هزاران تن از شهروندان مهاجر افغانستان در پاکستان و ایران در بی‌سرنوشتی و تحت فشار رفتار خشونت‌بار پولیس این کشورها قرار دارند. این پناه‌جویان که به دلیل ترس از انتقام‌جویی طالبان، افزایش فقر و بیکاری، و پیگیری پرونده‌های مهاجرتی به کشورهای غربی به این دو کشور پناه برده‌اند، به شدت در معرض خشونت و اخراج اجباری قرار دارند. پولیس ایران و پاکستان هر روز صدها تن را بازداشت، شکنجه و اخراج می‌کنند و در این پروسه، از آن‌ها باج‌گیری کرده و به حقوق پناهنده‌گان و کرامت انسانی آنان بی‌اعتنا هستند. مهاجرانی که به این دو کشور پناه برده‌اند، تاکید می‌کنند که هیچ نوع مصونیت حقوقی و قانونی ندارند و هر زمانی که پولیس این کشورها بخواهد، با مدارک قانونی آنان را به‌صورت اجباری و خشونت‌بار اخراج می‌کنند و هیچ نهادی برای پاسخ‌گویی وجود ندارد که صدای آن‌ها را بشنود. برخی از پناه‌جویان که در ایران مشغول به کار هستند، می‌گویند که صاحبان کارشان گاهی اوقات حقوق آن‌ها را پرداخت نمی‌کنند و در صورت مطالبه حقوق، آنان را تهدید به تحویل دادن به پولیس می‌کنند.
پس از سلطه طالبان بر افغانستان، هزاران تن از شهروندان این کشور که به دلیل ترس از انتقام‌جویی طالبان، افزایش فقر و بیکاری، و پیگیری پرونده‌های مهاجرتی به کشورهای غربی به ایران و پاکستان پناه برده‌اند، به شدت با رفتار خشونت‌بار پولیس این دو کشور مواجه هستند و می‌گویند که جان و مال‌شان در این کشورها هیچ‌گونه مصونیتی ندارد. به گفته آنان، پناه‌جویان افغانستان در این دو کشور به شدت با تبعیض، ستم و رفتارهای نامناسب مواجه‌اند و پولیس ایران و پاکستان، با وجود اخاذی و باج‌گیری، آن‌ها را به صورت اجباری و خشونت‌آمیز اخراج می‌کنند.
شکیبا، یکی از پناه‌جویان افغانستان، از حکومت پاکستان می‌خواهد که همانند شهروندان کشورهای دیگر که با ویزه و اسناد قانونی به این کشور سفر می‌کنند، با آنان رفتار کند. او می‌گوید: «ما با ویزه به پاکستان سفر کردیم. در وطن خود دردهای زیادی را تجربه کردیم و با امید به پاکستان آمدیم. ما مسلمان هستیم و پاکستانی‌ها هم مسلمان هستند، پس انتظار داریم که به‌عنوان یک مسلمان با ما رفتار کنند.»
امید، یکی از پناه‌جویان افغانستان در پاکستان، می‌گوید که از فشار پولیس پاکستان به ستوه آمده است. او می‌افزاید: «تمام حرف و سخن ما درباره پولیس پاکستان است. زن، مرد و کودک همه درباره پولیس صحبت می‌کنند و به آن فکر می‌کنند. روح و روان مردم از یک طرف به‌خاطر تعلیق پرونده‌های‌شان خراب است و از طرف دیگر پولیس اوقات آن‌ها را تلخ کرده است. همه روز می‌گردند و حالا با لباس شخصی گشت‌وگذار می‌کنند که وضعیت را پیچیده‌تر کرده و شناسایی آن‌ها را دشوار ساخته است. حیران مانده‌ایم به‌خدا.»
این در حالی است که به دنبال تعلیق برنامه پذیرش پناهنده‌گان امریکا، پاکستان نیز فشارها بر پناه‌جویان افغانستان که برای طی مراحل پرونده‌های مهاجرتی‌شان به این کشور رفته‌اند، را تشدید کرده است. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، دستور داده که دارنده‌گان کارت شناسایی افغانستان (ACC) باید فوراً اسلام‌آباد و راولپندی را ترک کرده و همراه با سایر مهاجران بدون مدرک به افغانستان اخراج شوند. براساس این دستور، افرادی که مجاز به اقامت در پاکستان تا تاریخ ۳۰ جون ۲۰۲۵ هستند، باید از اسلام‌آباد و راولپندی اخراج شوند. طبق دستور شهباز شریف، مهاجران افغانستان که برای اسکان مجدد به کشورهای ثالث به این کشور رفته‌اند، باید تا ۳۱ مارچ ۲۰۲۵ از اسلام‌آباد و راولپندی خارج شوند.
در همین حال، شماری از پناه‌جویان افغانستان که در شهرهای مختلف ایران کارگری می‌کنند، می‌گویند که علاوه بر رفتار تبعیض‌آمیز و خشونت‌بار پولیس، با سوءاستفاده از سوی صاحبان کار خود نیز مواجه هستند. به گفته آنان، صاحبان کار ایرانی در برخی از مناطق، در پایان ماه دستمزد آن‌ها را پرداخت نمی‌کنند و هشدار می‌دهند که در صورت درخواست حقوق، آنان را به پولیس تحویل می‌دهند تا اخراج شوند. این پناه‌جویان، به دلیل ترس از رد مرز شدن و به دلیل وضعیت دشوار خود، از سرناچاری و مجبوری با وجود رنج‌ها و زحمات فراوان، سکوت می‌کنند.
یکی از پناه‌جویان در ایران که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید که بیش از ۱۰ میلیون تومان ایرانی از دستمزدش نزد صاحب کار ایرانی باقی مانده که هنوز به او پرداخت نشده است. او می‌گوید: «تصور کنید یک انسان با تمام مشکلات، ترک وطن، خانه و دوری از پدر و مادر و فرزندانش، رنج‌های بی‌شماری را به جان می‌خرد و پس از عبور از خطرات فراوان، مانند واژگون شدن موتر و گذر از موانع سخت، به ایران می‌رسد. با تحمل این همه رنج و کار کردن از ساعت هشت صبح تا پنج عصر، با دست‌های آبله‌زده در گرمای سوزان تابستان و سرمای زمستان عرق می‌ریزد، اما در نهایت صاحب کار ایرانی دستمزد ناچیزش را هم نمی‌پردازد.»
از سوی دیگر، پناه‌جویان افغانستان در ایران علاوه بر اخراج اجباری، از استخدام در بسیاری از شغل‌ها در این کشور نیز منع شده‌اند. مقام‌های ایرانی به کارفرمایان دستور داده‌اند که از استخدام شهروندان مهاجر افغانستان در شغل‌های مختلف خودداری کنند و تنها در بخش‌های معدودی مانند ساختمان‌سازی و کارهای سخت از آنان کار بگیرند. همچنین، دکان‌ها و رستوران‌هایی که کارگران غیرایرانی استخدام کنند، مسدود خواهند شد.
پیش از این، سازمان بین‌المللی مهاجرت گزارش داده بود که از ماه جنوری تا دسامبر ۲۰۲۴ بیش از ۱.۲ میلیون مهاجر به افغانستان بازگشته‌اند که ۶۷ درصد از آن‌ها اخراج شده‌اند. به گفته این سازمان، تقریباً چهار میلیون تن از شهروندان افغانستان به ایران پناه برده‌اند، اما مقام‌های ایرانی ادعا دارند که شمار این مهاجران به حدود هشت میلیون تن می‌رسد.
پناه‌جویان افغانستان در پاکستان و ایران با مشکلات متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بسیاری از خانواده‌ها توانایی فرستادن کودکان‌شان به مکتب‌ها و دانشگاه‌ها را ندارند و در نهادهای دولتی جذب نمی‌شوند. به گفته پناهنده‌گان، در سه سال گذشته هزاران کودک مهاجر از آموزش بازمانده و در بلاتکلیفی کامل به سر می‌برند. آنان انتظار دارند که کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده، آن‌ها را در این وضعیت رها نکرده و در زمینه انتقال‌شان اقدام کنند.
