شماری از شهروندان کشور از روشهای مختلف باجگیری، رشوهستانی و اخاذی طالبان شکایت دارند. آنان میگویند که طالبان با بهکارگیری شیوههای تازهی رشوهگیری و اخاذی، نهتنها امنیت اداری و اجتماعی را به چالش کشیدهاند، بلکه زمینهساز بحرانی طبیعی در کابل شدهاند. منابع میگویند افراد طالبان، در صورتی که پرداخت نقدی یا فراهمکردن امکانات ممکن نباشد، با تعیین ضربالاجل از متقاضیان امضا و سند میگیرند. همچنین این منابع میافزایند که طالبان در پروژههای اعمار ساحات مسکونی، در ازای دریافت رشوه، مجوز ساخت صادر میکنند؛ اقدامی که افزایش ساختوساز غیرمعیاری و تراکم نفوس در پایتخت را در پی داشته و از دید کارشناسان، تهدیدی جدی برای سلامت شهروندان و محیط زیست محسوب میشود.
مهران محمدی (مستعار)، یکی از باشندهگان شهر کابل، از تجربه رشوهستانی توسط طالبان روایت میکند و میگوید که این گروه در ساحاتی که تنها اجازه اعمار چهار تا پنج طبقه داده میشود، پس از صدور جواز، دو طبقه اضافی نیز به آن میافزایند و در بدل آن یا بهای یک آپارتمان را مطالبه میکنند یا در پروژه شریک میشوند. او میافزاید: «در کارته سه، در ساحه M9، اجازه اعمار یازدهطبقهای صادر کردند. پول یک طبقه را بهصورت کامل گرفتند که چند صدهزار دالر میشد.»
گلابالدین (مستعار)، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید: «در ساحه حوزه یازدهم یک تعمیر بود که کار آن در دوران جمهوریت آغاز و پس از سقوط جمهوریت متوقف شد. زمانی که دوباره کار اعمار آن را شروع کردند، آمر حوزه مانع شد. صاحب ساختمان خواست ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار دالر رشوت بدهد تا آمر حوزه مداخله نکند، اما او نپذیرفت و گفت هر منزل ۵۰ تا ۱۰۰ هزار دالر است و حداقل باید ۵۰ تا ۱۰۰ هزار دالر بپردازی. وقتی صاحب ساختمان گفت این مبلغ را ندارد، آمر حوزه پاسخ داد که مشکلی نیست؛ من خطنوشته میدهم که شما این مبلغ را به من بدهکار هستید و باید در تاریخ مشخص پرداخت کنید. صاحب ساختمان ناگزیر شد یک ماه بعد، وقتی آپارتمانهایش را فروخت، پول او را نیز بپردازد.»
با این حال، شماری از کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که افزایش بیرویه ساختوسازها در پایتخت، نهتنها سبب تراکم بیش از حد نفوس شده، بلکه به تخریب منابع حیاتی زیرزمینی نیز انجامیده است.
سید محمد سلیمانخیل، کارشناس محیط زیست، با ابراز نگرانی در این مورد میگوید که کابل در شرایط فعلی شاهد افزایش چشمگیر ساختوسازها و بلندمنزلها، همزمان با بازگشت شمار قابل توجهی از مهاجران از کشورهای همسایه است. سلیمانخیل میافزاید که این روند، فشار بر زیرساختها از جمله سرکها، سیستم آبرسانی، فاضلاب، برق و مدیریت زبالهها را افزایش داده و ادارهی شهر را با دشواریهای جدی روبهرو کرده است.
این آگاه محیط زیست میگوید: «افزایش ساختوسازها و تراکم نفوس، در کنار سایر مشکلات، باعث کاهش فضای سبز، افزایش بیکاری، تشدید ترافیک و آلودهگی آب و هوا میشود؛ زیرا در فصل زمستان، با افزایش مصرف سوختهای فسیلی، میزان آلودهگی نیز بهطور چشمگیر بالا میرود.»
پیش از این نیز، منابعی به روزنامه ۸صبح تایید کرده بودند که با پرداخت پول، مجوز ساخت چندین طبقه را در یکی از ناحیههای کابل دریافت کردهاند. به گفته آنان، مسوولان طالبان بهصورت آزادانه رشوه میگیرند و پس از دریافت آن، برای کارگران ساختمانی نیز امنیت فراهم میکنند تا جنگجویان دیگر این گروه مزاحمتی ایجاد نکنند.
در همین حال، یافتههای روزنامه ۸صبح نشان میدهد که طالبان با برگزاری افتتاحهای نمادین برای پروژههای بهجا مانده از حکومت پیشین، تلاش دارند وانمود کنند که روند بازسازی بهخوبی جریان دارد؛ در حالیکه اسناد بودجهای سال ۱۴۰۴ و اطلاعات منابع محلی حاکی از آن است که بخش عمدهای از این پروژهها نهتنها آغاز نشدهاند، بلکه در روند برنامهریزی نیز با تبعیض قومی و سهلانگاری ساختاری روبهرو بودهاند.
براساس این اسناد، در سال ۱۴۰۴، مجموعاً ۲۵۸ پروژه در پلان توسعهای کابل گنجانیده شده که از این میان، ۱۴۶ پروژه به سرکسازی اختصاص یافته است. با این حال، تاکنون حتی ۱۰ درصد از این پروژهها بهصورت عملی آغاز نشدهاند. این در حالی است که تنها چند ماه تا آغاز فصل سرما باقی مانده و احتمال میرود این پروژهها یکبار دیگر بدون اجرا به سال آینده موکول شوند.
سازمان شفافیت بینالمللی سال گذشته در گزارشی اعلام کرد که افغانستان تحت حاکمیت طالبان در میان فاسدترین کشورهای جهان قرار گرفته است. براساس این گزارش، افغانستان از میان ۱۸۰ کشور در جایگاه ۱۶۵ قرار دارد. یافتههای این گزارش نشان میدهد که میزان فساد در افغانستان نسبت به دو سال پیش از آن افزایش یافته است.







