طالبان روند حذف تصاویر موجودات زنده را از ادارات دولتی و رسانه‌ها آغاز کرده‌اند. بررسی‌های ۸صبح از وب‌سایت وزارت تحصیلات عالی طالبان و وب‌سایت دانشگاه‌های کابل، هرات و بلخ نشان می‌دهد که این روند در حال اجرایی شدن است. وزارت تحصیلات عالی طالبان از اوایل ماه میزان به بعد، تمامی تصاویر و ویدیوهای مربوط به فعالیت‌های این وزارت، از جمله عکس ندامحمد ندیم را حذف کرده و به جای آن‌ها از تصاویر ساختمان‌ها و نمادها استفاده کرده است. طبق بررسی این گزارش، وزارت عدلیه طالبان نیز دومین نهاد این گروه است که تصویر وزیر خود را از وب‌سایتش حذف کرده و در برخی خبرها و متون، هیچ تصویر موجود زنده‌ای استفاده نشده است. با این حال، برخی از استادان دانشگاه‌ها می‌گویند که طالبان دانشگاه‌ها را از دانش تهی کرده و مملو از آموزه‌های این گروه ساخته‌اند و آینده نظام تحصیلات عالی با رویکرد طالبانی بسیار خطرناک و ویرانگر است. به تازه‌گی وزیر تحصیلات عالی طالبان در ولایت خوست از استادان دانشگاه‌ها خواسته است که در مقابل «اشغال فکری» که منظور این گروه ارزش‌های دموکراتیک و حقوق بشر در کشور است، مبارزه کنند و به دانشجویان مفکوره طالبان را آموزش بدهند.
بررسی‌ها از وب‌سایت وزارت تحصیلات عالی طالبان نشان می‌دهد که تمامی تصاویر زنده‌جان‌ها، از جمله تصاویر مقام‌های این گروه، از صفحه اول وب‌سایت حذف شده و به جای آن‌ها از عکس‌های تعمیرات و انیمیشن استفاده شده است. همچنین، خبرها و ویدیوهایی که از فعالیت‌ها و کارهای این وزارت در وب‌سایت منتشر شده، نشان می‌دهد که هیچ تصویری در آن‌ها وجود ندارد و در گزارش‌های تصویری، به جز یک مورد، تنها لوگو و عکس‌های تعمیرات به کار رفته است. در تازه‌ترین مورد، سرپرست وزارت تحصیلات عالی طالبان در سفرش به ولایت خوست به خبرنگاران اجازه تصویربرداری از سخنرانی و نشست خود را نداد.
قبل از این، وب‌سایت وزارت تحصیلات عالی طالبان تصویری از ندامحمد ندیم، سرپرست این وزارت را منتشر کرده بود؛ اما اکنون تصویر وی حذف شده و تنها متن‌های منسوب به او منتشر می‌شود. همچنین در خبرهای متنی و تصویری، هیچ تصویری استفاده نشده است. این تغییرات نشان‌دهنده رویکرد افراط‌گرایانه‌تر طالبان در مدیریت محتوا و نحوه ارایه اطلاعات به مخاطبان تلقی می‌شود.
آخرین خبری که در آن وزارت تحصیلات عالی طالبان از تصویر استفاده کرده، مربوط به روز دوشنبه، ۲۶ سنبله ۱۴۰۳، تحت عنوان «برای ۴۰ بست کادری یک تعداد از نهادهای تحصیلی امارتی [طالبانی] زون شمال آزمون لسان خارجی در پوهنتون بلخ اخذ شد» است. از آن زمان، این وزارت در خبرها و گزارش‌های خود دیگر از عکس استفاده نکرده است.
همچنین، آخرین عکسی که وزارت تحصیلات عالی طالبان از ندامحمد ندیم، سرپرست این وزارت، منتشر کرده، مربوط به روز پنج‌شنبه، ۱۵ سنبله ۱۴۰۳ است. این عکس مربوط به برنامه‌ای تحت عنوان «سرپرست وزارت تحصیلات عالی در مراسم فراغت ۳۰۰ تن متخصص از شفاخانه‌های تخصصی وزارت صحت عامه شرکت و سخنرانی کرد» است. از آن زمان به بعد، وزارت تحصیلات عالی طالبان دیگر از تصاویر در اخبار و گزارش‌های خود استفاده نکرده است.
وزارت تحصیلات عالی تحت کنترل طالبان از چهارم میزان به بعد حداقل ۱۲ خبر منتشر کرده که در هیچ‌یک از آن‌ها از عکس استفاده نشده است. همچنین، گزارش‌های ویدیویی منتشرشده در وب‌سایت این وزارت از تصاویر زنده‌جان‌ها بی‌بهره بوده‌اند. این در حالی است که وزیر تحصیلات عالی طالبان، ندامحمد ندیم، یکی از چهره‌های به‌شدت افراطی و از نزدیکان هبت‌الله آخوندزاده به حساب می‌آید. بسیاری از استادان دانشگاه‌ها به این باورند که وجود او به سیستم تحصیلات عالی آسیب زده و تلاش‌ها برای طالبانیزه شدن کامل دانشگاه‌ها به سرعت در حال پی‌گیری است.
وب‌سایت وزارت تحصیلات عالی تحت کنترل طالبان نشان می‌دهد که این گروه برای خبرها، اعلامیه‌ها، آگهی‌های داوطلبی، آگهی‌های استخدام و آموزش‌های الکترونیکی عمدتاً از انیمیشن استفاده کرده است. در آخرین اعلان این وزارت در مورد آموزش‌های الکترونیکی، تصویر یک انسان مشاهده می‌شود، اما این تصویر از ناحیه گلو به بالاتر قطع شده است.
ندامحمد ندیم در تازه‌ترین سفرش به ولایت خوست، که به خبرنگاران اجازه تصویربرداری را نداد، اعلام کرد که استادان مسوولیت دارند تا به دانشجویان «مفکوره» بدهند. برخی از استادان دانشگاه‌ها می‌گویند که منظور از «مفکوره» از نظر ندیم، تفکر طالبانی است و او به‌شدت در تلاش است تا نظام تحصیلی را تهی از دانش و مملو از آموزه‌های طالبانی کند. این موضوع نگرانی‌های زیادی را در میان استادان و دانشجویان ایجاد کرده است و برخی به این باورند که این رویکرد می‌تواند تاثیرات منفی جدی بر کیفیت آموزش و پرورش در کشور داشته باشد.
وزیر تحصیلات عالی طالبان در سفرش به خوست هشدار داد که «اشغال فکری» هنوز در افغانستان ادامه دارد و استادان باید در برابر آن مقابله کنند. وب‌سایت وزارت تحصیلات عالی طالبان به نقل از ندیم آورده است: «کوشش کنید افکارتان را در پرتو شریعت اسلامی بسازید، چون حضور فزیکی دشمن فعلاً نیست، اما مفکوره اشغال هنوز هم ادامه دارد. بسیاری از مردم با استفاده از نام اسلام، مسلمانان را تخریب می‌کنند و سعی دارند که اتحاد و اتفاق ما را از بین ببرند. از این‌گونه افراد خود و جامعه‌تان را دور نگه دارید. استادان باید نقش مهمی در مفکوره‌دهی به محصلان ایفا کنند.» این اظهارات نشان‌دهنده رویکرد طالبان در تاکید بر آموزش‌هایی است که براساس ایدیولوژی این گروه شکل می‌گیرد و نگرانی‌هایی را در مورد تاثیر آن بر کیفیت آموزش و تنوع فکری در دانشگاه‌ها به وجود می‌آورد.
در همین حال، بررسی وب‌سایت دانشگاه کابل نیز نشان می‌دهد که روند حذف تصاویر زنده‌جان‌ها از این وب‌سایت آغاز شده است. در پیامی که منسوب به اسامه عزیز، رییس طالبان برای دانشگاه کابل، منتشر شده، عکس او در وب‌سایت وجود ندارد و جای عکس او خالی مانده است. این اقدام می‌تواند به سیاست‌های جدید طالبان در کنترل و محدود کردن تصاویر زنده‌جان‌ها و مدیریت محتوا در دانشگاه‌ها مرتبط باشد و نگرانی‌هایی را درباره آزادی بیان و نحوه ارایه اطلاعات در نهادهای آموزشی به وجود آورد.
این روند اما در دانشگاه بلخ تا کنون عملی نشده است. رییس طالبان برای دانشگاه بلخ عکس خود را در وب‌سایت قرار داده و همچنین تصاویر و ویدیوهایی از جریان کارها و فعالیت‌های این نهاد تحصیلی در وب‌سایت دانشگاه بلخ منتشر شده است. این تفاوت در مدیریت محتوا ممکن است به سیاست‌های متفاوت طالبان در دانشگاه‌های مختلف مرتبط باشد و نشان‌دهنده رویکرد متفاوت این گروه در زمینه ارتباطات و نحوه ارایه اطلاعات در نهادهای آموزشی باشد.
طالبان در دانشگاه هرات با یک اقدام دوگانه دیگر در زمینه نشر تصاویر برخورد کرده‌اند. در وب‌سایت این نهاد تحصیلی، عکس رییس طالبان برای دانشگاه هرات مشاهده می‌شود، اما در مورد تصاویر افراد تقدیرشده و سایر خبرهای این دانشگاه، به جای تصاویر واقعی از عکس‌ها و انیمیشن‌ها استفاده شده است. این رویکرد نشان‌دهنده سیاست‌های متناقض طالبان در مدیریت محتوا و نحوه ارایه اطلاعات در دانشگاه‌هاست و می‌تواند بر نحوه تعامل دانشجویان و استادان با اطلاعات و فعالیت‌های آموزشی تاثیرگذار باشد.
عبدالحکیم شرعی، سرپرست وزارت عدلیه طالبان، که نقش کلیدی در اعمال ممنوعیت‌های این گروه بر شهروندان کشور دارد، عکسش از وب‌سایت این وزارت حذف شده است. او پیش‌تر گفته است که نام بردن از حزب «جرم» است و هیچ‌گونه انتقاد و مخالفت با رژیم این گروه مجاز نیست.
وزارت تحصیلات عالی طالبان پیش از این استادان زن را خانه‌نشین کرده و کتابخانه‌های دانشگاه‌ها و موسسات تحصیلات عالی را «تصفیه‌کاری» کرده است. در این راستا، کتاب‌های مرتبط با فقه جعفری، جریان‌های سیاسی و چهره‌های مطرح کشور حذف شده‌اند. همچنین، منع فقه جعفری، گماشتن محتسبان برای آموزش نماز در دانشگاه‌ها، تغییر و تعدیل مضامین و افزایش ساعت‌های درسی ثقافت اسلامی از عمده‌ترین تغییراتی است که طالبان اعمال کرده‌اند.
این در حالی است که پژوهشگران در معرض خطر، در گزارشی گفته‌اند که آزادی پژوهش در افغانستان با تهدید مواجه است. براساس این گزارش، محققان و دانشجویان با حملات مکرر و فراگیر به آزادی آکادمیک و استقلال موسساتی که در آن کار می‌کنند، مواجه هستند. در این گزارش آمده است که طالبان در افغانستان سیاست‌هایی را برای گسترش کنترل خود بر محتوای آموزشی و تحصیلی اعمال کرده‌اند. براساس گزارش، این اقدامات طالبان شامل دستور به موسسات تحصیلات عالی و کتابخانه‌ها برای جاگزینی تمام متون مغایر با فقه حنفی است.
در همین حال، وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان کارزار تبلیغاتی علیه تصاویر و ویدیوهای موجودات زنده را آغاز کرده است. یک مقام این وزارت روز شنبه، ۲۸ میزان، گفته که تصویربرداری و نصب تصاویر در دفتر یا خانه خلاف شریعت است. طالبان به‌طور رسمی روند جلوگیری از تصویربرداری، فلم‌برداری و فعالیت برخی رسانه‌های تصویری را در ولایات مختلف آغاز کرده‌اند.
این وزارت طالبان سخنان محمدیحیا عارف، یکی از مفتی‌های این گروه را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده است که می‌گوید: «تصویربرداری از تمامی موجودات ذی‌روح، از جمله خر، سگ، شیر و پرنده‌گان، ممنوع است. این تصاویر نباید فروخته شوند، خریداری شوند یا در خانه‌ها نگه‌داری شوند.» او به مردم دستور داده که از عکس‌برداری و نصب تصاویر خودداری کنند، زیرا به اعتقاد او این عمل «گناه» محسوب می‌شود و «عذاب الاهی» را به دنبال خواهد داشت.
