طالبان در ادامه وضع ممنوعیتهای گسترده علیه ناشران و کتابفروشان در افغانستان، هزاران جلد کتاب آنها را بدون جبران خسارت جمعآوری کرده و این روند همچنان ادامه دارد. یک نسخه از فهرست کتابهایی که از سوی وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان ممنوع اعلام شده، در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفته است که نشان میدهد بیش از ۴۰۰ عنوان کتاب از سوی طالبان جمعآوری و فروش آنها ممنوع شده است. این در حالی است که ناشران میگویند آمار کتابهای ممنوعه بیشتر از فهرست تهیه شده است و در کمتر از دو سال گذشته، هزاران جلد کتاب از سوی طالبان جمعآوری شده که خسارات سنگین مالی برای آنها به همراه داشته است. طالبان این کتابها را به بهانه «خلاف منافع ملی، خلاف دین، تخریبکننده اذهان و تبلیغات» جمعآوری کردهاند. آنان بهجای کتابهای جمعآوریشده، برخی از تفاسیر را در مقابل دوربینهای رسانهها به کتابفروشان دادهاند و سپس آنها را نیز پس گرفتهاند. منابع میگویند که طالبان هنگام جمعآوری کتابها، کتابفروشان را تحقیر کرده و دولت پیشین را «دولت تروریستها» خواندهاند.
منابع در میان کتابفروشان و ناشران تایید کردهاند که این فهرست از سوی کمیسیون ارزیابی طالبان برایشان ارسال شده و به آنان گفته شده است که این کتابها اجازه پخش و توزیع ندارند. یک منبع که نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود میگوید که حدود ۱۰ عنوان کتاب از کتابفروشی او در این فهرست قرار دارد که مجموعاً به هزاران جلد میرسد و نشر و فروش آنها ممنوع شده است.
همچنین یک منبع دیگر میگوید که کتابفروشان و ناشران از دست طالبان به ستوه آمدهاند. به گفته او، طالبان هر روز با مراجعه به کتابفروشیها و بنگاههای نشراتی، کارکنان این نهادها را با الفاظ زشت و رکیک تحقیر کرده و آنها را با عنوان «نوکر کافران» مورد تمسخر قرار میدهند. این منبع میافزاید: «طالبان به دولت سابق، یعنی دولت جمهوری اسلامی افغانستان، تروریست خطاب میکنند و کتابفروشان را با الفاظی چون نوکر کافران، خدمتگزار یهود و نصارا و سایر کلمات توهینآمیز آزار و اذیت میکنند.»
کاوس (نام مستعار)، یکی از ناشران کابل که خواسته است نامش در گزارش ذکر نشود، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که کتابفروشان و ناشران در افغانستان در وضعیت بسیار بدی به سر میبرند. به گفته او، وضعیت تمام ناشران و کتابفروشان ناگوار است و طالبان خسارات هنگفتی به آنان وارد کردهاند. از نظر او، علاوه بر کساد بازار کتاب، اعمال ممنوعیتها، زورگوییها، تعقیب روزانه و جمعآوری کتابها، فضای کار را برای آنان دشوار کرده است.
این ناشر میافزاید: «این فهرست [۴۳۳ جلد کتاب که از سوی طالبان ممنوع شده] نه تنها واقعیت دارد، بلکه هر روز کتابهای بیشتری از سوی اینها جمعآوری میشود. تنها از ما حدود ۱۶ هزار جلد کتاب را بردند که هزینه آنها بیش از ۴۰ هزار دالر میشود. میآیند، کتابها را میبرند و هیچکسی جرأت ندارد بگوید که چرا کتابها زیاد برده شده است. خودشان یک فهرست تهیه میکنند و کتابها را میبرند.»
آقای کاوس تاکید میکند که چندی پیش طالبان از کتابفروشان خواسته بودند که در مقابل کتابهایی که از آنها جمعآوری کردهاند، کتاب دریافت کنند. او میگوید: «کتابفروشان را برده بودند و گفته بودند که دولت جمهوری اسلامی تروریستها، کتاب عرضه میکرد. ما هم کتاب دادیم و حساب را تصفیه کردیم. یک دوره تفسیر کابلی به آنها داده بودند، اما بعداً در دهن دروازه آن را پس گرفتند.»
در فهرستی که کمیسیون ارزیابی طالبان تهیه کرده و یک نسخه از آن توسط روزنامه ۸صبح تایید شده است، ۴۳۳ عنوان کتاب در حوزههای سیاسی، فلسفی، مذهبی و داستانی گنجانده شده است. از جمله این کتابها میتوان به «افغانستان در آتش نفت» از خواجه بشیراحمد انصاری، «در جستوجوی دشمن ملا محمد عمر» از بتی دام، «آخرین سپهسالار» از برایا گلین ویلیامز، «ماموریت سقوط» از گری شرون، «افغانستان و پنج سال سلطه طالبان» از وحید مژده، «جنگ اشباح» از استیف کول، «اخلاق پروتستان و روح سرمایهداری» از ماکس وبر، «انسان خردمند» از یوال نوح هراری و صدها عنوان کتاب دیگر اشاره کرد که از سوی کمیسیون طالبان خلاف منافع ملی دانسته شده و فروش و تکثیر آنها ممنوع اعلام شده است.
همچنین تمام کتابهایی که از سوی نویسندهگان خارجی و داخلی درباره احمدشاه مسعود، فرمانده مقاومت پیشین ضد طالبان، نوشته شدهاند، توسط کمیسیون ارزیابی طالبان خلاف منافع ملی توصیف شده و نشر و پخش آنها ممنوع شده است.
کتابهایی چون «تاریخ چهارده معصوم» از محمد جواد مولوینیا، «خدا به روایت قرآن» از جک مایلز، «از مدرنیسم تا پستمدرنیسم» از لارنس ای. کهون، «درآمدی به فلسفه دین» از مایکل جی. ماری و مایکل سی. ری، «روش شناخت اسلام» از علی شریعتی و برخی دیگر از کتابهای نویسندهگان داخلی و خارجی، از سوی کمیسیون ارزیابی طالبان خلاف عقیده اسلامی دانسته شده و خرید و فروش آنها ممنوع اعلام شده است.
همچنین تمام کتابهای عبدالکریم سروش، نویسنده و فیلسوف ایرانی، از سوی کمیسیون ارزیابی طالبان خلاف منافع ملی و عقیده اسلامی توصیف شده است. علاوه بر این، کتاب دولت اسلامی از عبدالباری عطوان با ترجمه حسین احسانی، تخریبکننده اذهان خوانده شده و نشر و فروش آن نیز ممنوع اعلام شده است.
طالبان پیش از این نیز هزاران جلد کتاب را از کتابفروشیها و مراکز نشراتی در شهر کابل جمعآوری کردهاند. استخبارات این گروه به ناشران و کتابفروشان هشدار داده بود که هر کس در برابر این تصمیم اعتراض کند، جایش زندان خواهد بود.
در آن زمان، منابع به روزنامه ۸صبح گفته بودند که طالبان بیش از ۲۰ هزار جلد کتاب در حوزه تاریخ اقوام، بهویژه کتابهای نوشتهشده درباره رهبران قومی، مذهب شیعه و مطالب منتشرشده در مورد «جهاد و مقاومت مردم افغانستان» را از کتابفروشیهای شهر بهطور کامل جمعآوری کرده و با خود بردهاند. استخبارات طالبان به ناشران هشدار داده است که این موضوع نباید رسانهای شود.
پیش از این، وزارت تحصیلات عالی طالبان نیز به تمام دانشگاههای کشور دستور داده بود که کتابخانههای خود را از کتابهای دوران جمهوری تصفیه کرده و بهجای آنها کتابهای «سیرت» قرار دهند. براساس این دستور، کتابهایی که باید جمعآوری شوند شامل کتابهای سلفیها، تحریریها، شیعهها و مخالفان سیاسی دوران جمهوریت است. سرپرست وزارت تحصیلات عالی طالبان همچنین دستور داده که پیش از تصفیه، فهرست کتابها با او در میان گذاشته شود.
گفتنی است که طالبان در بیش از سه سال گذشته بهطور پیوسته به سانسور رسانهها، یورش به کتابفروشیها و مصادره هزاران جلد کتاب پرداختهاند و نشان دادهاند که به واقعیتهای عینی و جامعه متکثر افغانستان باور ندارند. هر آنچه که خارج از دایره ذهنی و ایدیولوژی این گروه باشد، آن را قابل حذف و مردود میدانند.
