۱۵-اگوست آنهلر حکایهسیده
فرشته محمدی
۱۵-اگوستنی حتا تیلگه آلیشدن هم نفرتلنهمن. قنهیدی، بو واقعهلر صادر بۉلمسلیگی اوچون اوشبو آینی تقویمدن آلیب تشلهی آلسم اېدی؛ قیزلرنی تیریکلهیین کویدیرگن و بدنلریدهگی قاننی قوریتگن آی. اېندی نه امید، نه کېلهجک و نه آرزو بار.
ینگی اولاد یازووچیسی صفتیده افغانستان قیزلرینینگ اۉنلب حکایهلرینی حکایه قیلیب کېلگنمن. بو سفر هم اوشبو قاره تاریخنی بیر آنهنینگ تیلیدن حکایه قیلماقچیمن؛ اۉزی هم مملکت رهبرلرینینگ افلاس سیاستیدن جراحتلنگن آنه:
مېن یسرا بۉلهمن، اویده اۉتیریشگه مجبور قیلینگن قیزلرنینگ آنهسیمن. اوّل اۉزیم حقیمده، بالهلیگیمدن، بالهلیک دوریمدن گپیرهمن. مېن دفتر و قلمنی قۉلگه آلیشیم کېرهک بۉلگن پیتده طالبان پیدا بۉلدی. اۉشه پیتده اۉز کۉزیم بیلن شوندهی اوروشلرنی کۉردیم که اونده آدمنینگ کېکسه یاکه یاش، قیز یاکه اۉغیل باله اېکنینینگ فرقی یۉق اېدی؛ اولرنی تۉغریدن-تۉغری اۉلدیریشردی. کۉچهلر بېگناه آدملرنینگ جسدلریگه تۉلیب کېتگن اېدی. اېرککلرنینگ باشینی کېسیشر، قیزلرگه تجاوز قیلیشردی.
طالباننینگ بیرینچی حاکمیتی دوریده بۉلگن آدملر نیمه دېیهیاتگنیمنی یخشی توشونهدی؛ اگر بولرنینگ همهسی یالغاندن باشقه نرسه اېمسلیگیگه شبهه قیلسنگیز، دېمک، سیزده انسانیلیکدن اثر هم یۉق یاکه اۉشه پیتده مملکتده بۉلمهگنسیز. مزارشریف شهری انسانلر قیرغین قیلینهدیگن جایگه ایلنتیریلگنینی هېچ کیم انکار اېته آلمهیدی.
شو سببلرنینگ برچهسی طفیلی اۉزیم اۉقیب، تعلیم آله آلمهدیم. مهندس بۉلیشنی جوده خواهلردیم، اما حتا انسان هم بۉلمهگن بو آدملر مېنینگ آرزولریمنی مېندن تارتیب آلیشدی.
کېینچهلیک اۉزیم فرزندلی بۉلدیم. طالبان ینه حاکمیتنی قۉلگه آلیشیدن آلدین بعضاً اۉزیمچه اۉیلب: «خداگه شوکر، اۉشه پیتده اۉزیم کتّه بۉلمهگن اېکنمن و فرزندیم هم بۉلمهگن اېکن، عکس حالده اونینگ آرزولرینی یېر بیلن یکسان قیلیشردی»، دېردیم.
اما اېندی-چی؟ قۉرققن نرسم باشیمگه توشدی. ۲۰ ییلدن کېین بو گروه ینه حاکمیتگه کېلیب، فرزندلریمنی تیریکلهیین کۉمیشینی هېچ تصور هم قیلمهگندیم. مېن و قیزلریم بو توزومدن جراحتلنگن ایکّی اولادمیز.
اېندی اولرنینگ ینه حاکمیتگه کېلگنیگه بېش ییل بۉلدی. اۉز کۉزلریم بیلن کۉریهپمن: بو بېش ییل دوامیده قیزلریم قنچهلیک اۉزگردی. حتا کېکسهلر هم باشدن کېچیرمهگن تجربهلرنی اولر باشدن کېچیریشدی.
اولر یاشلیگی و اۉسمیرلیگی دوریده، آرزولریگه اېریشیش حقیده اۉیلشی کېرهک بۉلگن پیتده، توشکونلیککه توشیب قالیشدی. اوینینگ بیر بورچهگیده اۉتیریب، تشقریگه تیکیلیب قالیشهدی. اېندی مېنده نه قووانچگه تۉله قیزلریم، نه یاش قیزلریم بار. اولرگه هر سفر قرهگنیمده، گۉیا ۴۰ یاشدن آشگن قیزگه قرهیاتگندېک بۉلهمن؛ اولرده نه اشتیاق قالگن، نه بیرار ایش قیلیشگه حوصلهسی بار. یورهگیم قان بۉلهدی. فرزندلرینی غمگین کۉریب، قۉلیدن هېچ نرسه کېلمهی قالگن آنهنینگ دردینی فقط خدا بیلهدی.
بوگون اېرتهلب قیزیم بیلن بیر مسأله حقیده گپلشهیاتگن اېدیک. بیردن اونینگ شیفتگه تیکیلیب قالگنینی و گۉیا بدنیده روحی یۉقلیگینی سېزدیم. ایشانچیم کامل که گپلریمنینگ بیرارتهسینی هم اېشیتمهگن. نخاتکه اۉسمیر قیزگه شونچهلیک کۉپ غم باسیم قیلسه-کی، حتا آنهسینینگ گپیرهیاتگنینی هم سېزمهی قالسه؟
عیاللر الله تامانیدن اېرککلر بیلن تېنگ قیلیب یرهتیلگن نازک موجوداتلردیر. اما بو دنیا، جنس سببلی الله نامیدن، لېکن اللهنینگ امریگه ضد روشده عصیان قیلهدیگن و کۉنگلیگه کېلگن هر قندهی ایشنی قیلهدیگن بو دنیا بیزگه نیمه قیلدی؟ بو گروه بیزگه نیمه قیلدی؟
بو بېش ییل دوامیده بو خلققه قنچهلیک ظلم قیلینگنیگه گواه بۉلیهپمیز. اېرککلر و عیاللرنی قیینهشدی. دسترخوانده بیر بورده نان هم تاپیلمهیدی. آته عایلهسی آلدیده باشینی اېگیب اۉتیرهدی، چونکه عایلهسیگه بیر بورده نان تاپیب بېره آلمهیدی. افغانستانده آدملر قشّاقلیک چېگرهسیدن پستده یشهماقده.
بعضاً اَیریم آدملر اجتماعی ترماقلرده ویدیولرنی کۉریب: «بولر قنچهلیک بای»، دېییشهدی. اما مېن آنه صفتیده اَیتهمن: افغانستان اهالیسینینگ یوز فایزیدن بېش فایزیدن هم کمراغی احتمال بای دیر، ۹۰ فایزی اېسه قشّاقلیک چېگرهسیدن پستده یشهیدی.
مېن اۉزیم کۉپ مرته آچلیکنی باشدن کېچیردیم، اما فرزندلریمنینگ تعلیمدن آرتده قالیشیگه یۉل قۉیمهدیم. اما اېندی-چی؟ بلکه حاضر رۉزغاریمنی قندهی دیر تېبرهته آلهرمن و کونیمنی بیر عمللب اۉتکزرمن، اما قیزلریم اېندی تعلیم آله آلمهیدی. اۉشه پیتده یېیشگه هېچ نرسهمیز بۉلمهگنیده، فرزندلریم خورسند و تیریک اېدی. اما اېندی-چی؟ اېندی دسترخوان طعامگه تۉله بۉلسه هم، اولرنینگ تاماغینی غصه بۉغهدی و بیر بورده نان هم پستگه توشمهیدی. حتا یېییشگه بیر بورده نانی یۉق آدملر هم اولرنی قیینهیدی و اۉلدیرهدی. نه نان، نه ایش، نه کېلهجک. بو مملکتده قندهی قیلیب برداش بېریش ممکن؟
هر کونی یاشلریمیزنی یۉقاتیهپمیز. قۉرقهمن، جوده قۉرقهمن، بیر کونی فرزندلریمدن اَیریلیب قالیشدن قۉرقهمن. بیز سیغینهدیگن یگانه خدا حققی، قیزلریم کۉز اۉنگیمده پرچه-پرچه بۉلیب کېتدی. اولرنینگ هم اېندی برداشی قالمهگن. اگر بو شرایط ینه بیر نېچه ییل دوام اېتسه، مېنینگ اوییمده نه فرزند قالهدی، نه اۉزیم. برچهمیز کۉکسیمیزدهگی ارمان و بۉغیق غصه بیلن توپراققه ایلنهمیز!
