شماری از باشنده‌گان ولایت‌های جنوبی می‌گویند که با گذشت هشت ماه از ممنوعیت واردات دوا از پاکستان از سوی طالبان، بازارهای کشور همچنان مملو از داروهای پاکستانی است که به‌گونه قاچاقی وارد افغانستان می‌شوند. به گفته آنان، میزان عرضه داروهای پاکستانی در بازارهای ولایت‌های جنوبی، در مقایسه با گذشته، افزایش یافته است.
یافته‌های میدانی این گزارش از شماری داروخانه در ولایت قندهار نشان می‌دهد که داروهای پاکستانی موجود در این داروخانه‌ها، با وجود تازه‌بودن تاریخ تولیدشان و ممنوعیت واردات، همچنان به‌وفور در بازارهای ولایت‌های جنوبی کشور یافت می‌شوند.
یکی از فروشنده‌گان یک شرکت بزرگ دارویی در ولایت قندهار می‌گوید که داروهای پاکستانی، با وجود ممنوعیت واردات، همچنان مانند گذشته به‌گونه قاچاقی وارد افغانستان می‌شوند. او تایید می‌کند که هر دو روز یک‌بار، ده‌ها تن دارو را از پاکستان و از مسیر سپین‌بولدک، به‌صورت قاچاقی وارد افغانستان می‌کند. به گفته او، در طول مسیر، به نظامیان پاکستانی و طالبان مبالغ مشخصی پول می‌پردازد و سهمی نیز به آنان می‌دهد؛ سپس این داروها را به بازارهای افغانستان می‌رساند.
این فروشنده دارو می‌گوید که ده‌ها شرکت مشابه شرکت آن‌ها، در ولایت‌ها و مناطق مختلف مرزی میان پاکستان و افغانستان، داروهای پاکستانی را به‌گونه قاچاقی وارد افغانستان می‌کنند و سپس آن‌ها را در اختیار صاحبان داروخانه‌ها قرار می‌دهند.
او می‌گوید: «ما هر دو روز یک‌بار، کانتینر بزرگی پُر از داروهای پاکستانی را شبانه از مسیر سپین‌بولدک وارد افغانستان می‌کنیم.»
یکی دیگر از اعضای یک شرکت حمل‌ونقل دارو که داروهای پاکستانی را از مسیر سپین‌بولدک به‌گونه قاچاقی وارد بازارهای افغانستان، به‌ویژه بازارهای مناطق جنوبی کشور، می‌کند، می‌گوید که این داروها همچنان مانند گذشته وارد کشور می‌شوند؛ اما در نهایت، این مردم عادی هستند که از این وضعیت متضرر می‌شوند.
این فروشنده می‌گوید داروهایی که به‌صورت قاچاقی از پاکستان وارد افغانستان می‌شوند، در طول مسیر کیفیت خود را از دست می‌دهند و قیمت آن‌ها نیز در مقایسه با گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته است.
به گفته او، زمانی که مسیرهای میان افغانستان و پاکستان باز بودند، هزینه انتقال یک محموله دارویی با موترباری از پاکستان تا ولسوالی سپین‌بولدک، بین ۶۰ تا ۸۰ هزار کلدار پاکستانی بود. اما پس از بسته‌شدن رسمی گذرگاه‌ها و محدودشدن مسیرهای قاچاق، اکنون هزینه انتقال یک کانتینر دارو از پاکستان تا سپین‌بولدک به ۸۰۰ هزار کلدار پاکستانی رسیده است. او می‌افزاید که تمام این هزینه‌ها نیز بر قیمت داروهای موجود در همان بار افزوده می‌شوند.
او می‌افزاید که این داروها، به‌دلیل ورود از مسیرهای قاچاقی، مدت زیادی در طول راه زیر نور آفتاب می‌مانند و کیفیت خود را از دست می‌دهند. همچنان، هزینه‌های قاچاق نیز باعث افزایش قیمت این داروها می‌شود.
افزایش قیمت و کاهش کیفیت داروهای داخلی افغانستان
یکی از اعضای یک شرکت دارویی در لشکرگاه، مرکز ولایت هلمند، می‌گوید که در حال حاضر حجم بسیار زیادی از داروها به‌صورت قاچاقی از مسیر بهرامچه در هلمند و سپین‌بولدک در قندهار وارد افغانستان می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که این داروها به بازارهای نیمی از ولایت‌های افغانستان انتقال داده می‌شوند. او می افزاید که قیمت داروها در بازارها نسبت به گذشته به‌شدت افزایش یافته است و مردم به‌دلیل ناچاری مجبورند این داروها را با قیمت‌های بسیار بالا خریداری کنند.
این بازرگان می‌گوید: «کیفیت داروهای افغانی بسیار بدتر شده و قیمت آن‌ها نیز به اندازه داروهای پاکستانی افزایش یافته است. در نتیجه، مردم مجبور می‌شوند به‌جای داروهای تولید افغانستان، داروهای پاکستانی را خریداری کنند؛ زیرا کیفیت داروهای پاکستانی در مقایسه با داروهای افغانی بهتر است، در حالی که قیمت هر دو تقریباً یکسان شده است. اگر بخواهم بگویم، اکنون داروهای پاکستانی از مرزهای ولایت‌های هلمند و قندهار به‌گونه قاچاقی وارد کشور می‌شوند و به نیمی از افغانستان می‌رسند. تمام مقام‌های ارشد نیز از این موضوع اطلاع دارند.»
دخالت مقام‌های ارشد طالبان در قاچاق دارو
همچنین، یک راننده که محموله‌های دارویی را از مسیر بهرامچه در ولایت هلمند به‌گونه قاچاقی وارد افغانستان می‌کند، می‌گوید که شخصاً چندین بار داروهای پاکستانی را با موترهای باری به‌صورت قاچاقی وارد کشور کرده است. او با اشاره به مشاهدات خود می‌گوید که مقام‌های ارشد طالبان در انتقال کالاهایی که از پاکستان به افغانستان قاچاق می‌شوند، دخالت دارند. به گفته او، برای انتقال انواع کالاها، از هر موتر باربری بین ۷۰۰ هزار تا ۸۰۰ هزار کلدار پاکستانی می‌گیرند.
این راننده می افزاید که مقام‌های ارشد طالبان در کابل، با هدف کسب درآمد بیشتر، تلاش می‌کنند نیروهای نظامی نزدیک به خود را برای انجام وظیفه به مناطق مرزی اعزام کنند و مسوولیت کنترل مرزها را به آن‌ها بسپارند. به گفته او، در روند انتصاب این نیروها، افرادی در دفترهای محمد حسن آخوند و عبدالغنی برادر نقش دارند. به گفته او، جنگ‌جویان عادی طالبان در مرزها معمولاً تلفن همراه ندارند و براساس دستور فرمانده پاسگاه امنیتی مربوطه، پول‌های دریافتی از قاچاقچیان را به‌صورت مستقیم تحویل می‌گیرند. او تاکید می‌کند که افرادی که از پرداخت مبالغ درخواستی طالبان خودداری کنند، بازداشت می‌شوند و اموال‌شان نیز به گمرک فرستاده می‌شود.
این در حالی است که باشنده‌گان ولایت‌های مختلف افغانستان بارها از افزایش قیمت داروهای پاکستانی در بازارهای کشور شکایت کرده‌اند.
دو ماه پیش، وزیر صحت عامه طالبان در جریان سخنرانی در نشستی در ولایت قندهار پذیرفت که داروها از مناطق مرزی پاکستان به‌گونه قاچاقی وارد افغانستان می‌شوند. او در آن نشست گفته بود که واردات دارو از پاکستان به افغانستان به‌شدت ممنوع است و به هیچ‌کس اجازه چنین کاری داده نمی‌شود؛ با این حال، اذعان کرد که برخی افراد به‌صورت غیرقانونی این داروها را وارد کشور می‌کنند.
قاچاق کالاهای پاکستانی به افغانستان تنها به ولایت‌های هلمند و قندهار محدود نمی‌شود، بلکه این روند از مسیر ولایت‌های زابل، پکتیکا، پکتیا، خوست و ننگرهار نیز ادامه دارد.
