یاردملرنی ساتیب آلیش و ساتیش؛ طالباننینگ قندوزدهگی مهاجرلر و قَیتیب کېلگنلر ایشلری بۉییچه باشقرمهسیده نیمهلر بۉلماقده؟
نیما
قندوزدهگی منبعلر طالباننینگ اَیریم منصبدار شخصلری و بو گروهگه علاقهدار کیشیلرنینگ فسادی همده سوءاستعماللرینی فاش قیلماقده. اولرنینگ اَیتیشیچه، بو شخصلر اېنگ کمبغل آدملرنینگ چۉنتهگیگه قۉل سالیب، خیریه تشکیلاتلری و یاردم کۉرسهتووچی موسسهلر تامانیدن ترقهتیلهیاتگن یاردمدن اولوش طلب قیلماقده. منبعلرگه کۉره، اَیریم واسطهچیلر و طالبانگه علاقهدار شخصلر آدملرنینگ اۉزلریدن بېخبر حالده، فقط اولرده «مهاجرلیک کارتی» بارلیگی سببلی، یېر و یاردم ترقهتیش دستورلریگه اولرنینگ ناملرینی کیریتهدی و کېین یاردمنینگ فقط کیچیک بیر قِسمینی اولرگه بېرهدی. شونینگدېک، بو شخصلر نامیگه آلینگن یېرلرنی اۉزلریگه یاکه باشقه آدملرگه ساتهدی.
انسانپرورلیک یاردمگه محتاج اَیریم کیشیلرنینگ اَیتیشیچه، قندوزدهگی طالباننینگ مهاجرلر و قَیتیب کېلگنلر ایشلری بۉییچه باشقرمهسیده فعالیت یوریتهیاتگن یاکه باشقه ادارهلرده یاردم کۉرسهتووچی موسسهلر و تشکیلاتلر بیلن علاقهدار بۉلگن کۉپلب طالبان اعضالری کېنگ کۉلملی فسادگه ارهلشگن و طالباننینگ تصدیقسیز هېچ قندهی رۉیخط یاردم کۉرسهتووچی تشکیلاتلرگه تاپشیریلمهیدی. اولرنینگ اَیتیشیچه، طالبان اۉزیگه علاقهدار کیشیلر و جنگریلرینی محتاجلر رۉیخطیگه کیریتهدی، کېین اېسه بو گروهنینگ واسطهچیلری اوشبو آدملردن رۉیخطگه ناملرینی کیریتیش عوضیگه آلینگن یاردمنینگ یریمینی طالبانگه قَیتریش مجبوریتینی آلهدی.
یاردمگه محتاج کیشیلر قندوزدهگی طالباننینگ مهاجرلر و قَیتیب کېلگنلر ایشلری باشقرمهسی مسووللریدن قتّیق خواطرده اېکنینی بیلدیریب، بو اداره کېنگ کۉلمده فساد، قرینداش-اوروغچیلیک و محتاجلرگه اجرهتیلگن یاردملرنی تالان-تاراج قیلیش بیلن شغللنهیاتگنینی، شکایتلرنی کۉریب چیقیش و اولرگه جواب بېرهدیگن هېچ قندهی اداره موجود اېمسلیگینی اَیتماقده.
شو بیلن بیرگه، منبعلر طالبانگه علاقهدار شخصلردن بیری مهاجرلیک کارتلرینی ارزان نرخده ساتیب آلیشی و قَیتیب کېلگنلرگه اوی قوریش اوچون ترقهتیلگن یېرلرنی ینه جوده پست نرخده ساتیب آلیب، باشقهلرگه ساتیشینی قۉشیمچه قیلماقده. منبعلرگه کۉره، او حتا اَیریم حاللرده بو خدمتلر عوضیگه جنسی طلبلرنی هم ایلگری سورگن.
قندوزدهگی بو منبعلر طالباننینگ مهاجرلر و قَیتیب کېلگنلر ایشلری بۉییچه باشقرمهسیدهگی اَیریم شخصلر همده اوشبو ادارهدن تشقریده اولر بیلن باغلیق کیشیلر مهاجرلیک کارتلرینی تورلی بهانهلر بیلن جوده ارزان نرخده ساتیب آلیب، کېین اولرنی باشقهلرگه قیمتراققه ساتهیاتگنینی اَیتماقده.
منبعلردن بیری شوندهی دېیدی: «طالباننینگ واسطهچیلریدن بیری مهاجرلیک کارتلرینی جوده ارزان نرخده ساتیب آلهدی. شو بیلن بیرگه، اونینگ اکهسی اوّل اوی قوریش اوچون ترقهتیلگن یېرلرنی ساتیب آلیب، کېین ینه ساتهدی.»
بو منبع قۉشیمچه قیلهدی: «خیالی و ساخته رۉیخطلر هم موجود. مثلاً، تشقریدهگی اَیریم آدملر بیلن گپلشیب، سیزنی یاردم آلووچیلر رۉیخطیگه کیریتهمیز، کېین یاردملرنی ترقهتهمیز یاکه سیزگه کیچیک بیر اولوش بېرهمیز، دېییشهدی. شو طریقه یېر و یاردم آلهدیلر، کېین خواهلهسهلر، اونی آدملرگه بېریشهدی؛ عکس حالده، فقط یاردم ترقهتیلهدیگن کونی اولردن صورت و ویدیو آلینهدی، خلاص.»
ینه بیر منبع تاکیدلهیدی که آدملر چارهسیزلیک و ایشسیزلیک سببلی طالباننینگ اولوشی آلیب تشلنگنیدن کېین اۉزلریگه قالهدیگن آزگینه یاردمگه هم قناعت قیلیشهدی و اولرنینگ شکایتلرینی کۉریب چیقهدیگن هېچ قندهی اداره یۉق. بو منبعنینگ اَیتیشیچه، طالبان حتا اۉزی: «اگر یاردملرنینگ برچهسینی سیزدن قَیتریب آلیشسه، قهیېرگه شکایت قیلهسیز؟» دېیدی.
ینه بیر منبع شوندهی دېیدی: «واسطهچیلر ایلگری مهاجرت یاکه محتاج بۉلمهگن آدملرنی رۉیخطگه کیریتیشگن. حاضر اولر اَیریم آدملردن مهاجرلیک کارتلرینی تخمیناً ۱۵ مینگ افغانیگه ساتیب آلیب، باشقهلرگه جوده قیمتگه ساتماقده. قَیتیب کېلگن مهاجرلرگه یېر ترقهتیلهیاتگنی سببلی، اولر اوشبو کارتلردن فایدهلنیب یېر آلیشهدی و شو یۉل بیلن اۉزلری اوچون بیزنس یرهتیشگن.»
اسمی حساباتده آشکار اېتیلیشینی ایستهمهگن کیشیلردن بیری شوندهی دېیدی: «مېنینگ نامیمگه یېر آلیشگن، حالبوکه، بوندن اۉزیمنینگ خبریم یۉق اېدی. کېین، اگر بو یېرنی ساتیب آلسنگ، سېنگه ساتهمیز، دېییشدی. اوّل یېرنی مېنینگ نامیمگه ساتیب آلیشدی، کېین اېسه اۉشه یېرنینگ اۉزینی ینه مېنگه ساتیشدی.»
بوندن آلدین قندوزدهگی منبعلر طالبان محتاجلرگه ترقهتیلگن یاردمنینگ یریمینی اۉزلشتیریب آلهیاتگنینی اَیتگن اېدی. منبعلر طالبان صورت و ویدیو آلگنیدن کېین ترقهتیلگن یاردملرنی آدملر اۉرتهسیده بۉلیب بېرگنینی تصدیقلهگن اېدی.
شونینگدېک، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستاندهگی یاردم هیاتی (یوناما) اۉز حساباتلریده طالباننینگ ارهلشووی نتیجهسیده سۉنگگی بېش ییل دوامیده انسانپرورلیک یاردملرنی ترقهتیش جریانی قیینچیلیکلرگه دوچ کېلگنینی و اَیریم حاللرده اوشبو ارهلشوولر آرتیدن بیر قطار یاردم کۉرسهتووچی تشکیلاتلرنینگ فعالیتی هم تۉختهتیلگنینی تصدیقلهگن.
بوندن آلدین امریکانینگ افغانستاننی قَیته تیکلش بۉییچه مخصوص باش تیکشیرووچیسی (سیگار) حساباتیده طالبان کوچ ایشلهتیش آرقهلی خلقارا یاردملرنی اۉزلشتیریب، اولرنی اۉز فایدهسیگه مصادره قیلهیاتگنینی بیلدیرگن اېدی. حساباتده طالبان اَیریم بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی منصبدارلری بیلن تیل بیریکتیریب، یاردم لایحهلریدن تاولمچیلیک قیلهیاتگنی قید اېتیلگن. سیگار شونینگدېک: «بیرلشگن ملتر تشکیلاتی منصبدارلری شرطنامه آلهدیگن موسسهلردن پاره آلیب، اونی طالبان بیلن بۉلیشهدی»، دېب قۉشیمچه قیلگن.
حساباتگه کۉره، افغانستانگه یوباریلگن عمومی یاردمنینگ اتیگی ۳۰–۴۰ فایزی حقیقی محتاجلرگه یېتیب بارگن. حساباتده: «طالبان یاردملر اۉزلری خواهلهگن منزلگه، یعنی دونرلر بېلگیلهگن جایگه اېمس، اۉزلری ایستهگن جایگه یېتیب باریشینی تامینلش اوچون تورلی واسطهلردن، جملهدن کوچ ایشلهتیشدن فایدهلنهدی»، دېییلهدی.
اوّلراق ۸صبح گزېتهسی هم بیر قطار حساباتلریده طالبان انسانپرورلیک یاردملرنی اۉزلری و اولرگه علاقهدار کیشیلر فایدهسیگه تالان-تاراج قیلیش و یۉنهلتیریشده کېنگ کۉلمده اشتراک اېتهیاتگنینی، یاردملرنینگ اوشبو گروهگه یاکه طالبان اعضالری نظارتیدهگی حدودلرگه یېتیب باریشینی تأمینلشگه اورینهیاتگنینی انیقلهگن اېدی.
