وزارت تحصیلات عالی طالبان در ادامه تقرر ملاهای وابسته به این گروه در دانشگاه‌های کشور، ۲۶ تن از استادان دانشکده‌های شرعیات دانشگاه کابل، دانشگاه طبی کابل، دانشگاه تعلیم و تربیه کابل و دانشگاه پولی‌تخنیک کابل را از بست‌های علمی منفک و آنان را در بست‌های اداری استخدام کرده است. این نهاد به جای استادان دانشکده‌های شرعیات این دانشگاه‌ها، ملاهای مدارس دینی را گماشته است. وزارت تحصیلات عالی طالبان براساس پیشنهاد «جامعه عبدالله بن مسعود» در کابل که اعضای آن درخواست استادی در دانشگاه کابل را داشته‌اند، استادان قبلی را منفک کرده و این ملاها را به‌جای آن‌ها مقرر کرده است. «جامعه عبدالله بن مسعود» توسط طالبان تاسیس شده است. شماری از استادان می‌گویند که تبدیل استادان از بست‌های علمی به اداری، توهین به نهادهای دانشگاهی کشور است. به گفته آنان، روند طالبانیزه شدن و تبدیل دانشگاه‌ها به مدرسه‌های دینی به شدت جریان دارد و این گروه استادان مدارس پاکستانی را که هیچ اعتبار علمی ندارند، در دانشگاه‌ها منصوب می‌کند. پیش از این، ریاست «جامعه تخصصات دینی» وزارت تحصیلات عالی طالبان از استادان رشته شرعیات دانشگاه‌های دولتی و خصوصی امتحان گرفته بود.
روزنامه ۸صبح به مدارکی دست یافته است که نشان می‌دهد طالبان ۲۶ تن از استادان رشته‌های ثقافت اسلامی در دانشگاه‌های دولتی کابل را از بست‌های علمی منفک و آن‌ها را در بست‌های اداری استخدام کرده‌اند. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که طالبان به‌جای این استادان، ملاهای مدرسه‌های دینی وابسته به این گروه را که در مدارس پاکستان تحصیل کرده‌اند و هیچ اعتبار علمی و دانشگاهی ندارند، استخدام کرده و این روند همچنان ادامه دارد. براساس یافته‌های گزارش، این استادان از دانشگاه‌های کابل، دانشگاه طبی کابل، دانشگاه تعلیم و تربیه کابل و دانشگاه پولی‌تخنیک کابل منفک شده و اعضای طالبان به‌جای آن‌ها استخدام شده‌اند.
یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که استادان دانشگاه‌های دولتی در کابل که از سوی طالبان منفک شده‌اند، از طریق رقابت آزاد و با سپری کردن مراحل مختلف جذب دانشگاه‌های کشور شده و دارای آثار علمی بوده‌اند. به گفته منابع، منفک کردن استادان از کادر علمی و استخدام آن‌ها در بست‌های چهارم و پنجم دولتی، به معنای «رخصت کردن» استادان است، زیرا آنان در این بست‌های دولتی به‌عنوان مامور خدمات کار نخواهند کرد. برخی از این استادان می‌گویند که طالبان با انفکاک آنان و استخدام‌شان در بست‌های دولتی به نهادهای دانشگاهی و استادان دانشگاه‌ها توهین کرده و ملاهایی را به‌جای آن‌ها استخدام کرده‌اند که هیچ آشنایی‌ای با روش تحقیق، شیوه تدریس و کار اکادمیک ندارند.
منابع در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تایید می‌کنند که طالبان روند انفکاک استادان دانشگاه‌ها را در سایر بخش‌های علمی نیز گسترش خواهند داد و این گروه به شدت به دنبال تصفیه‌کاری نهادهای اکادمیک براساس ایدیولوژی طالبانی است. به گفته منابع، وزیر تحصیلات عالی طالبان و تیم رهبری این گروه نسبت به استادان با تجربه و متخصص دانشگاه‌ها با دیدگاه بیگانه می‌نگرند و با تمام قدرت تلاش می‌کنند که نهادهای علمی را «تهی از دانش و مملو از طالب» کنند. به باور منابع، طالبان می‌خواهند تمام بخش‌های علوم انسانی تحت تسلط ملاهای وابسته به این گروه قرار گیرد، زیرا آنان با بسیاری از مفاهیمی که هم‌اکنون در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود، دشمنی آشکار دارند و می‌خواهند آن‌ها را در نهادهای تحصیلی کشور نابود کنند.
براساس نامه شماره ۳۵۷۲ بر ۳۱۳۴ ریاست تقرر و ترفیعات علمی استادان وزارت تحصیلات عالی طالبان که به تاریخ اول دلو سال جاری صادر شده، آمده است که استادان تازه استخدام شده طالبان به‌جای استادان دانشکده‌های شرعیات در دانشگاه‌های کابل، دانشگاه تعلیم و تربیه و دانشگاه پولی‌تخنیک کابل در بست‌های مربوطه تعیین شده‌اند. وزارت تحصیلات عالی طالبان هیچ دلیلی برای منفک شدن این استادان ارایه نکرده است.
در این نامه آمده است: «آن عده کاندیدان کادر علمی که تقررشان منظور گردیده در بست‌های مربوطه تعیین نموده، مکلفیت‌های درسی برای‌شان تفویض و در تکمیل سایر موارد به طی مراحل دوسیه‌های کادری‌شان ملاحظه اسناد تحصیلی از طریق دیپارتمنت‌های مربوطه، شورای علمی پوهنزی‌های مورد نظر، کمیته تقرر و انفکاک و شورای علمی و پوهنتون تایید طی مراحل دوسیه‌های‌شان را به این ریاست ارسال کنند تا اعتبار تاریخ صدور حکم فوق‌الذکر مقام وزارت منظوری نهایی‌شان با رتبه مشخص اخذ گردد.»
لیست انفکاک استادان ثقافت اسلامی رشته علوم اسلامی دانشگاه تعلیم و تربیه و استادان مقرر شده طالبان:
استادانی که منفک و تبدیل شده و تا کنون کسی به‌جای‌شان مقرر نشده است:
فهرست استادان دانشگاه پولی‌تخنیک که منفک و به‌جای آنان ملاهای طالبان مقرر شدند:
فهرست استادان منکف‌شده دانشگاه طبی کابل:
استادانی که منفک و تبدیل شده تا کنون کسی به‌جای‌شان مقرر نشده است:
در نامه دیگر از وزارت تحصیلات عالی طالبان آمده است که براساس درخواست شماره ۱۲۴۹ تاریخ ۳۰/۶/۱۴۴۶ و دستور شماره ۸۸۸۰ تاریخ ۱۸/۷/۱۴۴۶، وزارت تحصیلات عالی طالبان استادان این موسسه در دانشکده شرعیات دانشگاه کابل تقرر یافته‌اند.
فهرست ملاهای مدرسه عبدالله بن مسعود که در دانشگاه کابل از سوی طالبان استخدام شده‌اند:
فهرست انفکاک استادان دانشگاه کابل:
همچنین در این نامه آمده است که محمد خالد از کادر علمی دانشکده علوم اسلامی دانشگاه تعلیم و تربیه منفک و در بست اداری استخدام شده است. طالبان به‌جای او، احمد طیب فرزند عبدالودود را استخدام کرده‌اند. این گروه همچنین قدرت‌الله را از بست کادر علمی این دانشگاه منفک کرده و به بست اداری تبدیل و به جای او، عیان‌الدین فرزند رحمان را استخدام کرده‌اند. علاوه بر این، یک منبع می‌گوید که پیش از این سیدهاشم امین از این دانشگاه منفک شده و اکنون در دانشگاه آکسفورد در لندن مشغول به کار شده است.
«جامعه عبدالله بن مسعود» طالبان به دنبال قبضه تمام بخش‌های دولتی
شماری از استادان که نمی‌خواهند نام‌شان در گزارش ذکر شود، می‌گویند که طالبان به ملاهای مدارس دینی سند ماستری توزیع کرده‌اند و تمام آن‌ها را در دانشگاه‌های کشور استخدام می‌کنند. همچنین یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که طالبان یک نهاد تحت نام «جامعه عبدالله بن مسعود» تاسیس کرده‌اند و از این طریق ملاهای مدارس را جذب و در دانشگاه‌های کشور به حیث استاد استخدام می‌کنند. این نهاد به‌عنوان زیرمجموعه ریاست «جامعه تخصصات» طالبان فعالیت می‌کند و هم اکنون توسط یکی از اعضای طالبان به نام اسدالله فرید رهبری می‌شود.
«جامعه عبدالله بن مسعود» که از سوی وزارت تحصیلات عالی طالبان در بخش «قضاء و افتاء» این گروه نیز فعالیت می‌کند، برای ملاهای طالبان اجازه صادر کردن فتوا و قضاوت را می‌دهد. در تازه‌ترین مورد، این گروه فراغت ۷۱ تن از ملاها را از این نهاد جشن گرفته و وزیر تحصیلات عالی طالبان و سایر مقام‌های ارشد این گروه در آن شرکت و سخنرانی کرده‌اند. وزیر تحصیلات عالی طالبان به آنان گفته است که در بخش‌های قضایی و صدور فتوا فعالیت کنند و به فکر بست‌های اداری نباشند. ندیم به آنان گفته است: «دنبال بست‌های اداری نباشید، در جای علمی‌ای خدمت خواهید کرد که خیر شما به اسلام، نظام اسلامی و مسلمانان برسد.» وزیر تحصیلات عالی طالبان از این فارغان به‌عنوان مفتیان و قاضیان متخصص این گروه یاد کرده و از آنان خواسته است تا برای تقویت رژیم طالبان تلاش کنند.
همچنین وزارت تحصیلات عالی طالبان، فخرالدین قانت، استاد دانشکده شرعیات دانشگاه ننگرهار را برکنار کرده و به جای او «ملا محمد یوسف» را منصوب کرده است. به گفته منابع، او ملا در مدرسه حقانیه در پاکستان بوده است.
از سوی دیگر، یک نوار صوتی از ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، که در دانشگاه ننگرهار صحبت می‌کند، نشان می‌دهد که وی مدعی است زمانی که از دانش‌جویان بورسیه‌های روسیه امتحان گرفته شده، هیات امتحان به او گفته‌اند که دانش‌جویانی که برای مقطع دکترا می‌رفتند، «کلمه» را یاد نداشته‌اند. سپس او ادعا می‌کند که مانند این دانش‌جویان، صدها تن دیگر در دانشگاه‌ها تربیت شده‌اند.
پیش از این، شماری از استادان رشته شرعیات دانشگاه‌های دولتی و خصوصی در کشور از روند برگزاری امتحان توسط ریاست «جامعه تخصصات دینی» وزارت تحصیلات عالی طالبان ابراز نگرانی کرده‌اند. آنان گفته‌اند که طالبان با این اقدام به استادان و رتبه‌های علمی آنان توهین می‌کنند و بنیادگرایی و طالبانیزه کردن دانشگاه‌ها را تقویت می‌کنند.
وزارت تحصیلات عالی طالبان پیش از این علاوه بر برکناری برخی از استادان دانشگاه‌ها به دلیل تعلقات فکری به جریان‌های سیاسی، استادانی را که به گفته این گروه سلفی‌مذهب بوده‌اند، از کار برکنار کرده است. این گروه ۱۲ تن از استادان «دانشگاه سید جمال‌الدین افغان» در ولایت کنر را به دلیل سلفی بودن از کار برکنار کرده بود.
پیش از این، ندا محمد ندیم، سرپرست وزارت تحصیلات عالی طالبان، در اظهارات خود اخذ امتحان از اعضای طالبان برای تثبیت رتبه علمی آن‌ها را «بی‌احترامی به علما» خوانده بود. او گفته بود که «درجه علمی» یک «مجاهد طالبان» باید براساس تعداد مین‌گذاری‌هایی که انجام داده محاسبه شود.
طالبان در جریان سال جاری از ۵۰ هزار فارغ‌التحصیل مدارس دینی در ۳۴ ولایت، در مدت یک هفته، آزمون نمایشی برای تثبیت سطح علمی آنان گرفته و به آنان اسناد لیسانس و ماستری اعطا کرده‌اند. در تازه‌ترین مورد، وزارت تحصیلات عالی این گروه اعلام کرده که از ۲۶ هزار طلبه دیگر نیز امتحان تثبیت مدرک و سویه علمی گرفته می‌شود و به آنان پس از گذراندن این امتحان، اسناد لیسانس و ماستری اعطا خواهد شد.
وزارت تحصیلات عالی طالبان همچنین به‌تازه‌گی مانع سفر ۵۰۰ دانش‌جوی افغانستان به روسیه شده و گفته است که عقیده آنان خراب می‌شود. ندا محمد ندیم سال قبل نیز ادعا کرده بود که دانش‌جویان «مسلمان می‌روند و کمونیست برمی‌گردند.»
