رسّاملر و خطاطلر چېکلاولر همده بازار یۉقلیگی باسیمی آستیده؛ صنعت سۉنگگی نفسلرینی آلماقده
آدرینا بهزاد
بیر قطار یاش رسّام و خطاطلر اۉز صنعت اثرلرینی ساتیش اوچون بازار و خریدارلر‌نینگ یۉقلیگیدن خواطر بیلدیرماقده. اولر قۉللب-قوّتلش‌نینگ یۉقلیگی و آدملر‌نینگ صنعت اثرلرینی ساتیب آلیشگه قیزیقیشی کمه‌یگنی فعالیتلرینی دوام اېتتیریشگه بۉلگن اشتیاقلری سوسه‌ییشیگه سبب بۉلگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، اقتصادی معمالر اولر دوچ کېله‌یاتگن اېنگ کتّه قیینچیلیکلردن بیریدیر. اولر یېترلی درجه‌ده بویورتمه و صنعت لایحه‌لریگه اېگه اېمسلیگینی، اثرلرینی نمایش اېتیش و ساتیش اوچون ماس کۉرگزمه همده بازارلر هم چېکلنگنینی قۉشیمچه قیلماقده.
زینب (مستعار)، رسّام، جمعیتده‌گی اَیتیلمه‌گن گپلر و معمالرنی تصویرلشگه قیزیقیشینی اَیته‌دی؛ بیراق اونینگ صنعت اثرلری اوچون بازار یۉقلیگی اونی خواطرگه سالگن. اونینگ اَیتیشیچه، طالبان اونینگ گالری‌سیگه باریب، اونی جانلی موجوداتلر تصویرینی چیزیشدن من قیلگن و گالری‌سینی هم اوچ هفته دوامیده یاپیب قۉیگن.
بو رسّام شونده‌ی دېیدی: «طالبان جانلی موجوداتلر‌نینگ صورتلرینی چیزیشیمگه رخصت بېرمه‌یدی. باشقه تاماندن، بیز‌نینگ صنعتیمیز‌نینگ بازاری یۉق. اوّللری وضعیت یخشیراق اېدی؛ بویورتمه‌لر آلردیک و اثرلریمیزنی ساتردیک، اما حاضر درآمد تاپیش‌نینگ یگانه یۉلیمیز باشقه قیزلرگه تعلیم بېریشدیر. آییگه ۶۰۰ افغانی آله‌من و قیزلرگه تعلیم بېره‌من.»
جاوید (مستعار)، خطاط، صنعتکارلر‌نینگ قۉللب-قوّتلنمسلیگی و آدملر‌نینگ صنعت اثرلرینی ساتیب آلیشگه قیزیقیشی کمه‌یگنی صنعتکارلر‌نینگ فعالیت یوریتیشگه بۉلگن اشتیاقینی یۉقاتیشیگه سبب بۉلگنینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیله‌دی: «ساتیش بازاری موجود اېمس و خطاطلیک اثرلریم‌نینگ کۉپی یۉق بۉلیب کېتگن. بیز صنعتکارلر دوچ کېله‌یاتگن اېنگ کتّه معما اقتصادی قیینچیلیکلردیر. بویورتمه و لایحه‌لریمیز یۉق، اثرلریمیزنی ساتیش اوچون ماس کۉرگزمه و بازارلر هم موجود اېمس. بولر بیز دوچ کېله‌یاتگن باشقه کتّه معمالردندیر.»
رسّام خدیجه (مستعار)، هم صنعت اثرلرینی ساتیش اوچون بازار یۉقلیگیدن شکایت قیله‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، ایلگری صنعت بازاری یخشیراق بۉلگن، اما حاضر رسملرینی ساتیش اوچون آنلاین مکانگه مراجعت قیلماقده.
بو رسّام شونده‌ی دېیدی: «رسم چیزه‌یاتگنیمگه سکّیز ییل بۉلدی. جمهوریت دوری‌نینگ آخرلریده آدملر‌نینگ تصویری صنعتگه مناسبتی جوده یخشی بۉلگن اېدی، بویورتمه‌لر آلردیک و اثرلریمیز ساتیلردی. اما طالبان کېلگنیدن کېین باشقه ساحه‌لر قطاری تصویری صنعت و رسّامچیلیک هم اۉزگردی و اۉز خریدارلری همده بازارینی یۉقاتدی. حاضر گالری‌ده خریداریمیز یۉق و مېن رسملریمنی ساتیشگه حرکت قیلیش اوچون آنلاین پلتفورم‌لردن فایده‌لنماقده‌من.»
عایشه (مستعار)، عینی پیتده رسّامچیلیکنی اۉرگنه‌یاتگن قیز، مکتب و بیلیم یورتلر اېشیکلری اونینگ و مینگلب باشقه قیزلر‌نینگ یوزیگه یاپیلگنیدن کېین اۉز گپلری و ایستکلرینی افاده‌لش‌نینگ باشقه یۉلینی تاپیشگه مجبور بۉلگنینی اَیته‌دی.
بو قیز قۉشیمچه قیله‌دی: «مېن سکوت سقلشنی و فقط بیلیم یورتلر آچیلیشینی کوتیب اۉتیریشنی ایسته‌مه‌گنیم اوچون رسّامچیلیککه یوزلندیم. مېن ایجاد قیلیشنی ایستردیم؛ اینیقسه، حیاتیمدن رنگلر آلیب قۉییلگن پیتده، حیاتیمنی رنگلر بیلن قَیته چیزیشگه قرار قیلدیم. مېن اوچون رسّامچیلیک شونچه‌که چیزیقلر چیزیش اېمس؛ بو هلی هم قۉلیمگه قلم آلیب، ایجاد قیلیشیم، گپیریشیم و شو آرقه‌لی افغان قیزلری‌نینگ آوازینی دنیا آدملریگه یېتکزیشیم ممکن بۉلگن جایدیر.»
بو حالت طالبان حاکمیتنی اېگه‌للب آلگنیدن و عیاللر همده قیزلر اوچون تعلیم و تېنگ امکانیتلر اېشیکلری یاپیلگنیدن سۉنگ، افغانستانده رسّامچیلیک صنعتی ناراضیلیک و قرشیلیک میدانیگه ایلنگن بیر پیتده یوز بېرماقده. تعلیمدن محروم قیلینگن قیزلر قلم و رنگلر یاردمیده اۉز دردلری، چېکلاولری و عذابلرینی تصویرله‌ماقده.
