افغانستان آزادلیک جبههسی قوماندانی جنرال محمد یاسین ضیا بیلن مخصوص صحبت
۸صبح
۸صبح اېسلتمهسی: افغانستان اسلام جمهوریتینینگ قولهشینینگ و طالباننینگ حاکمیتگه قَیتیشینینگ بېش ییللیگی عرفهسیده ۸صبح بیر تورکوم مخصوص صحبتلرنی نشر اېتماقده. اوشبو تورکوم دایرهسیده مذکور صحبت آزادلیک جبههسی قوماندانی جنرال محمد یاسین ضیا بیلن یازمه روشده اۉتکزیلدی. اوشبو صحبت سواللرینی ۸صبحدهگی بیر قطار عیال ژورنالیستلر و یازووچیلر ایلگری سورگن.
جنرال ضیا اېسلتمهسی: ۸صبح گزېتهسیگه، اینیقسه اوشبو نشرنینگ مهم و اَیریم حاللرده قیین سواللرنی دقّت و آچیقلیک بیلن ایلگری سورگن عیال ژورنالیستلری و یازووچیلریگه منّتدارلیک بیلدیرهمن. بو سواللرنینگ کتّه قِسمی، اولرنینگ قۉییلیش اسلوبیدهگی فرقلرگه قرهمهی، عیاللر حقوقی و مقامی، کېلهجکدهگی سیاسی تیزیم، اۉتگن تجربه آلدیده حسابدارلیک، حاکمیتنینگ کېلهجگی، انحصار اېتیلیشی و وطنداشلر اوروشینینگ آلدینی آلیش، طالبانگه قرشی آقیملرنی موافقلشتیریش و افغانستاندهگی اۉزگریش استقبالی کبی عمومی موضوعلرگه باریب تقهلهدی.
شو سببلی، هر بیر سوالگه علیحده جواب بېریش اۉرنیگه، بو مقرر روشده موضوعلرنینگ تکرارلنیشیگه و صحبتنینگ چۉزیلیب کېتیشیگه آلیب کېلهدی، سواللرنی عمومی مضمونیگه کۉره بیر نېچه اساسی یۉنهلیشگه گروهلهدیم و هر بیر یۉنهلیشده بیلدیریلگن برچه تشویش و سواللرگه جواب بېریشگه حرکت قیلدیم. شو طریقه تکرارلنیشنینگ آلدی آلینهدی و افغانستاننینگ کېلهجگی حقیدهگی اساسی مسألهلر و قرهشلریمیزگه کۉپراق اعتبار قرهتیش اوچون امکانیت یرهتیلهدی.
مېنینگ فکریمچه، اینیقسه جمهوریت قولهگنی و طالبان حاکمیتگه قَیتگنینینگ بېشینچی ییللیگی عرفهسیده بو سواللرگه جواب شونچهکه وعدهلر تۉپلمی و تکراری شعارلرنی بیان قیلیشدن عبارت بۉلمسلیگی کېرهک. افغانستان خلقی، خصوصاً، بو ییللرده اېنگ کتّه خرجتنی تۉلهگن عیاللر و یاش اولاد اۉزگریش و آزادلیک اوچون کورهشهیاتگنینی دعوا قیلووچی هر قندهی آقیمدن اۉتمیش، بوگونگی دستور و افغانستاننینگ اېرتنگی کونی حقیدهگی تصوری تۉغریسیده انیق و اۉلچهب بۉلهدیگن جواب طلب قیلیشگه حقلی دیر.
بیر: عیاللر، اساسی حقوقلر و سیاسی سودالشووگه یۉل قۉیمسلیک کفالتی
اوّلا بیر تمایلنی انیق قیلیب آلیشیمیز کېرهک: عیاللر حقوقی بیرار حکومت یاکه سیاسی آقیم اولرگه بېرهدیگن امتیاز اېمس. تعلیم، ایش، تنلش اېرکینلیگی، سیاسی اشتراک و قرار قبول قیلیشده قتنهشیش عیاللرنینگ طبیعی و وطنداشلیک حقوقلریگه کیرهدی و اۉتیش باسقیچی اوچون ایشلب چیقیلهدیگن هر قندهی میکانیزمده، شونینگدېک، برقرارلیک دورینینگ قانونیده انیق و کمسیتیشسیز کفالتلنیشی کېرهک.
افغانستان سیاسی تاریخینینگ اېنگ اچّیق سبقلریدن بیری شوندن عبارت که عیاللر حقوقی کۉپ مراتبه سیاسی سودالشوولر و منفعتلر موضوعسی بۉلگن. بو خطا تکرارلنمسلیگی کېرهک. هر قندهی سیاسی کېلیشوو، حتا او کېنگ قمراولی تینچلیک جریانی نامی آستیده عملگه آشیریلسه هم، عیاللرنینگ تعلیم، ایش و سیاسی اشتراک حقوقی اونینگ اساسی و بنیادی بندلریدن بیری بۉلهدی.
طالباندن کېینگی اۉتیش دوریده عیاللرگه قرشی برچه کمسیتووچی فرمانلرنی بېکار قیلیش و مکتبلر، بیلیم یورتلر همده ایش جایلرینی عیاللر اوچون هېچ قندهی شرطسیز قَیته آچیش دستلبکی قرارلردن بیری بۉلیشی کېرهک. ییللر دوامیده تعلیم آلیشدن محروم قیلینگن قیزلرگه هم یۉقاتیلگن امکانیتلرنینگ بیر قِسمینی تیکلش اوچون تعلیمی قاپلاو دستورلری کېرهک بۉلهدی.
اما یکونی کفالت فقط بیر رهبر یاکه بیر کورهشچی آقیمنینگ وعدهسی بیلن چېکلنمهیدی. حقیقی کفالت اساسی قانون، مستقل محکمهلر، حسابدار ارگانلر، مدنې جمعیتی و اېرکین عامهوی اخبارات واسطهلری همده قرار قبول قیلیش مرکزلریده عیاللرنینگ مضمونلی اشتراکیدیر.
ایکّی: اگر مېن افغانستاندن بیر قیزنینگ اۉرنیده بۉلگنیمده، سیاسی رهبرلردن نیمهنی طلب قیلردیم؟
اگر مېن بېش ییل دوامیده مکتب، بیلیم یورتی، ایش و اجتماعی حیاتینینگ کتّه قِسمیدن محروم قیلینگن قیزنینگ اۉرنیده بۉلگنیمده، احتمال، سیاسی رهبرلرنینگ وعدهلریگه اېندی ایشانمسدیم.
«مېنگه حقوقیمنی بېرینگ»، دېمسدیم؛ «باشیدناق مېنگه تېگیشلی بۉلگن حقوقنی تن آلینگ»، دېردیم.
اېندی هېچ بیر رهبر، ملا، قوماندان یاکه سیاستچی مېنینگ اۉرنیمگه تعلیمیم، ایشیم و کېلهجگیم حقیده قرار قبول قیلیش حقوقیگه اېگه اېمسلیگینی طلب قیلردیم. شونینگدېک، «بوگونگی قرار قبول قیلیشینگیزده عیاللر قهیېرده توریبدی؟» دېب سۉرردیم، اېرتنگی احتمالی حکومتده اولر اوچون قندهی وعده بېرهیاتگنینگیزنی اېمس.
شو سببلی، بیز عیاللردن فقط گپلریمیزگه ایشانیشنی سۉرهمسلیگیمیز کېرهک. بو ایشانچ عیاللرنینگ قرار قبول قیلیش توزیلمهلریدهگی حقیقی اشتراکی، عملگه آشیریلیشی ممکن بۉلگن قانونلر و اۉلچهب بۉلهدیگن فعالیت آرقهلی قۉلگه کیریتیلیشی کېرهک.
اوچ: سیاسی توزیلمه و قرار قبول قیلیشده عیاللرنینگ اشتراکی
بو بارهده «عیاللرنی قۉللب-قوّتلش» بیلن «عیاللرنینگ اشتراکی» اۉرتهسیدهگی فرقنی اجرهتیش کېرهک. افغانستان عیاللری فقط سیاسی آقیملرنینگ قۉللب-قوّتلش موضوعسی بۉلمسلیگی کېرهک؛ اولر بوگونگی و کېلهجکدهگی افغانستاننینگ اۉزلری رهبرلری و قرار قبول قیلووچیلری بۉلهدی.
مقصد عیاللرنینگ رۉلینی مصلحت و رمزی درجهدن آلیب چیقیب، سیاسی قرار قبول قیلیش، سیاستلرنی ایشلب چیقیش، دیپلوماتیک، دولت باشقرووی و رهبریت توزیلمهلریده حقیقی اشتراکینی تأمینلشدن عبارت بۉلیشی کېرهک.
بیز هم اۉز فعالیتیمیزنی عینی شو مېزان بیلن بهالشیمیز کېرهک. قهیېرده سیاسی توزیلمهلریمیزده عیاللرنینگ اشتراکی یېترلی و متناسب بۉلمسه، موجود حالتنی آقلش تۉغری جواب اېمس؛ اونی توزهتیش کېرهک. اگر بوگونگی سیاسی توزیلمهلریمیزده عینی تمایلنی عملگه آشیرمسک، کېلهجکدهگی افغانستانده تېنگلیک حقیده گپیره آلمهیمیز.
آزادلیک جبههسی بیلن باغلیق مسألهگه کېلسهک، حاضرگی حالتیمیز ایدهآل حالت اېمس. عیاللرنی یامان کۉرووچی طالبان گروهیگه قرشی میدان کورهشی قیین و مرکّبدیر. کۉپلب عیاللر و قیزلر اېرککلر بیلن بیر قطارده جبههنینگ برچه درجهلریده اشتراک اېتماقده. آزادلیک جبههسی بو جسور عیاللرنینگ ایستهگیگه کۉره، اولرنینگ شخصی و جبههدهگی موقعینی آشکار قیلیشدن تیییلماقده، اما اونچهلیک اوزاق بۉلمهگن کېلهجکده افغانستان خلقی مملکتیمیزنینگ بو قهرمان عیاللری و قیزلرینینگ آغیر و خوفلی یۉلدهگی قهرمانلیکلری، قربانلیکلری و فداییلیکلری حقیده حکایهلر و روایتلرنی اېشیتهدی.
افغانستان قیزلری و عیاللرینینگ کورهش میدانلریده اۉز کورهشچی برادرلرینی قۉللب-قوّتلش و اولرگه همراه بۉلیش، مملکت آزادلیگی اوچون کورهش و قرشیلیک کۉرسهتیشدهگی قهرمانلیکلری مېنی کۉپ بار کابهنی کرد قیزلرینی اېسلشگه مجبور قیلگن. اولرنینگ اۉز یورتلرینی ایشیدگه قرشی حمایه قیلیش یۉلیدهگی جسارتی و کورهشلری عبرتلیدیر.
تۉرت: اگر طالبان چېتگه چیقسه، کیم حکومتنی باشقرهدی؟
هېچ بیر سیاسی یاکه حربی آقیم فقط طالبانگه قرشی کورهشگنی اوچونگینه افغانستان اوستیدن حکمرانلیک قیلیش حقوقینی قۉلگه کیریتمهیدی.
سابق سیاسی و حربی آقیملرنینگ تاریخی خطالریدن بیری هم عیناً شوندهی تصور بۉلگن: اوروش میدانلریده غلبه قازانگن جبههلر و تشکیلاتلر سیاسی حاکمیتنینگ هم اېگهسیگه ایلنهدی. بیزنینگ نظریمیزده، بو دایرهنی اوزیشیمیز کېرهک.
طالبان حاکمیتی توگهگنیدن سۉنگ، مملکتگه چېکلنگن و انیق وقت جدولیگه اېگه بۉلگن اۉتیش دوری کېرهک بۉلهدی. بوندهی اۉتیش مأموریتینینگ وظیفهسی بیر گروهنینگ حاکمیتدهگی حکمرانلیگینی مستحکملش و برقرارلشتیریش اېمس، بلکه خوفسیزلیکنی تأمینلش، دولتنینگ اساسی ارگانلرینی تیکلش، مهاجرلرنینگ قَیتیشی اوچون شرایط یرهتیش، اېرکین سیاسی محیطنی شکللنتیریش و قانونی ملی جریان آرقهلی مملکتنی کېلهجکدهگی تیزیمنی تنلشگه تیّارلشدن عبارت بۉلهدی.
بو جریان یکونیده خلق اېرکین سیلاولر، رفراندوم یاکه قانونده نظرده توتیلگن باشقه دېموکراتیک میکانیزم آرقهلی کېلهجک حکومتینی کیم باشقریشی حقیده قرار قیلیشی کېرهک. حتا وضعیتنی اۉزگرتیریش و طالبان حکمرانلیگینی اغدریشده رۉل اۉینهگن آقیملر هم، اگر حکومتنی باشقریشنی ایستهسهلر، باشقهلر کبی خلققه مراجعت قیلیب، آواز آلیشلری کېرهک.
افغانستان هېچ بیر گروهنینگ اوروش اۉلجهسی اېمس و بۉلمسلیگی کېرهک. شونگه قرهمهی، آزادلیک جبههسی کورهشینینگ عمومی استقبالی «افغانستان آزادلیک خریطهسی»ده بېلگیلب بېریلگن. جبههگه کۉره، کېلهجکدهگی سیاسی تیزیم مرکزدن ولایتلر و تومنلرگچه بۉلگن حاکمیت ارگانلری خلق تامانیدن سیلنهدیگن مرکزلشمهگن توزیلمه بۉلهدی. شونگه قرهمهی، ینه تأکیدلهیمن که آزادلیک جبههسی اۉز قرهشلرینی افغانستانگه مجبورا سینگدیریش نیتیده اېمس. جبههدهگی سعی-حرکت و کورهش خلق ینه اۉز یورتی و تقدیرینینگ حاکمی بۉلیشیگه قرهتیلگن. آزادلیک جبههسی باشقه جبههلر، سیاسی، وطنداشلیک، مدنی و اجتماعی آقیملر بیلن تورلی دایرهلرده، جملهدن، وین جریانی دایرهسیده همکارلیک قیلماقده، تاکه افغانستان کېلهجگی، اینیقسه طالباندن اۉتیش باسقیچی اوچون جمعیتنینگ برچه قتلملرینینگ ایستک و احتیاجلرینی عکس اېتتیرووچی کېنگ قمراولی و فعال میکانیزملرگه اساسلنیب، دېموکراتیک و قانون استوار بۉلگن ترتیبگه اېریشه آلهیلیک.
بېش: کېلهجکدهگی سیاسی تیزیم و حاکمیت مونوپولیهسینینگ آلدینی آلیش
طالباننینگ اۉزگریشی حاکمیت انحصارینی قَیته-قَیته یوزهگه کېلتیرگن توزیلمهلرنی تکرارلهمهگن حالده عملگه آشیریلیشی کېرهک.
افغانستانگه حاکمیت بۉلینهدیگن، نظارت قیلینهدیگن و بیر قۉلدن باشقهسیگه اۉتکزیلهدیگن تیزیم کېرهک. حاکمیتلرنینگ حقیقی بۉلینیشی، محکمه حاکمیتی و سودلرنینگ مستقللیگی، ثمرهلی پارلمان، اېرکین سیلاولر، مستقل عامهوی اخبارات واسطهلری همده مرکز و محلی بیرلیکلر اۉرتهسیدهگی وکالتلرنینگ عاقلانه تقسیملنیشی بوندهی تیزیمنینگ اساسی عنصرلریدیر.
بیز تاجیک، پشتون، هزاره، اۉزبېک، تورکمن، بلوچ، نورستانی، پشهی و باشقه وطنداشلر، اوّلا، تېنگ و مناظرهسیز وطنداشلیک حقوقلریگه اېگه بۉلگن افغانستان طرفداریمیز. هېچ بیر ملت، دین، تیل یاکه جنس اۉز حقوقلریدن فایدهلنیش اوچون بیر قوماندان یاکه اېتنیک رهبرنینگ یاردمیگه محتاج اېکنینی حس قیلمسلیگی کېرهک. مېنینگ ایشانچیم شو که بیز گروه مرکزیلیگیدن شخص مرکزیلیگی باسقیچیگه اۉتیشیمیز کېرهک. باشقهچه اَیتگنده، جمهوریت وطنداشلری جمعیت و سیاست توزیلمهسیده ملت، مفکوره و عنعنوی توپلم توزیلمهلر اۉرنینی اېگهللشی کېرهک.
کېلهجکدهگی تیزیمنینگ انیق شکلی هم بیرار جبهه یاکه بیرار حزب و سیاسی آقیم تامانیدن آلدیندن خلققه مجبورا یوکلنمسلیگی کېرهک. بو مسأله ملی، اېرکین و قانونی جریان دایرهسیده حل قیلینیشی لازم.
آلتی: نېگه خلق، اینیقسه عیاللر، اۉتمیشدهگی رهبرلر و سیاسی کوچلرگه ینه ایشانیشی کېرهک؟
هېچ کیم افغانستان خلقیدن حسابدارلیک طلب قیلمسدن توریب ایشانچ طلب قیلیش حقوقیگه اېگه اېمس.
بیز بیر نېچه بار تأکیدلهگنمیزکی، جمهوریت فقط تشقی کېلیشوو سببلی قولهمهدی. فساد، حاکمیتنینگ حددن تشقری مرکزلشووی، دولت ارگانلرینینگ سیاسیلشتیریلیشی و گروهبازلشتیریلیشی، باشقروونینگ ضعیفلیگی، واسطهچیلیککه اساسلنگن تیزیم همده حکومت بیلن خلق اۉرتهسیدهگی مصافه هم اونینگ ضعیفلشیشیده رۉل اۉینهدی. خلقارا کوچلرنینگ چیقیب کېتیشی و دوحه کېلیشووی قولهش جریانینی تېزلشتیردی، اما حاکمیت تېپهسیدهگی سیاستچیلرنینگ ایچکی خطالری و سیاسی امکانیتلرنی بای بېریشلرینی هېچ قندهی طرزده انکار اېتیب بۉلمهیدی.
جمهوریت توزیلمهسیده مسؤولیتگه اېگه بۉلگنلر اۉز مسؤولیت اولوشینی تن آلیشلری کېرهک. مېن هم اۉزیمنی بو قاعدهدن مستثنا دېب حسابلهمهیمن.
بوگونگی فرق شونده بۉلیشی کېرهک که بیز اۉشه تجربهدن سبق آلگن بۉلهیلیک: حاکمیت ینه بیر نېچه شخص قۉلیده مرکزلشمسلیگی کېرهک؛ نهادلر شخصلرنینگ قربانیگه ایلنمسلیگی کېرهک؛ تنقید خیانت و دشمنلیک دېب قبول قیلینمسلیگی کېرهک؛ هېچ بیر سیاسی آقیم خلق آلدیده حساب بېریشدن اۉزینی آزاد دېب بیلمسلیگی کېرهک.
شو باعث، مملکتیمیز عیاللری و یاشلریگه جوابیم «بیزگه ایشانینگ» اېمس؛ جواب شو که: بیزنی دستوریمیز، توزیلمهمیز و فعالیتیمیز اساسیده بهالنگ.
یېتّی: طالبانگه قرشی آقیملرنینگ بیرلیگی و وطنداشلر اوروشی خوفی
طالبانگه قرشی آقیملر اۉرتهسیدهگی قرهشلر فرقی حقیقت دیر و اونی انکار قیلیش هېچ نرسهنی حل قیلمهیدی. بو فرقلرنینگ بیر قِسمی سۉنگگی بیر نېچه اۉن ییللیکنینگ اچّیق تجربهسی، رهبرلر اۉرتهسیدهگی ایشانچسیزلیک، سیاسی دیدلردهگی فرق و کېلهجکدهگی حاکمیت اوچون رقابتگه باریب تقیلهدی.
اما بیرلیک برچه آقیملر بیر تشکیلاتگه بیرلشیشی یاکه یگانه رهبرگه اېگه بۉلیشی کېرهک دېگنی اېمس. افغانستانگه کېرهک بۉلگن نرسه عمومی سیاسی اۉیین قاعدهلری بۉییچه کېلیشوودیر. بو قاعدهلر حدودی یخلیتلیکنی سقلش، خلق حاکمیتی، وطنداشلرنینگ تېنگ حقوقلری، عیاللر حقوقلری، قصاص آلیشنی تقیقلش، اېتنیک، دینی و تیلگه عاید نفرت ترقهتیشدن اوزاقلشیش، سیلاولرنی قبول قیلیش و طالباندن کېین سیاسی کېلیشماوچیلیکلر قورال و کوچ بیلن حل قیلینمسلیگی تمایلیگه صادقلیکنی اۉز ایچیگه آلیشی ممکن.
وطنداشلر اوروشیگه قرشی اېنگ مهم کفالت هم شو دیر: هېچ بیر قوراللی گروه سیاسی اۉتیشدن کېین اۉزینینگ دایمی خصوصی اوردوسینی سقلب قالمسلیگی کېرهک. افغانستانده قانون و سیلنگن حکومتگه بۉیسونهدیگن ملی، متخصص و حزبی بۉلمهگن خوفسیزلیک توزیلمهسی بۉلیشی کېرهک.
اگر بوگون بو تمایللر بۉییچه کېلیشه آلمهسک، خلق حقلی روشده سۉرهشی ممکن: طالباننینگ اېرتنگی کونیده موجود حربی و سیاسی کوچلر حاکمیت اوچون بیر-بیری بیلن اوروشگه کیریشمهیدیمی؟
سکّیز: مذاکره، سیاسی مخالفلر و کېلهجکده طالباننینگ اۉرنی
بیز تینچلیکنی تسلیم بۉلیش بیلن، مذاکرهنی اېسه خلق حقوقلری اوستیدن سودالشوو بیلن سینونیم دېب بیلمسلیگیمیز کېرهک.
اگر حقیقی سیاسی جریان حاکمیت انحصارینینگ توگهشی، خلق حاکمیتینینگ قَیتیشی، عیاللر حقوقلری و سیلنهدیگن تیزیمنینگ یرهتیلیشیگه آلیب کېلیشی ممکن بۉلسه، ملاقاتنی زۉرآورلیکنی دوام اېتتیریشدن اوستون قۉییش کېرهک.
بو یېرده طالبان بیلن طالبان امیرلیگی اۉرتهسیده فرق قیلماقچیمن. طالبان امیرلیگی بیلن ملاقات هېچ قندهی حالتده تینچلیک و تینچ یۉل بیلن اۉتیش اوچون تنلاو اېمس؛ چونکه بو رژیم ماهیتاً وطنداشلرنینگ اساسی حقوقلری، خلق ارگانلری و جمهوریت ترتیبیگه قرشی کوچ صفتیده فعالیت یوریتیب کېلگن. اما طالبان، شبههسیز، افغانستان خلقینینگ بیر قِسمی دیر، اجتماعی تیهنچگه اېگه و افغانستاننینگ کېلهجک سیاسی حیاتیده قورالسیز همده سیاسی اۉییننینگ دېموکراتیک قاعدهلریگه رعایه قیلووچی سیاسی آقیم صفتیده اشتراک اېتیشی ممکن.
کېلهجکدهگی افغانستانده سیاسی مخالف دشمن دېب قرهلمسلیگی کېرهک. یوقاریده اَیتیلگنیدېک، اگر طالباننینگ اَیریم اعضالری زۉرآورلیکنی ترک اېتسهلر، قانون و ینگی سیاسی ترتیب قاعدهلرینی قبول قیلسهلر همده باشقه فقرالر کبی تینچ سیاسی فعالیت یوریتیشنی ایستهسهلر، فقط اوّلگی منسوبلیگی سببلی سیاسی حقوقلردن محروم قیلینمسلیکلری کېرهک. البته، جنایت و شخصی حقوقلر بوزیلیشی قربانلرینینگ عدالت طلب قیلیش و دعوا قیلیش حقوقی، باشقهچه اَیتگنده، وطنداشلرنینگ حقوقلری یاکه حقالعبد سقلنیب قالهدی و بو مسأله خالص محکمهلر تامانیدن کۉریب چیقیلیشی کېرهک.
شونینگدېک، اوروش جنایتلری، انسانیتگه قرشی جنایتلر و جینوساید کبی خلقارا جنایتلر افغانستان قۉشیلگن خلقارا قانونلر و کنوانسیونلرگه موافق کۉریب چیقیلیشی ممکن. بو چېکلاونینگ سببی شونده که حکومتلر حق العبدنی کېچیریش وکالتیگه اېگه اېمس، شونینگدېک، یوقاریده ذکر اېتیلگن خلقارا جنایتلر افغانستان اعضا بۉلگن خلقارا جنایت محکمهسی کبی ارگانلرنینگ وکالتیگه کیرهدی. قیسقهچه اَیتگنده، جنایی جوابگرلیک شخصی دیر و مستقل محکمه تیزیمی تامانیدن کۉریب چیقیلیشی کېرهک. جماعهوی قصاص هم مقبول اېمس، جماعهوی دخلسیزلیک هم.
مقصد هر بیر غالب کوچ مغلوب بۉلگن کوچنی یۉق قیلهدیگن و ییللر اۉتیب اۉشه یۉق قیلینگنلر قورال بیلن قَیتیب کېلهدیگن دایرهنی بوزیش بۉلیشی کېرهک. عیناً شو قرهشگه اساسلنیب، بیز حربی عملیاتلر دوامیده خلقارا انسانپرورلیک قانونلریگه رعایه قیلیش و تینچ اهالیگه ضرر یېتکزمسلیکنی جدّی روشده عملگه آشیریب کېلگنمیز و بوندن کېین هم رعایه قیلهمیز.
مملکت آزادلیگی اوچون کورهشیمیز مقصد و استقبال جهتیدن هم، اوروش اصوللری و تاکتیکلریده هم حاکمیتگه اېریشیش جریانیده و حاضر اونی سقلب قالیشده هر قندهی ترور، قاتللیک، اوروش جنایتی و انسانیتگه قرشی جنایتلرنی صادر اېتگن همده هېچ قندهی اخلاقی، قدریتگه عاید و قانونی چېگره و معیارلرنی تن آلمهیدیگن طالبان گروهیدن توبدن و جدّی جهتدن فرق قیلهدی.
تۉقّیز: خلق قچان انیق نتیجهنی کوتیشی ممکن؟
بو بارهده مسؤولیتلی و رئالیستیک طرزده گپیریش کېرهک. سیاسی اۉزگریش اوچون سنه بېلگیلش یاکه آلتی آی یاکه بیر ییل ایچیده غلبه قازانیشنی وعده قیلیش، اگر اونینگ آرتیده حقیقی اساس بۉلمسه، کۉپراق ترغیبات بۉلیب، خلقنینگ آزادلیک کورهشچیلریدن چلغیشی و امیدسیزلنیشیگه سبب بۉلهدی.
ترقیات مېزانی اۉلچهب بۉلهدیگن بۉلیشی کېرهک. طالبان حکمرانلیگیدن آزاد قیلینگن حدودلرنینگ کېنگهییشی، سیاسی اویوشقاقلیکنینگ آشیشی، اجتماعی تیهنچنینگ کېنگهییشی، طالبانگه قرشی کوچلر اۉرتهسیده موافقلیکنینگ یرهتیلیشی، اۉتیش دوری اوچون انیق دستورنینگ تقدیم اېتیلیشی، عیاللر و یاشلرنینگ اشتراکی آشیشی همده ایچکی و خلقارا ایشانچنینگ شکللنیشی خلق ایشانچینی قازانیش اوچون مهم کۉرسهتکیچلردیر. هېچ بیر علیحده تدبیر افغانستان کېلهجگینی یکّه اۉزی بېلگیلهمهیدی. برقرار اۉزگریش سیاسی باسیم، قوراللی کورهش، وطنداشلیک فعالیتی، دیپلوماتیک و ایشانچلی سیاسی مقابلنینگ شکللنیشی بیر یۉنهلیشده و موافقلشتیریلگن حالده حرکت قیلگنیدهگینه ممکن بۉلهدی.
شو باعث، بیز خلققه خیالی سنه بېرمسلیگیمیز کېرهک؛ یۉل، مېزان و حسابدارلیکنی طلب قیلیش امکانیتینی یرهتیشیمیز کېرهک.
اۉن: یکونی مقصد نیمه طالباننینگ اۉزگریشیمی یاکه سیاسی تیزیمنینگ اۉزگریشیمی؟
اگر مقصد فقط طالبان کېتیشی و اۉشه انحصاری حاکمیت توزیلمهسیده باشقه شخصلر یاکه گروهلر اولرنینگ اۉرنیگه کېلیشی بۉلسه، افغانستان هېچ نرسهگه اېریشمهگن بۉلهدی. افغانستان انقراضی حکومتلر و رهبرلرنینگ نامیدن انچه چوقورراقدیر. مسألهنینگ ماهیتی حاکمیتنینگ فقرا بیلن مناسبتی دیر.
مقصد قانونیلیک خلقدن کېلیب چیقهدیگن، حاکمیت چېکلنگن و اۉتکزیلهدیگن، عیال و اېرکک تېنگ حقوقلرگه اېگه بۉلهدیگن، ملتلر و حدودلر قرار قبول قیلیشده حقیقی اولوشگه اېگه بۉلهدیگن، قانون رهبردن اوستون تورهدیگن و هېچ بیر شخص یاکه گروه قورال کوچی بیلن اۉزینی مملکتنینگ دایمی حکمداری دېب اعلان قیله آلمهیدیگن مملکتنی برپا اېتیش بۉلیشی کېرهک.
طالبان رژیمینی توگهتیشدن مقصدیمیز اۉزیمیز طالباننینگ اۉرنیگه اۉتیریش بۉلمهسلیگی کېرهک. موفقیتیمیز مېزانی شوندن کېلیب چیقیب بهالنیشی کېرهککی، افغانستانگه حکومتنی اۉزگرتیریش اوچون اېندی جبهه، قوماندان یاکه قوراللی قرشیلیک کېرهک بۉلمهسین؛ بلکه فقرا پایتختدن تارتیب ولایت و تومنگچه حکومتنی، حکمدارلرنی و دولت ایشلرینی یوریتووچیلرنی اۉز آوازی بیلن اۉزگرتیره آلسین. بو افغانستان اوچون هر قندهی مسؤولیتلی کورهشنینگ یکونی منزلی بۉلیشی کېرهک.
