سه سال پس از تأسیس دانشگاه آنلاین زن، این نهاد آموزشی توانسته دریچهای تازه برای تحصیل دختران افغانستان که بهدلیل ممنوعیت طالبان از دانشگاهها محروم شدهاند، باز کند. مسوولان دانشگاه میگویند که بیش از ۱۷ هزار دانشجوی دختر در ۱۶ رشته تحصیلی در این نهاد درس میخوانند و بیش از ۸۰۰ استاد و ۱۵۰ کارمند در آن فعالیت دارند. به گفته آنان، دانشگاه همچنین خدمات مشاوره روانشناسی، دورههای عملی و وبینارهای علمی را نیز ارایه میکند. دانشجویان این دانشگاه تجربه حضور در آن را تحولآفرین و امیدبخش توصیف میکنند و میگویند که نهتنها دانش تخصصیشان ارتقا یافته، بلکه انگیزه، اعتمادبهنفس و چشمانداز زندهگی و آیندهشان نیز تغییر کرده است.
مسوولان این دانشگاه میگویند که این نهاد آموزشی در ۲۲ دسامبر ۲۰۲۲، پس از ممنوعیت حضور دختران و زنان در دانشگاهها از سوی طالبان، با هدف حمایت از تحصیل دختران ایجاد شده است. این دانشگاه به رهبری عبدالفرید سالنگی و با همکاری جمعی از استادان دانشگاههای افغانستان فعالیت میکند و بیش از ۸۰۰ استاد داوطلب در آن درس میدهند. براساس اطلاعات مسوولان، دانشگاه آنلاین زن در سه سال گذشته، مطابق نصاب معیاری دولت پیشین، بیش از ۱۷ هزار دختر محروم از تحصیل را در ۱۶ رشته تحصیلی آموزش داده است.
این دانشگاه بهصورت تدریجی و براساس نیازهای افغانستان موفق به ایجاد ۱۶ دانشکده از جمله در رشتههای طب معالجوی، فارمسی، قابلهگی، نرسینگ، ستوماتولوژی، اقتصاد، حقوق، روانشناسی، ادبیات، تعلیم و تربیه، انجنیری، شرعیات، کمپیوتر ساینس، هنرهای زیبا، ژورنالیسم و زراعت شده است. به گفته مسوولان، روند تدریس در این دانشگاه با همکاری ۱۵۰ کارمند اداری ادامه دارد. دانشگاه آنلاین زن همچنین میگوید که کلینیک مشاورهای دانشکده روانشناسی راهاندازی شده تا خدمات رایگان مشاوره را به دخترانی ارایه کند که بهدلیل محرومیت از آموزش با آسیبهای روحی و روانی مواجه شدهاند.
مسوولان این نهاد میافزایند که دانشگاه آنلاین زن توانسته در دشوارترین شرایط، مراسم فراغت دانشجویان را برگزار کند تا آنان با پوشیدن لباس فارغالتحصیلی شادی خود را جشن بگیرند و فارغالتحصیلان وارد بازار کار در بخش خصوصی شوند. به گفته مسوولان، این دانشگاه با نهادهای علمی معتبر بینالمللی، از جمله «افغانستان کانادا»، نهاد خیریه راحله ترست، مرکز صحی Vita Care در هامبورگ و چند نهاد دواسازی هندی، تفاهمنامه همکاری امضا کرده و نقش خود را در ترویج آموزش آنلاین تثبیت کرده است.
براساس اظهارات مقامهای این دانشگاه، برای نخستین بار، طرح بهرسمیت شناختن آموزش آنلاین در افغانستان و حمایت از دانشگاه آنلاین زن، با درخواست کتبی بیش از ۱۷ هزار دانشجوی این دانشگاه، در یک جلسه علنی پارلمان اروپا ارایه شده و با استقبال مواجه گردیده است.
عادله زمانی، معاون امور محصلان دانشگاه آنلاین زن، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که دانشگاه زمینه اجرای دورههای عملی و ستاژ صدها دانشجوی دانشکدههای پزشکی را از طریق صدور مکتوب رسمی در مراکز معتبر صحی داخلی و خارجی فراهم کرده است. به گفته او، ایجاد انجمن ادبی و انتشار جریده ادبی در ساختار دانشکده زبان و ادبیات، از دیگر اقدامات انجامشده است.
بانو زمانی همچنین میگوید که دانشگاه، علاوه بر اجرای نصاب تحصیلی مطابق کریکولم معیاری، وبینارهای هفتهوار با حضور شخصیتهای برجسته علمی برگزار کرده و برنامه «گفتمان دانشگاهی» را بهصورت زنده از صفحه فیسبوک دانشگاه پخش میکند که نقش موثری در ارتقای آگاهی علمی و فرهنگی جامعه افغانستان داشته است.
دیدگاههای دانشجویان درباره آموزش آنلاین و نقش این دانشگاه
زرمینه وکیلی، دانشجوی دانشگاه آنلاین زن، میگوید: «زمانی که دانشگاهها بسته شد، احساس میکردم راهی برای ادامه تحصیل وجود ندارد و نفسهایم بند میشد. اما با آشنایی با دانشگاه آنلاین زن، نفس تازهای به روحم دمیده شد. هر روز با این امید بیدار میشوم که درس دارم، استادهایم سوال میکنند و میتوانم با همصنفهایم روی مسایل درسی بحث کنم. این تجربه سرنوشت مرا با ارادهتر شکل میدهد و باعث شده به آینده باورمندتر باشم. در فضای علمی و آکادمیک دانشگاه آنلاین، همه به مسلکی فارغالتحصیل میشوند. این حس زیبا متعلق به ۱۷ هزار دختری است که اینجا تحصیل میکنند. کاش این فرصت تحصیل برای همه دختران افغانستان فراهم میشد و هیچکدام حسرت آموزش را نمیکشیدند. جهان باید از این آموزش آنلاین حمایت کند.»
ملالی سالنگی، دانشجوی سمستر ششم دانشکده ژورنالیزم و ارتباطات دانشگاه آنلاین زن، میگوید کیفیت تدریس این دانشگاه باعث شده که به تحصیل خود ادامه دهد. او معتقد است تنوع تجربه استادان این دانشگاه سبب شده که مطالب بهتری بیاموزد و دایره ارتباطاتش نیز گستردهتر شود. ملالی تجربه آموزش آنلاین را مثبت توصیف میکند و میگوید:
«خیلی خوب است که توانستیم از نقاط مختلف جهان با افراد مختلف ارتباط برقرار کنیم و از تجربیاتشان بهرهمند شویم. این برای من اهمیت زیادی دارد، زیرا در تحصیل حضوری تنها با دانشجویان و اساتید ولایت خود آشنا میشدم و دایره ارتباطم محدود بود.»
حوا (مستعار)، دانشجوی دانشکده اقتصاد دانشگاه آنلاین زن، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که پیش از سلطه طالبان، دانشجوی رشته اداره و تجارت دانشگاه هرات بود و پس از بستهشدن دانشگاهها برای زنان و دختران، دچار افسردهگی و انزوا شده بود. او میافزاید که دانشگاه آنلاین زن برایش امیدی دوباره ایجاد کرد تا به تحصیل بازگردد و اکنون از درس خواندن در این دانشگاه خرسند است و تأکید میکند که نصاب دانشگاههای افغانستان در این دانشگاه تدریس میشود.
بهار آرام، دانشجوی سمستر سوم دانشکده طب معالجوی، میگوید: «دانشگاه آنلاین زن تأثیر بسیار مثبتی در زندهگی من گذاشت. پیش از آن، در عمق تاریکی به سر میبردم، اما با آشنایی با این دانشگاه، نهتنها توانستم تحصیل کنم، بلکه به اهدافم بسیار نزدیکتر شدم.» او پیش از ممنوعیت آموزش، دانشجوی ممتاز دانشگاه هرات بوده است.
زهرا مرادی، دانشجوی دیگری از دانشگاه آنلاین زن، میگوید که پیش از پیوستن به این دانشگاه، دانشجوی سمستر هفتم دانشکده تعلیم و تربیه کابل بود. پس از بستهشدن دانشگاهها به روی دختران، او یک سال منتظر بازگشایی دانشگاهها ماند و با هر شایعهای درباره بازگشایی، امیدوار میشد. اما بعد از یک سال انتظار بینتیجه، فهمید که این مذاکرات چیزی جز نمکپاشیدن بر زخم دختران و شکنجه روحی آنها نخواهد بود.
مرادی میافزاید: «سپس وارد یکی از انستیتوتهای طبی شدم و در دانشکده قابلهگی مشغول آموزش شدم. باز هم دلگرم به زندهگی شدم و احساس بهتری پیدا کردم، اما این خوشی طولانی نبود و به زودی انستیتوتهای طبی نیز به روی دختران ممنوع اعلام شد. حالا با دانشگاه آنلاین زن، دوباره احساس آزادی، امید و انگیزه نسبت به زندهگی و آینده دارم. این دانشگاه برای زندهگی و روان من یک معجزه بود و من مدیون آن هستم.»
شمسیه (مستعار)، دانشجوی سمستر دوم دانشکده طب معالجوی دانشگاه آنلاین زن، میگوید که با آغاز تحصیل در این دانشگاه توانسته از افسردهگی نجات پیدا کند. او میافزاید: «تحصیل در دانشگاه آنلاین زن تجربهای عمیق و تحولآفرین برای من بوده است. این محیط علمی نهتنها دانش تخصصیام را تقویت کرد، بلکه شیوه تفکر، تصمیمگیری و نگاه من به آینده را نیز تغییر داد. آموختم که چگونه مسوولانهتر عمل کنم، با چالشها روبهرو شوم و برای اهدافم برنامهریزی دقیقتری داشته باشم. ارتباط با استادان آگاه و دانشجویان پرتلاش، اعتمادبهنفس و انگیزه من را برای ادامه مسیر تحصیلی افزایش داد. این تجربه باعث شد دید وسیعتری نسبت به نقش خود در جامعه پیدا کنم و با امید و آمادهگی بیشتر، آینده علمی و کاری خود را بسازم.»
زهره میرزاد، دانشجوی سمستر هشتم دیپارتمنت تعلیمات اسلامی دانشکده شرعیات دانشگاه آنلاین زن، میگوید که این دانشگاه نقش بسیار مهم و تأثیرگذاری در ادامه تحصیلاتش داشته است. به گفته او، در زمانی که بسیاری از درها بهروی آموزش بسته بود، دانشگاه آنلاین زن فرصتی دوباره برای تحصیل با امید، نظم و انگیزه فراهم کرد. او از شیوه تدریس استادان، دسترسی منظم به درسها و فضای محترمانه و امن آموزشی ستایش میکند و میافزاید: «بهباور من، این دانشگاه تنها یک نهاد آموزشی نیست، بلکه تجربهای الهامبخش است که امید، خودباوری و رشد فکری را در دل محصلان زن زنده نگه میدارد.»
عایده احمدی، دانشجوی سمستر چهارم طب معالجوی دانشگاه آنلاین زن، با ستایش از شیوه تدریس این دانشگاه، میگوید: «دانشگاه آنلاین زن مرا از وضعیت وخیم روحی و روانی نجات داد و اکنون بهعنوان پرستار در کلینیک منطقه خود فعالیت میکنم. این بخش عملی تحصیل برای من مفیدترین تجربه دانشگاه بوده است.»
رقیه اطهر، دانشجوی دیگر دانشگاه آنلاین زن، میگوید: «دانشگاه آنلاین زن برایم حس دوباره زنده شدن و بازگشت به زندهگی را به ارمغان آورده است. بعد از بسته شدن دروازههای دانشگاهها، واقعاً امیدم به آینده را از دست داده بودم، اما از روزی که با دانشگاه آنلاین زن آشنا شدم، هر روزم را با شکرگزاری برای داشتن این فرصت آغاز میکنم.» او از همه دخترانی که هنوز منتظر بازگشایی دانشگاهها هستند میخواهد که به آموزش آنلاین روی بیاورند.
رویا ملک، دانشجوی دانشگاه آنلاین زن، میگوید: «این دانشگاه به دلهای ناامید امید بخشیده و دریچهای تازه برای تحقق آرزوهای زنان گشوده است تا هیچ دختری از تحصیل محروم نماند.»
نفیسه وکیلی، دانشجوی دیگری از این دانشگاه، میگوید: «با تأسیس این دانشگاه، صدها دختر از یأس، ناامیدی، ازدواجهای اجباری و فشارهای روحی نجات یافتند. طی چهار سال اخیر، آمار مشکلات روحی و خودکشی در بین دختران افزایش یافته بود، اما این دانشگاه فرصتی برای ادامه تحصیل و امیدبخشی ایجاد کرده است. به همین دلیل، امروز این دانشگاه جایگاه قابلتوجهی در عرصه آموزش آنلاین پیدا کرده است.»
این دختران در حالی از ادامه آموزش در دانشگاه آنلاین زن ابراز خرسندی میکنند که طالبان دروازههای نهادهای آموزشی بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها را به روی زنان بسته و مانع فعالیت آنان در تمامی عرصهها شدهاند.
