲۶-ییلده جبههلرنینگ کۉپهییشی فقط مخالفلرنینگ حربی صلاحیتی آشیشینینگ نتیجهسی اېمس، بلکه ایچکی ناراضیلیک، منطقهدهگی خوفسیزلیک محیطینینگ اۉزگریشی، ژئوپلیتیک رقابتلر و مخالفلرنینگ ینگی امکانیتلردن فایدهلنیشگه اورینیشی بیر وقتنینگ اۉزیده یوزهگه کېلیشینینگ نتیجهسی دیر.
بوندهی شرایطده اساسی سوال اېندی فقط طالبانگه قرشی نېچه ته جبهه فعال اېکنیده اېمس؛ اساسی مسأله اوشبو جبههلر ترقاق باسیملرینی موافقلشتیریلگن خوفسیزلیک، سیاسی و دیپلوماتیک ترماققه ایلنتیره آلهدیمی یاکه یۉقمی. عیناً شو سوالگه بېریلهدیگن جواب جبههلرنینگ حاضرگی کۉپلیگی شونچهکه هجوملرنینگ وقتینچهلیک آرتیشی بۉلیب قالهدیمی یاکه طالبانگه نسبتاً ینگی حالدن تایدیرووچی و استراتژیک باسیم باسقیچیگه ایلنهدیمی، شونی بېلگیلهیدی.
