بیش از ۵۰ روز از بسته ماندن گذرگاه تورخم میگذرد و رانندهگان دهها موتر لاری در آنسوی مرز در بلاتکلیفی بهسر میبرند. رانندهگان لاری میگویند این وضعیت خانوادههای آنان را نیز با مشکلات جدی معیشتی روبهرو کرده است. آنان میافزایند که بهدلیل نبود اعتماد و متوقف ماندن موترها، هیچکس حاضر نیست به آنها قرض بدهد و برخی برای تامین نان شب مجبور شدهاند تیل موترهای خود را بفروشند. شماری از رانندهگان تاکید میورزند که از «شرمندهگی در برابر خانواده»، موبایلهایشان را خاموش کردهاند. آنان همچنین میگویند وزن سنگین بارها، خرابی تایرها و فرسایش وسایط، خسارات بیشتری بر آنان تحمیل کرده است. این رانندهگان با انتقاد از طولانیشدن این وضعیت تاکید دارند که مشکلات سیاسی نباید وارد مسایل تجاری شود و خواهان بازگشایی فوری این گذرگاه هستند.
برخی از رانندهگان موترهای لاری در گفتوگو با روزنامه ۸صبح تاکید میکنند که بسته ماندن گذرگاه تورخم آنان را در وضعیت بسیار دشواری قرار داده است. بهگفته این رانندهگان، توقف طولانیمدت موترها نهتنها خسارات هنگفت مالی بر آنان وارد کرده، بلکه خانوادههایشان را نیز با بحران شدید اقتصادی روبهرو ساخته است.
سید اکرم، راننده موتر لاری، میگوید که بیش از ۵۰ روز است که در پشاور گیر مانده است. اومیافزاید که بسته ماندن این مسیر تجاری او را در وضعیت بسیار دشواری قرار داده و اکنون حتا پول نان خشک هم ندارد. اکرم تاکید میکند که مشکلات سیاسی نباید مردم عادی، بهویژه رانندهگان، را متضرر کند و خواستار بازگشایی فوری راهها است. این راننده خاطر نشان میکند که باید به موترها اجازه داده شود که بین افغانستان و پاکستان رفتوآمد داشته باشد و مشکلات سیاسی دو کشور نباید مردم عادی را متضرر کند.
سید اکرم میگوید: «از طرف خانوادههایمان زنگ میآید که در خانه به نان و پول نیاز است، اما ما نداریم، چون راه بند است و موترها ایستادهاند. به حدی زیر فشار هستیم که موبایل خانوادهام را خاموش کردم، چون نمیتوانم برایشان پول پیدا کنم. هیچکس هم به ما قرض نمیدهد، چون موترهای ما ایستاده است. وقتی موترها در حرکت باشند و کارها رونق بگیرد، مردم اعتبار میکنند؛ اما در این حالت هیچکس اعتماد نمیکند.»
این راننده تاکید میکند: «وزن بارها نیز زیاد است، تایرهای موترها کاملاً خراب شده و از بین رفته است. از هر دو طرف میخواهیم که راهها را باز کنند؛ ما تباه و برباد شدیم. نگهبان پول میخواهد، کلینر پول میخواهد، خانه پول میخواهد. به خدا قسم که ما خرج نان خود را هم نداریم. ما تیل موتر خود را فروختیم تا یک نان خشک برای خود بگیریم.»
رحمتالله یکی دیگری از رانندهگان موتر لاری که بر بازگشایی گذرگاه تورخم تاکید میورزد و میگوید که راهها بسته است و بیش از ۵۰ موتر متوقف شدهاست. او تاکید میکند: «وضعیت خیلی خیلی نگران کننده» است.
این راننده میافزاید: «این وضعیت ما را خیلی نگران کرده است. مسوولان هم فقط وعده میدهند که امروز باز میشود، فردا باز میشود، و ما همینطور منتظر ماندهایم. خیلی قرضدار شدیم. توقف موترها ما را شدیداً متضرر کرده است، چون تایرهای موتر تقریباً ۱۵۰ هزار افغانی قیمت دارد. موتر باید در گردش باشد، چون وقتی تحت فشار زیاد ایستاد بماند، تایرها از بین میروند.»
در همینحال، برخی از آگاهان اقتصادی میگویند که برای باز شدن مسیر تجاری تورخم، ترکیبی از دیپلماسی سیاسی، تعهدات امنیتی، نظارت شفاف مرزی و پشتیبانی تجارتی و اقتصادی ضروری است.
میر شاکر یعقوبی، یکی از آگاهان اقتصادی، میگوید برای رفع این معضل، دولتها باید هم از نظر سیاسی اعتمادسازی کنند و هم از نظر اقتصادی تضمین بدهند تا منافع دو طرف در هر شرایطی حفظ شود.
این آگاه اقتصادی میافزاید: «برای باز شدن این گذرگاه، باید هم عوامل سیاسی و هم عوامل اقتصادی در نظر گرفته شود. در گام نخست، نیاز است گفتوگوهای جدی سیاسی و امنیتی میان دو طرف صورت بگیرد. سپس، مسوولان مرزی همراه با نهادهای تجارتی باید روی ضمانتهای شفاف امنیتی و پروتکلهای پایدار مرزی به توافق برسند؛ بهگونهای که پاکستان احساس امنیت کند و افغانستان نیز بتواند تجارت عادی خود را ادامه دهد.»
آقای یعقوبی میگوید: «نهادهای تجارتی و گمرکی باید فعالانه وارد عمل شوند و درخواست کنند تا خسارات تاجران محاسبه شود و با گرفتن تعهدنامههایی از دولت پاکستان، زمینه بازگشایی دایمی گذرگاه فراهم گردد. همچنین باید تلاش شود که راههای جایگزین در زمانهای بحران در نظر گرفته شود و هیچگاه این تصور وجود نداشته باشد که تجارت باید صرفاً وابسته به یک گذرگاه باشد؛ بلکه بدیلهای مناسب دیگر نیز باید روی دست گرفته شود.»
نزدیک به دوماه از بسته ماندن گذرگاه تورخم بهروی کالاهای بازرگانی میگذرد، میلیونها دالر به بازرگانان و کشاورزان زیان وارد شده است.
پیشتر، اتاق تجارت و سرمایهگذاری طالبان اعلام کرده بود که بستهماندن گذرگاهها میتواند ماهانه تا ۲۰۰ میلیون دالر به هر دو طرف خسارت وارد کند.
