«افغانستان خوفسیز اېمس»؛ مونیخ‌ده‌گی مدنی تشکیلات‌لری قاچقینلر حالتی‌گه اعتبار قره‌تیشنی سۉردی
مهناز احمدی
آلمان نینگ مونیخ شهریده «افغانستان خوفسیز اېمس» ناملی ییغیلیش بۉلیب اۉتدی. تدبیرده فقرالیک فعاللری، ژورنالیستلر و اجتماعی تشکیلاتلر نماینده‌لری اشتراک اېتدی و قتنشچیلر افغانستاندهگی سیاسی و اقتصادی انقراضلر، انسان حقوقلری نینگ بوزیلیشی همده پاکستان و آلمان‌ده‌گی مملکت قاچقینلری نینگ نامعلوم احوالی مسأله‌لریگه علیحده اعتبار قره‌تدیلر. سۉزگه چیقگن‌لر قاچقینلر دوچ کېله‌یاتگن ناانیقلیک و جهان همجمعیتی نینگ سکوتی نه‌فقط افغانستان اهالیسی احوالینی آغیرلشیشینی، بلکه مملکتده اېرکینلیک، تېنگلیک و عدالت امیدلرینی هم تهدید آستیگه قۉییشینی آگاهلنتیردیلر.
بعضی فقرالیک فعاللری، ژورنالیستلر و اجتماعی تشکیلات نماینده‌لری ۲۰۲۵-ییل ۸-نوامبر کونی مونیخ- آلمان‌ده «افغانستان خوفسیز اېمس» موضوع‌سیده ییغیلیش اۉتکزدیلر. اوشبو تدبیر بایرن قاچقینلر کېنگشی،بلوِلو دی موناکو، «حقوقلرینگیز مهم» تشبثی، گئورگ فون فولمار اکادمیسی، «بیر قلب افغانستان اوچون» و مونیخ قاچقینلر کېنگشی همکارلیگیده تشکیل اېتیلدی. تدبیر نینگ مقصدی افغانستان و اونینگ قاچقینلری نینگ، خصوصاً پاکستان و آلمان‌ده‌گی احوالیگه جهان اعتبارینی قیتریش اېدی.
ییغیلیشده سۉزگه چیقگن‌لر افغانستان قاچقینلریگه یاردم کۉرسه‌تیش، مملکتده‌گی سیاسی و اقتصادی انقراضلر بیلن شغللنیش و انسان حقوقلرینی حمایه قیلیش ضرورتینی تأکیدله‌دیلر. اولر شونینگدېک قاچقینلر و افغانستان فقرالری نینگ احوالی اعتبارسیز و ناانیق قالمسلیگی کېره‌کلیگینی آگاهلنتیردیلر.
بلوِلو دی موناکو نینگ نماینده‌سی، استفان دون‌والد، افغانستان عمومی احوالی حقیده سۉزلب، ایتیشچه: «آلمان‌ده‌گی عامه‌وی اخبارات واسطه‌لری و جماعت فکری اساسا طالبان و عیاللرنی باستیریش مسأله‌لریگه اعتبار بېره‌دی، اما اقتصادی انقراضلر، سوو تنقیصلیگی و آدملر نینگ کونده‌لیک حیاتده‌گی معمالری کمراق یاریتیله‌دی.» او قۉشیب ایتیشیچه: طالبان نینگ شهر و قیشلاقلرده‌گی ایش فعالیتینی پخته اۉرگنیش، احوالنی تۉغری توشونیش اوچون ضرور دیر.
شونینگدیک، «افغانستان تحلیلچیلری ترماغی (AAN)» تشکیلاتی نینگ اساسچیسی و مدیری،توماس روتیگ افغانستان نینگ سیاسی همده خوفسیزلیک منظره‌سینی مۉرت دېب تعریفله‌دی.
اونینگ ایتیشیچه، آلمان حکومتی طالبان بیلن آلیب باره‌یاتگن سیاسی علاقه‌لریده ردقیلیش دستورلرینی انسان حقوقلریدن اوستون قۉیه‌دی. روتیگ بو یاندشوونی «وجدانسیزلیک» دېب اته‌گن.
روتیگ، قیزلر و عیاللر تعلیمی و ایش امکانیتلری نینگ چېکلنیشی، اولر نینگ جمعیتده‌گی اشتراکی نینگ دېیرلی یۉق بۉلیب قالگنینی تأکیدله‌گن. اونگه کۉره، افغانستان کېله‌جگی عیاللر نینگ فعال اشتراکی‌سیز و جهان همجمعیتی تامانیدن انسان حقوقلریگه توغری اعتبار قره‌تیلمسدن تصور قیلینمه‌یدی. اوشبو چېکلاولر کېنگ اقتصادی و اجتماعی عاقبتلرنی کېلتیریب چیقره‌دی.
کابل لوفتبرکه متخصصی، اِوا بایر، افغانستان قاچقینلری احوالیگه اعتبار قره‌تیب، ایتشیچه: «قبول قیلینیشی آلمان حکومتی تامانیدن تصدیقلنگن شخصلر، اما اولر نینگ کۉچیریلیشی توخته‌تیلگن، حاضر ناانیقلیکده قالگن. بعضیلری پاکستان حاکمیتلری تامانیدن حبسگه آلینیب، افغانستانگه قیتریلگن. آلمان حکومتی سیاستی قره‌مه-قرشی کۉرینه‌دی و انیقراق بۉلیشی ضرور.»
اوشبو متخصص شونینگدېک افغانستان قاچقینلریگه نسبتاً قانونی حمایه و شفافلیکنی تأکیدله‌گن. او نینگ ایتیشچه: جهان همجمعیتی و اروپا دولتلری بېریلگن وعده‌لرنی عملگه آشیریشینی، آدملر نینگ خوفسیز یشه‌شینی تأمینلشی کېره‌ک. کۉچیریش دستورلری نینگ توخته‌تیلیشی و قاچقینلر نینگ چیقریلیشی نه‌فقط اولر نینگ احوالینی آغیرلشتیره‌دی، بلکه افغانستان ایچیده‌گی و تشقریسیده‌گی فقرالیک فعاللرگه امیدسیزلیک خبری یوباره‌دی.
«بیر قلب افغانستان اوچون» (Ein Herz für Afghanistan) تشکیلاتیدن، سعادت امیری، افغانستان خلقی امید و قرشیلیک نقطه‌ی نظرینی تأکیدله‌گن. او نینگ ایتیشچه: «انقراض و چېکلاولرگه قره‌مه‌ی، اېرکینلیک، تېنگلیک و عدالتگه امید حلی تیریک. مکتبلر، تعلیم و کیچیک کۉنگیللیلر گروهلریگه کۉمک کېله‌جکده یاریتووچی و آزاد قیلووچی رۉل اۉینا‌شی ممکن.» او جهان همجمعیتی و حکومتلردن، خصوصاً آلمان دن انسانی قدریتلر و انسان حقوقلریگه اعتبار قره‌تیشنی، اولرنی فقط چېگره‌لر، تیل یاکه مدنیت بیلن چېکله‌مسلیکنی سۉره‌گن.
ییغیلیش آخریده قتنشچیلر جهان همجمعیتی نینگ افغانستان انقراضیگه اعتبارینی سقلش و مملکت اهالیسی همده قاچقینلرینی قۉللب-قوتلش ضروریتینی تأکیدله‌دیلر. اولر، قاچقینلر نینگ ناانیقلیکده‌گی حالتی و جهان نینگ سکوتی افغانستانده امید و اېرکینلیک اوچون جدی تهدید حسابلنه‌دی دېب، آگاهلنتیرگن.
بو خواطرلر یوزه‌گه کېلگن بیر پیتده، آلمان حکومتی تامانیدن قبول قیلینیشی تصدیقلنگن یوزلب قاچقینلر پاکستانده ناانیقلیکده قالماقده، اولر جبری شکلده چیقریلیش و پاکستان پولیسی نینگ باسیمی آستیده. آلدینراق پاکستان پولیسی اوشبو قاچقینلر باش‌پناه جایلریگه باستیریب کیریب، اولر نینگ اَیریملرینی حبسگه آلیب، افغانستانگه قیترگن. قاچقینلر پاکستانده‌گی روحی و روحی حالتی همده کېله‌جکده‌گی ناانیقلیک حقیده بیر نېچه بار شکایت قیلگنلر.
