هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، در کنار توشیح «قانون امر به معروف و نهی از منکر» این گروه، در دو فرمان جداگانه نیز دستورها و توصیههای زیادی برای ادای نماز جماعت داده است. او به همه شهروندان دستور داده که نمازهایشان را در جماعت ادا کنند. براساس این فرمان هبتالله، کسی که نماز جماعت را ترک میکند در نخست توصیه و در صورت تکرار تعزیر میشود. هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، در این فرمان خود ادعا کرده که پیامبر اسلام اراده سوزاندن خانههای ترککنندهگان نماز جماعت را داشته است. او همچنان گفته است که پیامبر اسلام این عمل کسی را که صدای اذان را میشنود و به نماز جماعت حاضر نمیشود، «نادانی، کفر و منافقت» دانسته است. به گفته هبتالله، نماز جماعت، آموزش دادن «نادان» است. با این حال، «قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان» با واکنشهای گسترده داخلی و خارجی مواجه شده است. برخی از چهرههای سیاسی و مقامهای پیشین گفتهاند که این اقدام طالبان هیچ تفاوتی با عملکرد گروه داعش ندارد.
قانون «امر به معروف و نهی از منکر طالبان» که شامل ۱ مقدمه، ۴ فصل و ۳۵ ماده است، محدودیتهای گستردهای را علیه آزادیهای فردی و جمعی شهروندان کشور وضع کرده است. این قانون نه تنها زنان را بهطور کامل از زندهگی جمعی حذف میکند، بلکه هیچ تفکیکی میان مذاهب، بهویژه شیعیان قایل نشده و احکام آن به صورت عمومی بیان شده است.
در بند ۴ ماده ۱۸ این قانون، تحریک مشتری به گرفتن کالا حرام پنداشته شده است. در حالی که تبلیغات و جلب مشتری، از اصول اساسی بازار است و فروشندهگان برای ارایه کالاهایشان نیاز دارند که در این زمینه تبلیغات کنند. در ماده آخر این قانون، به طالبان دستور داده شده تا تمام قوانین دیگر این گروه را که در مغایرت با این قانون قرار داشته باشد ملغا کنند.
در پایان متن این قانون، دو فرمان هبتالله آخوندزاده در مورد ادای نماز جماعت نیز منتشر و نافذ شده است. در این فرمانها، هبتالله ترککنندهگان نماز جماعت را مستوجب تعزیر و تادیب دانسته و به نقل از پیامبر اسلام، گفته کسی که نماز جماعت را ترک میکند نادان و کافر است.
هبتالله در این فرمان به همه شهروندان و طالبان دستور داده که ترککننده نماز جماعت را نخست توصیه کنند و در صورت تکرار، بر مبنای فقه حنفی تعزیر کنند. در این فرمان آمده است: «مسوول وزارت یا اداره مربوطه موظف است که تارک نماز جماعت را مطابق فقه حنفی به شکل مناسب تعزیر نماید.»
در این فرمان گفته شده که اقامه نماز با جماعت از لحاظ شرعی واجب و ترککننده جماعت، مستوجب تعزیر است. در بند ۱ ماده اول این فرمان آمده است: «اقامه نماز با جماعت شرعاً واجب و تارک جماعت مستوجب تعزیر است.»
با این حال، بسیاری از شهروندان کشور میگویند که آنان عبادتهای خود را بدون تذکر طالبان انجام میدهند، اما اعمال این محدودیتها دست استفادهجویان و محتسبان این گروه را به گریبان مردم درازتر میکند و زمینههای انتقامجویی بیشتری را فراهم میسازد.
در ماده دوم فرمان هبتالله، به اعضای طالبان دستور داده شده که نمازهای خود را در جماعت بخوانند و در صورت تخلف از این امر، نهاد مربوطه مکلف است ترککننده نماز جماعت را توصیه و تادیب کند.
براساس ماده سوم این فرمان رهبر طالبان، وزارت ارشاد، حج و اوقاف این گروه مکلفیت دارد که توصیههای هبتالله را در مورد نماز، بهطور مکرر به مردم بیان کند. در فرمان شماره ۲ هبتالله آخوندزاده که در ذیل فرمان نماز آمده، توصیههای زیادی برای ادای نماز شده است. او به همه توصیه کرده که نمازهای خود را در جماعت ادا کنند. به گفته او، ادای نماز جماعت، آموزش دادن «نادان» است. او در یکی از توصیههای خود چنین حکم داده است: «نماز جماعت طریقه بسیار بهتر جهت پیدا شدن دوستی و محبت با همدیگر و تعلیم نادان است.»
هبتالله آخوندزاده در بخشی از توصیههایش گفته است، شخصی که اذان را میشنود و به جماعت حاضر نمیشود «نادان، کفر و منافق» است. او به نقل از پیامبر اسلام گفته است: «شخصی که اذان را میشنود و به جماعت حاضر نمیشود، این عمل را بیوفایی، نادانی، کفر و منافقت دانسته است.»
رهبر طالبان در این فرمان خود ادعا کرده که پیامبر اسلام اراده سوزاندن خانههای ترککنندهگان نماز جماعت را داشته است. او به نقل از حضرت محمد گفته است: «قسم به ذاتی که نفس من در اختیار اوست، من اراده و قصد نمودهام که امر نمایم که چوب (هیزم) جمع کرده شود، سپس من به یک مردی امر نمایم که به مردم نماز بدهد و من به سوی مردم بروم که نماز را در خانه بدون عذر ادا مینمایند و به جماعت حاضر نمیشوند، خانههایشان را بر آنها بسوزانم.» او همچنان در فرمان شماره ۲ خود گفته است: «در نماز آرام ایستاده شوید و با لباس یا بدن خویش بازی (ساعتتیری) نکنید.»
همچنان وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به دنبال محدودیتهای گسترده، از هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه، خواسته که مجموعهای از ممنوعیتهای جدید این وزارت را تایید کند. براساس این نامه طالبان، بریدن نوار در مراسم افتتاح پروژهها، گرامیداشت از روز معلم، قدم زدن با بوت روی قالین و برگزاری مسابقات آزاد بخشی از منکرات و ممنوع است.
واکنشها به رفتار طالبان؛ جدایی دین از سیاست به پایداری عدالت کمک میکند
رحمتالله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی پیشین، با یادآوری از تجارب ترکیه، اندونیزیا و مالیزیا، نوشته که تجربه جهانی نشان داده که پس از هر دوره افراطی و ایدیولوژیک، جوامع به مسیرهای جدید حرکت کردهاند که در آنها نقش دین و سیاست به شکل متوازنتر و با احترام به هر دو حوزه تعریف شده است.
آقای نبیل نوشته است: «این تجربهها نشان دادهاند که جدایی سالم دین از سیاست میتواند به پایداری و عدالت بیشتر در جوامع کمک کند، بدون اینکه از ارزشها و اعتقادات دینی کاسته شود.» به گفته او، طالبان دیر یا زود رفتنی هستند و با پایان دوره سیاه آنان، فرصتی برای بازنگری در نقش دین در سیاست در کشور فراهم خواهد شد.
علی احمد جلالی، وزیر پیشین داخله، قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان را «خجالتآور» خوانده و گفته که این قانون عملاً زنان را در کشور زندانی میکند. او در صفحه ایکس خود نوشته است: «این قانون نشان داد که از نظر فکری، تفاوتی بین داعش و طالبان وجود ندارد.» به گفته او، ایدیولوژی طالبان میتواند «جوانان را به افراطگرایان خشونتطلب در منطقه و فراتر از آن تبدیل کند.»
جبهه مقاومت ملی افغانستان قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان را «قبیلهای، بدوی و زنستیزانه» خوانده است. این جبهه گفته که اجرای این قانون به افزایش خشونتهای فزیکی و روانی علیه زنان منجر میشود. به گفته این جبهه، «تاریخ هرگز بیحرمتی سازمانیافته طالبان به زنان را فراموش نخواهد کرد.» این جبهه از مردم نیز خواسته که به «خاموشی و بیتفاوتی» در برابر «سیاستهای قرون وسطایی» طالبان پایان دهند.
ادامه واکنشهای بینالمللی
پنیوانگ، وزیر خارجه استرالیا، در واکنش به تصویب قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان گفته است که کشورش در کنار زنان و دخترن افغانستان میایستد و از حقوق بشری آنها حمایت میکند. او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که قانون جدید امر به معروف و نهی از منکر طالبان صدا و دیده شدن صورت زنان در فضای عمومی را منع کرده است.
حاجا لحبیب، وزیر خارجه بلجیم، گفته است که هدف طالبان از قانون امر به معروف و نهی از منکر، حذف نیمی از جمعیت افغانستان است. او تاکید کرده که جایگاه زنان در افغانستان باید تقویت شود.
مایکل مکال، رییس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندهگان امریکا، در واکنش به این قانون طالبان گفته که جو بایدن با خروج از افغانستان به طالبان جسارت بخشید تا دههها پیشرفت در عرصه حقوق زنان را از بین ببرند. او گفته که نباید میلیونها زن و دختری که تحت ستم طالبان رنج میبرند، فراموش شود.
انجلینا جولی، هنرپیشه مشهور سینما در جهان، در واکنش به تصویب این قانون، طالبان را «بزدل و سرکوبگر» خوانده است. او در پست انستاگرامیاش نوشته است: «سیستمی که نگاه، صدا و قدرت زنان را جرمانگاری میکند بزدل و سرکوبگر است.»
براساس قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان که بهتازهگی در جریده رسمی نشر شده، صدای زنان «عورت» است و آنان تنها برای حاجت ضروری میتوانند با پوشاندن صورت بیرون شوند و صدای خود را بلند نکنند. طبق دستور این قانون، شنیدن صدای زن از خانه ممنوع است و انتقال زنان بدون محرم توسط رانندهها منع شده است. اصلاح مو به سبک غربی، مشابهت با کفار توصیف شده و تراشیدن ریش ممنوع شده است. این قانون پوشیدن نکتایی را ممنوع کرده و آن را نشانه صلیب خوانده است. همچنان تمام تاجران، کسبهکاران و دهقانان در کنار پرداخت مالیات مجبور به پرداخت زکات و عشر به این گروه شدهاند. این قانون به محتسبان طالبان صلاحیت داده که افراد را از ۱ ساعت تا ۳ روز زندانی کنند.
