وزارت تحصیلات عالی طالبان پس از تشکیل کمیتهای ۵۵ نفره متشکل از ۳۰ ملا و شیخ، ۲۰ استاد دانشگاه و پنج نماینده از خود وزارت، دور دوم بازنگری نصاب تحصیلات عالی را با هدف «اسلامیسازی» آغاز کرده است. این روند تحت نظارت مستقیم ۲۷۰ ملا و افراد نزدیک به هبتالله آخوندزاده انجام میشود. منابع معتبر میگویند که این کمیته تمامی کتابهایی را که پیشتر به بازنگری و اصلاح پذیرفته شده بودند رد خواهد کرد و درصدد است نظام آموزشی کشور را کاملاً مطابق با خواست هبتالله و ملاهای این گروه تدوین کند. این کمیته طالبان همه کتابهایی را که از دید آنان با عقاید، افکار، سیاستها یا مقررات این گروه در تضاد باشد، از ساختار نصاب درسی دانشگاهها حذف میکند.
منابع معتبر در کابل میگویند که پس از پایان کار کمیته ۵۵ نفره پیشین که توسط وزارت تحصیلات عالی طالبان با هدف «اسلامیسازی» نصاب دانشگاهها تشکیل شده بود، اکنون یک کمیته جدید شامل ۲۷۰ ملا در حال بازنگری مجدد نظام تحصیلی هستند. به گفته منابع، اکثریت اعضای این کمیته را اشخاص نزدیک به هبتالله و ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، تشکیل میدهند و برخلاف دوره پیشین، هیچ استاد دانشگاهی در این ترکیب حضور ندارد.
یک منبع آگاه در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید: «بازنگری مجدد میشود خاص از طرف علمای [طالبان] استادان دانشگاهها حضور ندارند. مرحله اول بازنگری تکمیل گردید با مشارکت استادان و علما. شاید اکثریت کتابهای که قبلاً تایید و یا قابل اصلاح دانسته نشده بود در این کمیته رد شود.»
این منبع میگوید که احتمال دارد حدود ۹۰ درصد از مطالب درسی که قبلاً بررسی شده بودند، توسط این کمیته جدید رد شوند. به گفته او، این کمیته متشکل از ۲۷۰ تن است که اکثریتشان افرادی خاص هبتالله و ندا محمد ندیم هستند. پیشتر، منابع گفته بودند که اگر برخی از استادان دانشگاه در کمیته ۵۵ نفره طالبان حضور نمیداشتند، طالبان ۲۵ رشته تحصیلی را بهطور کامل از ساختار دانشگاهها حذف کرده بودند.
منابع آگاه میگویند که در کمیته پیشین، که با مشارکت ملاها و استادان دانشگاه تشکیل شده بود، برخی دانشکدهها از جمله دانشکده حقوق و علوم سیاسی برای بازنگری به حالت تعلیق درآمده بودند. طالبان این رشتهها را بهدلیل تدریس اندیشههای سیاسی خواستار حذفشان بودند و اعتقاد دارند که محتوای این دانشکدهها رویکردهایی ضداسلامی دارد و باید تمامی کتابهای آنها از منظر اسلامی بازنویسی شوند. اعضای کمیته قبلی طالبان استدلال کرده بودند که کتابهای علوم سیاسی و روابط بینالملل بر پایه اندیشههای غربی تدوین شدهاند و مبانی حقوق نیز برگرفته از تفکر غربی و قانون اساسی است؛ از اینرو، باید بهطور کامل از ساختار دانشگاهها حذف شوند.
همزمان منابع معتبر میگویند که وزارت تحصیلات عالی طالبان، سه استاد برجسته دانشکده شرعیات دانشگاه کابل را از وظایفشان برکنار کرده است. به گفته منابع «پوهاند دکتر عبدالمتین شهیدی، پوهاند دکتر احسانالله مبارز و پوهنوال دکتور خواجه محمد عصامی» از استادان هستند که از سوی طالبان بهتازهگی منفک شدهاند.
این اقدام در ادامه روند گستردهتری از برکناری استادان دانشگاهها توسط طالبان صورت گرفته است. پیش از این، روزنامه ۸صبح در گزارشهای متعدد دریافته بود که طالبان استادان دانشکدههای شرعیات در دانشگاههای دولتی کابل، پروان و البیرونی را منفک کرده و بهجای آنها ملاهای وابسته به خود را گماشتهاند.
براساس یافتههای یک گزارش ۸صبح، وزارت تحصیلات عالی طالبان، ۱۶ تن از اعضای کادر علمی دانشگاههای پروان و البیرونی و ۲۶ تن از استادان دانشکدههای شرعیات دانشگاه کابل، داشگاه طبی کابل، دانشگاه تعلیم و تربیه کابل و دانشگاه پلیتخنیک کابل را برکنار کرده و بهجای آنان، افرادی وابسته به این گروه را که بیشترشان فارغالتحصیل مدرسههای دینی در پاکستان هستند، بهعنوان استاد دانشگاه گماشتهاند.
قبل از این، وزارت تحصیلات عالی طالبان نامهای با عنوان «اشد محرم و عاجل» به تمام دانشگاههای دولتی کشور فرستاد و اعلام کرد که ۱۴ درصد از تشکیل این وزارتخانه تنقیص شده است. پس از این اقدام، تمامی استادان زن بهصورت رسمی و علنی از ساختار نهادهای تحصیلات عالی منفک و خانهنشین شدند.
پیش از این، ندا محمد ندیم، سرپرست وزارت تحصیلات عالی طالبان، نیز گفته است که امتحان گرفتن از اعضای طالبان برای تثبیت رتبه علمی بیاحترامی به جنگجویان این گروه است. او در سخنرانی خود در دانشگاه هرات تاکید کرده است که درجه علمی یک طالب باید از روی تعداد ماینگذاریهایی که انجام داده محاسبه شود.
طالبان قبل از این در دانشگاه فاریاب سمیناری تحت عنوان «اهمیت ریش در اسلام» برای استادان و دانشجویان برگزار کرده بودند. رییس منصوبشده طالبان در این دانشگاه، تراشیدن ریش را «تقلید از دشمنان اسلام و نتیجه ناآگاهی از آموزههای دینی» خوانده بود.
همچنین پژوهشگران در معرض خطر (Scholars at Risk) در گزارشی با عنوان «پروژه نظارت بر آزادی آکادمیک» اعلام کرده که محققان و دانشجویان در افغانستان با حملات مکرر و فراگیر علیه آزادی آکادمیک و استقلال نهادهایی که در آن فعالیت دارند، روبهرو هستند. این گزارش میافزاید که طالبان اقدام به جمعآوری کتابهایی کردهاند که مغایر با فقه حنفی دانسته میشوند و شماری از استادان دانشگاهها را بهدلیل فراهمکردن زمینه آموزش برای زنان، بازداشت و زندانی کردهاند.







