واکنش‌ها به کشتار هزاره‌های دایکندی؛ «نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت» است

شماری از مقام‌های دولت پیشین، جریان‌های سیاسی-نظامی، شهروندان کشور و برخی از سازمان‌های بین‌المللی، قتل ۱۴ تن از ساکنان دایکندی در منطقه مرزی با غور را ادامه جنایت علیه بشریت توسط طالبان خوانده‌اند. تعدادی از سیاست‌مداران و نماینده‌گان پیشین هزاره‌ها این اقدام را تداوم نسل‌کشی هزاره‌ها در افغانستان توصیف کرده و ادعا کردند که بدون همکاری طالبان، چنین وقایعی صورت نمی‌گیرد. گروه داعش مسوولیت این حمله را برعهده گرفته و اعلام کرده است که ۱۵ تن در این حادثه کشته شده‌اند. منابع محلی از کشته شدن ۱۴ تن و زخمی شدن شش تن خبر داده بودند.

به ادامه کشتار هدف‌مند هزاره‌ها در افغانستان، روز پنج‌شنبه، ۲۲ سنبله، حوالی ساعت ۱:۰۰ بعد از چاشت، ۱۳ تن از باشنده‌گان دایکندی و یک باشنده غور از سوی تفنگ‌داران ناشناس که بعدا داعش مسوولیت آن را بر‌عهده گرفت، کشته شده‌ و شش تن دیگر زخمی شده‌اند.

براساس گزارش‌های منتشر‌شده، کشته‌گان‌ ساکنان روستای قرودال ولسوالی سنگ‌تخت‌ و بندر دایکندی بودند که برای استقبال از زایران کربلا به کوتل قرودال واقع در بین روستای «پهلوسنگ» ولایت غور و قرودال دایکندی رفته بودند، اما توسط افراد وابسته به داعش به رگ‌بار بسته شدند.

 فهرست کشته‌‌گان روستای قرودال ولسوالی سنگ‌تخت‌ و بندر دایکندی

شهرت زخمی‌های این حادثه

یکی از باشنده‌گان سنگ‌تخت و بندر دایکندی که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که یکی از ساکنان این منطقه به نام چمن به سفر کربلا رفته بود و پس از بازگشت از کربلا، قصد داشت از طریق غور به سمت خانه‌اش برود. به گفته این باشنده دایکندی، چمن با خانه‌اش تماس گرفته و گفته بود که از مسیر غور به خانه می‌رود. بعدها، مردم منطقه همراه دو فرزند چمن، موتر اجاره کردند و به سمت کوتل «قرودال» در حرکت بودند که توسط چهار مسلح به رگ‌بار بسته شدند. در نتیجه، ۱۴ نفر کشته و چهار نفر دیگر زخمی شدند.

در میان کشته‌‌گان هزاره، عبدالمنان عظیمی، از ساکنان مرکز غور، نیز قرار دارد. او فارغ‌التحصیل رشته دندان‌پزشکی دانشگاه خاتم‌النبین بود و در ولسوالی سنگ‌تخت و بندر دایکندی مرکز تداوی دندان داشت‌.

منابع در غور می‌گویند که عبدالمنان عظیمی در مسیر میان سنگ‌‌تخت و بندر و روستای سفیدارک زرتلی در رفت‌وآمد بوده است. او با کاروانی که از دایکندی به سمت غور در حال حرکت بود، هم‌سفر شده بود تا به خانه‌اش برود، اما در مسیر راه توسط افراد وابسته به داعش کشته شد.

داعش شاخه خراسان مسوولیت حمله بر ساکنان دایکندی را برعهده گرفته است. این گروه پنج‌شنبه‌شب، ۲۲ سنبله، با انتشار بیانیه‌ای در وب‌سایت اعماق اعلام کرد که نیروهایش ۱۵ تن از شیعیان را در منطقه «قرودال» واقع در بین غور و دایکندی کشته و شش نفر دیگر را زخمی کرده‌اند.

واکنش‌های داخلی

جبهه آزادی افغانستان، تیرباران مسافران هزاره را نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت خوانده و ادعا کرده است که این اقدام از سوی طالبان صورت گرفته است. این جبهه با انتشار بیانیه‌ای حمله را محکوم کرده و آن را «جنایت جنگی» توصیف کرده است. جبهه آزادی افغانستان در بیانیه خود آورده است: «این کشتار وحشیانه در حالی اتفاق افتاده [است] که تمامی مردم محل خلع سلاح شده‌اند و تنها عناصر تفنگ‌دار در ولایت‌های غور، دایکندی و مناطق حومه، ملیشه‌های طالبان هستند.»

جبهه آزادی افغانستان ادعا کرده است که این رویداد و حوادث مشابه در مناطق مرکزی، شمال و غرب افغانستان نشان می‌دهد که طالبان با «انگیزه‌های قومی و با هدف تغییر بافت جمعیتی مناطق با تنوع قومی و مذهبی، به کشتار مردم، به‌ویژه هزاره‌ها، تحت نام‌ها و بهانه‌های مختلف» و نیز کوچ اجباری مردم اقدام می‌کنند.

همچنین، جبهه مقاومت ملی افغانستان اعلام کرده است که تفکر طالبانی به توجیه کشتار هزاره‌ها در افغانستان منجر شده است. این جبهه روز گذشته با انتشار بیانیه‌ای، تیرباران ساکنان دایکندی و یک ساکن غور در منطقه مرزی بین غور و دایکندی را نکوهش کرده است. در بیانیه جبهه آمده است: «تفکر طالبانی نه‌تنها به توجیه کشتار هزاره‌ها کمک کرده، بلکه چتر امارتی نیز یک نظام معافیت و تایید برای چنین جنایات ضد بشری فراهم کرده است.»

رحمت‌الله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی حکومت سابق افغانستان، در توییتی این رویداد را «دلخراش‌ترین نوع خشونت» توصیف کرده است. او افزوده است: «این فجایع نه‌تنها زخمی بر پیکر هزاره‌های ما، بلکه بر روح تمامی مردم افغانستان است. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم که دست‌به‌دست هم دهیم و روایتی نو برای این کشور بسازیم؛ روایتی که در آن تمامی اقوام، فارغ از مذهب و قومیت، از حقوق برابر و امنیت برخوردار باشند. در غیر آن، این دور باطل افراطیت و کشتار مردم بی‌گناه به نام دین ادامه خواهد یافت و چندین نسل دیگر قربانی این خشونت‌ها خواهند شد.»

جمشید یما امیری، یکی از روزنامه‌نگاران، در واکنش به قتل ۱۴ نفر از غیرنظامیان در دایکندی، اظهار داشته است که طالبان مدعی‌اند داعش در افغانستان ریشه‌کن شده است. او پرسیده است: «اگر داعش از بین رفته، پس عامل این کشتار سیستماتیک کیست؟»

بسم‌الله تابان، رییس مبارزه با جرایم جنایی وزارت داخله حکومت پیشین، ادعا کرده است که حضور طالبان زمینه‌ساز رشد تمامی حوادث تروریستی در کشور شده است. براساس ادعای او، بدون مشارکت طالبان چنین وقایعی صورت نمی‌گیرد. به گفته او، نسل‌کشی هزاره‌ها در همدستی و همکاری با طالبان انجام می‌شود. او همچنین مدعی شده است که طالبان هیچ علاقه و نیتی برای محافظت از مردم افغانستان، به‌ویژه هزاره‌ها و کسانی که به‌طور ویژه توسط طالبان به‌عنوان غیرخودی تعریف می‌شوند، ندارند.

واکنش‌های سازمان‌های بین‌المللی

دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، با انتشار بیانیه‌ای، حمله بر غیرنظامیان هزاره را محکوم کرده و خواستار انجام تحقیقات برای پاسخگویی مسوولان این حادثه شده است. در این بیانیه آمده است: «یوناما حمله دیروز در مرکز افغانستان که منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از اعضای جامعه شیعه شد، [را] محکوم می‌کند.»

با این حال، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان، تیرباران ۱۴ باشنده دایکندی را «هولناک» خوانده و گفته است که این رویداد نشانه‌هایی از جنایات بین‌المللی دارد. او افزوده است: «کشتار وحشت‌ناک هزاره‌ها که از دایکندی به غور سفر می‌کردند، نشانه‌هایی از جنایات بین‌المللی دارد.» بنت بر لزوم پیش‌گیری، محافظت و پاسخگویی بین‌المللی در قبال این حملات در افغانستان تاکید کرده و خواستار اقدامات فوری در این زمینه شده است.

واکنش کشورهای خارجی

سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل نیز این حمله را محکوم کرده است. در پیامی که از سوی این سفارت منتشر شده، اعلام شده است که این حمله توسط گروه داعش انجام شده است. سفارت ایران گفته است: «جمهوری اسلامی ایران خواهان مجازات مرتکبین این فاجعه بزرگ است و آماده‌گی خود را برای همکاری در این زمینه اعلام می‌دارد.»

گفتنی است که ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، پس از گذشت بیش از ۲۴ ساعت از تیرباران ۱۴ نفر از ساکنان دایکندی، این عمل را محکوم کرده است. او این اقدام را «وحشیانه» خوانده و اظهار داشته است که این گروه حفظ مال و جان مردم را «مکلفیت» خود می‌داند.

از سوی دیگر، برخی رسانه‌ها به نقل از وابسته‌گان کشته‌‌گان ادعا کرده‌اند که این کشتار توسط افراد طالبان صورت گرفته است و سلاح‌های به کار رفته از سلاح‌های به‌جای‌مانده از ایالات متحده بوده است. روزنامه ۸صبح به‌طور مستقل این ادعاها را تایید نکرده، اما منابع به این رسانه گفته‌اند افرادی که دست به کشتار مردم زده‌اند، در گذشته از حمایت طالبان برخوردار بوده‌اند و احتمالاً اعضای این گروه هستند.

این در حالی است که چندی پیش داعش مسوولیت یک حمله انتحاری در کابل را بر‌عهده گرفت که در نتیجه آن ۱۱ تن کشته و بیش از ۱۵ تن زخمی شدند. قربانیان این حمله کارمندان «ریاست نظارت و تعقیب فرامین و احکام» طالبان بودند. تمام کشته‌گان جوانانی بودند که در زمان حکومت پیشین در دادستانی کل کار می‌کردند. این حادثه نیز شک و گمان‌های زیادی را علیه طالبان مطرح کرده است.

پیش از این، ولادیمیر ورونکوف، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور مبارزه با تروریسم، هشدار داده بود که شاخه داعش در افغانستان بزرگ‌ترین تهدید تروریستی خارجی برای اروپا‌ست، زیرا این سازمان در حال تقویت خود است. او ماه گذشته گفته بود: «داعش خراسان توانایی‌های مالی و لوجستیکی خود را در شش ماه گذشته بهبود بخشیده است، از جمله با استفاده از حمایت دیاسپورای [جوامع مهاجر] افغانستان و آسیای مرکزی.»