یشیرین تهدید؛ ارزگان یاشلری قنده‌ی قیلیب «تابلیت کا» توزاغیگه توشماقده؟
آدرینا بهزاد
ارزگان ولایتی‌نینگ بیر قطار اهالیسی یاشلر آره‌سیده، اینیقسه «کا» تابلیتیدن مخدره مادّه‌لر صفتیده فایده‌لنیش‌نینگ آرتیب باره‌یاتگنیدن خواطرده. اولر ایشسیزلیک‌نینگ آرتیشی، مخدره مادّه‌لر‌نینگ آسان موجودلیگی و آغیر محنت طفیلی یوزه‌گه کېله‌دیگن باسیم یاشلر‌نینگ اوشبو مادّه‌لرنی استعمال قیلیشگه مراجعت قیلیشی‌نینگ اساسی عامللریدن اېکنینی اَیتماقده. ارزگان اهالیسی طالبان‌نینگ مخدره مادّه‌لرگه قرشی کوره‌شه‌یاتگنی حقیده‌گی دعوالرینی تنقید قیلیب، بو گروه تامانیدن تقیق اعلان قیلینگنیگه قره‌مه‌ی، یاشلر آره‌سیده اوشبو مادّه‌لرنی استعمال قیلیش آرتگنینی اَیتماقده.
ارزگان یشاوچیسی احمد (مستعار)، اوشبو ولایت یاشلری آره‌سیده مخدره مادّه‌لردن، اینیقسه «کا» تابلیتیدن فایده‌لنیش‌نینگ آرتیب باره‌یاتگنیدن خواطر بیلدیرماقده. اونینگ اَیتیشیچه، ایشسیزلیک‌نینگ آرتیشی، مخدره مادّه‌لرگه آسان قۉل تاپیشی امکانیتی و آغیر ایش طفیلی یوزه‌گه کېله‌دیگن باسیم یاشلر‌نینگ «کا» تابلیتیدن فایده‌لنیشگه مراجعت قیلیشی‌نینگ اساسی عامللریدیر.
ارزگان بو یشاوچیسی شوندی دېیدی: «ارزگان یاشلری آره‌سیده مخدره مادّه‌لر، اینیقسه «کا» تابلیتیدن فایده‌لنیش کۉپه‌یگن. بو مادّه‌لر یاشلر اوچون جوده آسان موجود. بیز‌نینگ قیشلاغیمیزده بیر نېچه کیشینی حسابگه آلمه‌گنده، دېیرلی برچه یاشلر اوندن فایده‌لنه‌دی. اوّل هم فایده‌لنیلگن، بیراق سۉنگگی ییللرده بو حالت سېزیلرلی درجه‌ده آشگن.»
احمد دېیدی: «ایشسیز یاشلر ایشسیزلیک سببلی مخدره مادّه‌لرگه مراجعت قیله‌دی، ایشله‌یاتگن یاشلر اېسه آغیر محنت و کوچلی چرچاق سببلی چرچاقنی کمراق حس قیلیش اوچون بو مادّه‌لرنی استعمال قیله‌دی. حتا مکتبلرده هم اَیریم یاشلر آره‌سیده مخدره مادّه‌لر ساتیب آلینیب، ساتیلماقده.»
ارزگان ینه بیر یشاوچیسی نعمت(مستعار)، طالبان‌نینگ مخدره مادّه‌لرنی یېتیشتیریش و ایشلب چیقریشگه قرشی کوره‌شه‌یاتگنی حقیده‌گی دعوالرینی تنقید قیلیب، تقیق و مخدره مادّه‌لرگه قرشی کوره‌ش اعلان قیلینگنیگه قره‌مه‌ی، یاشلر آره‌سیده اوشبو مادّه‌لرنی استعمال قیلیش آرتگنینی اَیتماقده.
ارزگان بو یشاوچیسی هم شو دېیدی: «مخدره مادّه‌لرنی ساتیب آلیش و ساتیش آسانلشگن، اولرنی ایشلب چیقریش هم کۉپه‌یگن. اوشبو ولایتده‌گی یاشلر‌نینگ اکثریتی نشه، «کا» تابلیتی و شیشه‌دن فایده‌لنه‌دی. کۉپچیلیک آدملر‌نینگ اقتصادی احوالی یخشی اېمس و اَیریم یاشلر پول تاپیش همده گیاهوند مادّه‌لر خرید قیلیش اوچون اۉغریلیککه قۉل اورماقده. بو حالت جمعیتده جنایتچیلیک‌نینگ کۉپه‌ییشیگه سبب بۉلیشی ممکن.»
ارزگان ینه بیر فقرا حکمت (مستعار)، مخدره مادّه‌لرنی یېتیشتیریش، ایشلب چیقریش و ناقانونی آلیب اۉتیش‌نینگ آلدینی آلیشنی طلب قیلماقده. اونینگ اَیتیشیچه، ایش بیلن تأمینلش اوچون شرایط یره‌تیلیشی، تعلیم و کتاب اۉقیش‌نینگ اهمیتی حقیده خبردارلیک آشیریلیشی، شونینگدېک، مخدره مادّه‌لرنی استعمال قیلیش‌نینگ ضررلری حقیده منتظم روشده ترغیبات-توشونتیریش ایشلری آلیب باریلیشی کېره‌ک.
ارزگان بو یشاوچیسی قۉشیمچه قیلیشیچه: «مملکت‌نینگ بایلیگی بۉلگن یاشلر ایشلش، تعلیم آلیش و ترقیات اۉرنیگه ارزگان کۉپلب حاللرده مخدره ماده‌لرگه بېریلیب کېتگن. یاشلر آره‌سیده کتاب اۉقیش، ترقیات و قیزیقیش دېیرلی یۉق. برچه یاشلر یا مخدره مادّه‌لرگه بېریلگن، یا اجتماعی ترماقلرده بند. بیز افغانستان‌نینگ بیر نېچه ییلدن کېینگی حالتیدن خواطرده‌میز.»
شو بیلن بیرگه، ایچکی کسللیکلر بۉییچه متخصص داکتر محب (مستعار)، کا تابلیتینی استعمال قیلیش اویقوسیزلیک، خواطر، دقّتنی جمعلش بوزیلیشی، قره‌ملیک، یوره‌ک اوریش تېزلشیشی و قان باسیمی‌نینگ آشیشیگه سبب بۉلیشی ممکنلیگیدن آگاهلنتیرماقده. اونینگ اَیتیشیچه، آغیر حالتلرده اوشبو مادّه‌نی استعمال قیلیش توتقه‌ناق، هوشدن کېتیش، نفس آلیش بوزیلیشی و حتا اۉلیمگه آلیب کېلیشی ممکن.
بو شفاکار قۉشیمچه قیله‌دی: «اوزاق مدت دوامیده استعمال قیلیش روحی، جسمانی و عایله‌وی معمالرگه، شونینگدېک، ایش یاکه تعلیمدن اَیریلیشگه سبب بۉلیشی ممکن. تابلیت‌نی رنگی و شکلیگه قره‌ب اونینگ ترکیبینی انیقلب بۉلمه‌یدی و اونینگ خوفسیز دوزی بېلگیلنمه‌گن.»
بو حالت ۸صبح گزېته‌سی بیر مدت اوّل اعلان قیلگن گزارشلریده بیر گروه اۉسمیرلر بیلن صحبتلشگن پیتده اولر‌نینگ اکثریتی گیاهوند مادّه‌لرنی ایلک بار دۉستلری یاکه یقین انسانلری‌نینگ رغبتلنتیریشی بیلن استعمال قیله باشله‌گنینی و بیر مدت اۉتگچ، اولرگه قره‌م بۉلیب قالگنینی اَیتگن بیر پیتگه تۉغری کېلماقده.
اولر‌نینگ اَیتیشیچه، اقتصادی معمالر، ایشسیزلیک و آغیر حیات شرایطلری هم اولر‌نینگ مخدره مادّه‌لرگه مراجعت قیلیشیگه شرایط یره‌تگن. اوشبو اۉسمیرلر‌نینگ اَیریملری کۉپراق ایشلش و چرچاقنی کمه‌یتیریش اوچون تابلیت کادن فایده‌لنگنینی، بیراق قیسقه وقت اۉتگچ، اونی استعمال قیلیشگه عادتلنیب، آخر-عاقبت معتادلیککه بېریلیب کېتگنینی قۉشیمچه قیلگن.
بیراق ۸صبح‌نینگ میدانی تدقیقاتلری شونی کۉرسه‌ته‌دی که طالبان تامانیدن مخدره مادّه‌لرنی یېتیشتیریش و سوداسینی تقیقلش اعلان قیلینگنیدن سۉنگ، هلمندده بیر کیلوگرام تریاک نرخی ۳ مینگ افغانیدن ۵۰ مینگ افغانیگچه آشگن. شرافت، ساروان قلعه، سنگین، موسی‌قلعه، بهرامچه و چن‌جیر بازارلری اوشبو ولایتده تریاک ساتیب آلیش و ساتیش‌نینگ اساسی مرکزلری دیر. بیر قطار محلی منبعلر طالبان قوماندانلری و عملدارلری هم اوشبو بازارلرگه سرمایه کیریتگنی، مخدره مادّه‌لر سوداسیده شریک اېکنی و اوندن فایده کۉره‌یاتگنینی تصدیقله‌یدی.
