پس از تسلط طالبان، بسیاری از رسانهها به دلیل سرکوب و مقررات سختگیرانه، فعالیتهای خود را متوقف کردهاند. این رسانهها اعلام کردهاند که کار در چنین شرایطی منجر به خودسانسوری و پیروی از سیاستهای طالبان شده است. اخیراً، چند مقام طالبان در سفر به هرات به رسانهها دستور دادهاند که بهعنوان دستگاه تبلیغاتی نهاد امر به معروف و نهی از منکر این گروه عمل کنند. همچنین، این گروه به مسوولان نشراتی خود دستور داده است که در مورد مسایل امنیتی و موضوعاتی که منافع این گروه را به خطر میاندازد، با رسانهها صحبت نکنند. این وضعیت نگرانیهای جدی برای خبرنگاران و رسانههای محلی در حوزه غرب کشور ایجاد کرده است. آنها معتقدند که تداوم این شرایط، رسانهها را بهطور کامل به دستگاه تبلیغاتی طالبان تبدیل خواهد کرد. خبرنگاران همچنین اشاره میکنند که مقامهای طالبان به دنبال مقابله با رسانههای افغانستان هستند که در تبعید و از خارج فعالیت میکنند. این نگرانیها نشاندهنده چالشهای جدی پیش روی آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات در افغانستان است.
در روزهای اخیر، چند مقام طالبان در ولایت هرات با مسوولان نشراتی این گروه در حوزه غرب کشور دیدار کردهاند. در این نشستها، آنها به مسوولان رسانهها و خبرنگاران گفتهاند که رسانهها باید موضوعات مرتبط با امر به معروف و نهی از منکر را مطابق با دیدگاههای این گروه منتشر کنند.
ضیاالحق حقمل، رییس آژانس اطلاعاتی باختر تحت کنترل طالبان، در سخنانی اعلام کرده است که دعوت به امر به معروف و نهی از منکر از جمله وظایف رسانههای داخلی است و این رسانهها باید به این وظیفه عمل کنند. او همچنین رسانههای افغانستان که از خارج فعالیت میکنند را بهعنوان رسانههای غربی توصیف کرده و ادعا کرده است که شایعهپراکنی و تفرقهاندازی جزو فعالیتهای این رسانههاست.
رحمتالله نریوال، رییس دسترسی به اطلاعات معینیت نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ تحت مدیریت طالبان، نیز به خبرنگاران و مسوولان رسانههای حوزه غرب تاکید کرده است که رسانهها موظفند مطابق با قوانین طالبان و اصول شریعت اسلامی فعالیت کنند. او بیان کرده است که رسانهها باید در چارچوب دستورهای این گروه عمل کنند و از نشر محتوای مغایر با این اصول این گروه پرهیز نمایند.
این مقام طالبان به سخنگویان و مسوولان نشراتی این گروه در حوزه غرب هشدار داده است که در مورد مسایلی که منافع طالبان، بهویژه اوضاع امنیتی را در بر میگیرد، با رسانهها صحبت نکنند. او تاکید کرده است که گفتوگو درباره مسایل امنیتی جزو موارد ممنوعه این گروه است و نباید درباره آن با رسانهها بحث شود.
احمدالله متقی، رییس اطلاعات و فرهنگ طالبان، به مسوولان نشراتی این گروه در حوزه غرب گفته است که باید در برابر فعالیتهای رسانههای افغانستان که در تبعید کار میکنند، ایستادهگی کنند. این گروه رسانههای تبعیدی و آنهایی که از خارج فعالیت میکنند را تهاجم فرهنگی و شایعهپراکنی توصیف میکند.
وضع محدودیتهای جدید از سوی طالبان و دستور آنان به مسوولان رسانهها در حوزه غرب کشور، نگرانیهای جدی برای خبرنگاران ایجاد کرده است. این خبرنگاران معتقدند که طالبان نمیخواهند رویدادهای روزانه کشور به درستی پوشش داده شوند و بر این باورند که با وضعیت موجود، رسانهها بهطور کامل به دستگاه تبلیغاتی طالبان تبدیل خواهند شد.
مسعود یوسفی (مستعار)، یکی از خبرنگاران در هرات، میگوید که طالبان به جای رفع چالشهای موجود بر کار رسانهای، در حال ایجاد موانع هستند تا رسانههای مستقل را به دستگاه تبلیغاتی خود تبدیل کنند. او اشاره میکند که سخنگویان طالبان هیچگاه به پرسشهای خبرنگاران پاسخ نمیدهند و در این زمینه هیچ نوع پاسخگویی وجود ندارد. یوسفی همچنین تاکید میکند که دستورات جدید طالبان بر چالشهای اطلاعرسانی و وضع محدودیتهای گسترده در مسیر فعالیت رسانهها افزوده است.
این خبرنگار در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید: «طالبان به جای رفع موانع و چالشها، محدودیتهای بیشتری بر کار رسانهها وضع کردهاند. پیش از این، در مورد رویدادهای امنیتی و جنایی هیچگاه به ما پاسخ نمیگفتند و سخنان تازه هیات وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان، سخنگویان ولایتی این گروه را به عدم پاسخگویی جسورتر ساخته است تا با قاطعیت پاسخ ندهند.»
خبرنگاران در حوزه غرب کشور میگویند که طالبان با وضع این ممنوعیتها در تلاش هستند تا رسانههای داخلی را تحت کنترل خود بگیرند و مانع از گردش آزاد اطلاعات شوند. آنها تاکید میکنند که این اقدام، بهویژه در برابر رسانههای تبعیدی و رسانههایی که از خارج فعالیت میکنند، بهعنوان یک روش برای سرکوب آزادی بیان و محدود کردن دسترسی به اطلاعات عمل میکند. این وضعیت نگرانیهای جدی در مورد آینده رسانهها و حق اطلاعرسانی در کشور را به همراه دارد.
این خبرنگاران دستورات جدید طالبان در حوزه غرب را «کندن قبر» سانهها مینامند و تاکید میکنند که تحت این شرایط، رسانهها تنها قادر به پخش برنامهها و تبلیغات طالبان خواهند بود و امکان انجام فعالیتهای مستقل و خبری دیگر برایشان وجود نخواهد داشت. این وضعیت به معنای محدود کردن شدید آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات در کشور است و نگرانیهای جدی درباره آینده رسانهها و نقش آنها در جامعه ایجاد کرده است.
این در حالی است که سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان با انتشار بیانیهای اعلام کرده که طالبان پخش زنده برنامههای سیاسی در رسانههای داخلی را ممنوع کردهاند. این نهاد همچنین گزارش داده است که طالبان افراد مورد اعتماد و وابسته به خود را بهعنوان کارشناس در برنامههای تحلیلی و سیاسی به رسانهها معرفی کردهاند.
این سازمان همچنین تاکید کرده است که محدودیتهای جدید بر رسانهها، بهویژه اجبار در نشر محتوای مورد تایید طالبان، نگرانیهای عمیقی درباره آزادی بیان و کیفیت اطلاعات در افغانستان ایجاد کرده است.
گفتنی است که این اقدامات نشاندهنده تلاشهای طالبان برای کنترل روایتها و جریان اطلاعات در کشور است و میتواند به کاهش تنوع دیدگاهها و تحلیلهای مستقل منجر شود. در چنین شرایطی، رسانهها بهتدریج به ابزارهای تبلیغاتی این گروه تبدیل خواهند شد و توانایی آنها برای پوشش واقعی رویدادها و مسایل مهم بهشدت محدود خواهد شد.






