پناهجویانی که پس از تسلط طالبان بر افغانستان به پاکستان رفته بودند، اکنون در بلاتکلیفی و شرایط دشوار به سر میبرند. آنان میگویند که ایالات متحده و سایر کشورهای غربی به آنها وعده انتقال داده و خواسته بودند به کشورهای سومی بروند، اما نزدیک به چهار سال از طی مراحل پروندههایشان میگذرد و خبری از سرنوشتشان نیست. در عین حال، آنها در خطر اخراج اجباری، سوءاستفاده و اخاذی توسط پولیس پاکستان نیز قرار دارند. این پناهجویان میافزایند که در صورت بازگشت به افغانستان، بهدلیل همکاری با نیروهای امریکایی، توسط طالبان بازداشت و کشته خواهند شد. این پناهجویان از کشورهای غربی میخواهند روند انتقالشان را تسریع کرده و همچنین بر دولت پاکستان فشار بیاورند تا بیشتر از این پناهجویان را مورد آزار و اذیت قرار ندهد.
شماری از پناهجویانی که نزدیک به چهار سال است منتظر انتقال به ایالات متحده و سایر کشورهای غربی هستند، اکنون در پاکستان در بلاتکلیفی بهسر میبرند. آنها میگویند که در این مدت، مشکلات اقتصادی و روحی فراوانی را به امید انتقال به محیطی بهتر تحمل کردهاند تا بتوانند زندهگی خود و فرزندانشان را از خطر کشتار و فقر نجات دهند. اما اکنون در خطر اخراج اجباری قرار دارند و علاوه بر تهدید انتقامجویی طالبان، هیچچیزی برای خوردن یا سرپناهی برای زندهگی در افغانستان ندارند و تمام هزینههای زندهگی خود را در پاکستان صرف کردهاند.
احمد، خبرنگار، سه سال پیش به امید انتقال به ایالات متحده به پاکستان رفته است. او میگوید که پیش از سلطه طالبان، در یک پروژه حمایت از آزادی بیان و رسانهها که توسط امریکا تمویل میشد، کار میکرد و دهها گزارش درباره نقض گسترده حقوق بشر و کشتارهای شهروندان توسط طالبان تهیه کرده و جانش را به خطر انداخته است. به گفته احمد، او برای ترویج و حمایت از دموکراسی و دیگر ارزشهای مدرن تلاش کرده، اما اکنون در بیسرنوشتی رها شده و نهادهایی که برایش پرونده تشکیل داده بودند به پیامهایش پاسخ نمیدهند.
سدیس، یکی از همکاران پیشین نیروهای امریکایی در افغانستان، میگوید که طی نزدیک به یک دهه در مبارزه با تروریسم بینالمللی همراه با نیروهای امریکایی جنگیده است، اما اکنون توسط این کشور رها شده و در خطر اخراج اجباری قرار دارد. او میگوید: «تمدید ویزای پاکستان که حتا بهصورت یک ماهه هم بود، برایم کمرشکن بود، اما همین کمرشکن هم پایان یافته و حالا اخراج اجباری قطعی شده است. هر روز از ترس پولیس خود را پنهان میکنیم؛ تا کی باید در این مصیبت به سر ببریم؟»
زحل، دختر جوانی که منتظر انتقال به ایالات متحده بود، میگوید: «به دستور دونالد ترمپ، روند انتقال پروندههای پییک و پیدو تعلیق شد و اکنون در معرض اخراج اجباری قرار دارم.» او میافزاید: «وضعیت ما آنقدر خراب است که شب و روز از ترس پولیس خواب نداریم. کودکان ما ترسیدهاند، از مکتب و خدمات صحی محرومند. ما آنها را برای آیندهای بهتر به پاکستان آوردیم و به تعهدات ایالات متحده باور داشتیم، اما اکنون در میدان رها شدهایم و هیچکس به درد ما نمیرسد. نه دولتی داریم که از حق ما دفاع کند و نه کشورهای که به ما وعده داده بودند. ما زندهگیمان را فروختیم، آمدیم، اما بیسرنوشت ماندهایم.»
ابوبکر، پناهجوی دیگر، میگوید: «چهار سال یعنی یک عمر. ما چهار سال به وعده امریکا در پاکستان ماندیم، هر چه داشتیم فروختیم و خرج کردیم، اما حالا چیزی برای خوردن نداریم و راهی برای برگشت یا رفتن نیز باقی نمانده است. حیران ماندهایم که چه کنیم و تا کی باید در این بیسرنوشتی و دربدری به سر ببریم. به خدا وقتی کودکانم با شنیدن نام پولیس پنهان میشوند، از شرمندهگی و ناتوانی مقابل آنها آب میشوم.»
همزمان با افزایش اخراجهای اجباری، دولت پاکستان نیز روند تمدید ویزای اقامتی پناهجویان افغانستان را متوقف کرده است که این امر، آنان را در معرض اخراج بیقید و شرط قرار داده است. پناهجویان با ابراز نگرانی میگویند که با وجود مشکلات شدید اقتصادی، تا پیش از این ویزای اقامتی خود را تمدید میکردند، اما اکنون این روند بهدلیل تقلب برخی کمیشنکاران ویزا متوقف شده است.
شهابالدین، پناهجویی که منتظر انتقال به ایالات متحده است، میگوید: «تمام مراحل پروندهام به پایان رسیده بود و منتظر پرواز بودم که ناگهان روند متوقف شد. اکنون در خطر اخراج اجباری از پاکستان قرار دارم. قبلاً ویزای پاکستان هر ماه تمدید میشد و با وجود دشواری، تا حدی قابل تحمل بود، اما حالا این روند نزدیک به سه هفته است که متوقف شده و هزاران نفر از جمله من را در معرض اخراج اجباری قرار داده است.»
راحله (مستعار)، یکی از دختران معترض، میگوید: «ویزهام تمام شده و روند تمدید هم متوقف است. در یک ترس و لرز دایمی زندهگی میکنم. از بس که در این سالها در پاکستان در استرس بودم، به انواع مشکلات روحی، روانی و جسمی گرفتار شدهام. اگر اخراج شوم، طالبان مرا بازداشت و شاید به قتل برسانند. از کشورهای غربی میخواهیم که بر پاکستان فشار بیاورند تا بیشتر از این ما را آزار و اذیت نکنند.»
نگرانیها درباره وضعیت پناهجویان افغانستان در پاکستان افزایش یافته است، پس از آنکه محسن نقوی، وزیر داخله پاکستان، اعلام کرد که دولت این کشور تصمیم گرفته است کارتهای اقامت موقت (PoR) پناهجویان افغانستان را تمدید نکند. او هشدار داد که پناهجویانی که از پاکستان اخراج شوند، در فهرست سیاه قرار گرفته و از ورود مجدد به این کشور منع خواهند شد. به گفته نقوی، این اقدام بخشی از تغییر سیاست ملی پاکستان است و تاکید کرده که هیچگونه مسامحهای با مهاجران غیرقانونی، بهویژه اتباع افغانستان، صورت نخواهد گرفت.
راوینا شامداسانی، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل در جینوا، از کشورهای منطقه خواست تا اطمینان حاصل کنند که بازگشت مهاجران افغانستان بهصورت داوطلبانه، ایمن و مطابق با قوانین بینالمللی انجام شود. او هشدار داده که اخراج مهاجران به کشوری که در آن خطر شکنجه، آزار یا مجازاتهای بیرحمانه وجود دارد، نقض صریح قوانین بینالمللی است. شامداسانی تاکید کرد: «اکنون زمان آن نیست که از مردم افغانستان روی بگردانیم.»







