جنگ میان طالبان و پاکستان با تشدید درگیری‌های مرزی و حملات هوایی پاکستان بر بخش‌هایی از افغانستان ادامه دارد. طالبان مدعی شده‌اند که مراکز نظامی پاکستان در اسلام‌آباد، ایبت‌آباد و نوشهر هدف حملات پهبادی این گروه قرار گرفته و این اقدامات در واکنش به بمباران کابل و سایر ولایت‌ها توسط پاکستان انجام شده است. در مقابل، پاکستان مدعی شده است که در حملات هوایی این کشور بر کابل و چندین ولایت افغانستان، صدها جنگ‌جوی طالبان کشته و ده‌ها پاسگاه این گروه منهدم شده است. همزمان، برخی ملاامامان مساجد در ولایت‌های جنوبی و شرقی افغانستان علیه پاکستان «جهاد» اعلام کرده‌اند و تحریک طالبان پاکستان نیز فرمان انجام حملات منظم و انتشار ویدیوهای آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی را صادر کرده است. سازمان ملل و شماری از کشورها با هشدار نسبت به پیامدهای انسانی و امنیتی این درگیری، خواستار خویشتن‌داری، حفاظت از غیرنظامیان و کاهش تنش‌ها از طریق گفت‌وگو شده‌اند. رییس‌جمهور امریکا پاکستان را در این درگیری «عالی» توصیف کرده و همزمان سفارت این کشور در قطر از شهروندان امریکایی خواسته است فوراً افغانستان را ترک کنند. برخی از مقام‌های پیشین و سفیران افغانستان طالبان را عامل زمینه‌سازی تجاوز به خاک کشور دانسته و تأکید کرده‌اند که جنگ این گروه با پاکستان، جنگ مردم افغانستان نیست و طالبان با سیاست‌های خود افغانستان را در معرض بحران‌های متعدد قرار داده‌اند.
درگیری‌ها چگونه آغاز شد؟
پس از حملات هوایی شبانه پاکستان بر بخش‌هایی از ننگرهار و پکتیکا، طالبان پنج‌شنبه شب، ۷ حوت، حملات گسترده‌ای را علیه نیروهای پاکستانی در امتداد خط دیورند انجام دادند. این گروه در آن زمان، مدعی کشته شدن ۵۵ سرباز پاکستانی شده و گفته که اجساد برخی از آن‌ها در اختیار طالبان قرار گرفته است. همچنین طالبان اعلام کردند که برخی از پاسگاه‌های خود را نیز حفظ کرده‌اند. پاکستان اما پس از این حملات طالبان، کابل، قندهار و پکتیکا را پنج‌شنبه شب بمباران کرد.
آغاز حملات هوایی پاکستان
پس از حملات طالبان، پاکستان اعلام کرد که عملیات «ضرب الحق» را در واکنش به این حملات مرزی آغاز کرده است. عطاالله تارر، وزیر اطلاعات و نشرات پاکستان، پنج‌شنبه‌شب گفته بود که کشورش در پاسخ به حملات طالبان علیه مرزبانان پاکستانی، عملیات نظامی را علیه طالبان آغاز کرده است. او مدعی شده بود که در جریان این عملیات، ۷۲ تن از نیروهای طالبان کشته و بیش از ۱۲۰ تن دیگر زخمی شده‌اند.
این مقام پاکستانی همچنین مدعی شده بود که ۱۶ پاسگاه طالبان تخریب و هفت پاسگاه دیگر به تصرف نیروهای پاکستانی درآمده است. براساس ادعای او، یک انبار مهمات، یک کندک و بیش از ۳۶ تانک، توپخانه و نفربر زرهی متعلق به طالبان نیز در این عملیات منهدم شده است.
پس از این حملات هوایی، مشرف زیدی، سخنگوی نخست‌وزیر پاکستان، گفته بود که در حملات این کشور به نقاط مختلف افغانستان، ۱۳۳ جنگ‌جوی طالبان کشته و بیش از ۲۰۰ تن دیگر زخمی شده‌اند.
همچنین ارتش پاکستان تأیید کرده است که پس از حملات مرزی طالبان، حملات هوایی خود را در کابل، قندهار و پکتیکا آغاز کرده و این عملیات تا ساعت ۳:۴۵ بامداد ادامه داشته است. براساس ادعای ارتش پاکستان، ۱۳۳ عضو طالبان در این حملات کشته شده‌اند.
موضع‌گیری‌ها و ادعاهای مقام‌های پاکستانی در روز جمعه
شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در بازدید از جی‌اچ‌کیو راولپندی، اقدامات نیروهای مسلح کشورش در دفع حملات طالبان افغانستان را تمجید کرد. او گفته که برای مقابله با اتحاد «فتنه الخوارج» و طالبان و اقدامات خرابکارانه آن‌ها، سیاست «صفر تحمل» اتخاذ شده است. شریف تأکید کرده که اقدامات طالبان افغانستان و گروه «فتنه الخوارج» علیه کشورش غیرقابل قبول است و نیروهای مسلح به رهبری عاصم منیر، رییس ستاد ارتش، همواره آماده حفاظت از خاک پاکستان هستند. او افزوده که پاکستان به‌خوبی می‌داند چگونه در برابر هر نوع تجاوز از کشورش دفاع کند و از نیروهای مسلح به‌خاطر دفع حملات در مناطق مرزی و واکنش قوی آن‌ها تمجید کرد.
احمدشریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، روز گذشته ادعا کرده که حملات هوایی این کشور «با دقت کامل» بر تأسیسات نظامی طالبان انجام شده است. او مدعی شده که در جریان این حملات، ۱۱۵ تانک و وسایل نظامی طالبان منهدم شده و مراکز نظامی هدف قرار گرفته‌اند که به گفته او از تحریک طالبان پاکستان حمایت می‌کردند. چودری افزوده که دست‌کم ۲۲ محل در ولایت‌های ننگرهار، کابل، خوست، پکتیا و پکتیکا هدف حملات هوایی ارتش پاکستان قرار گرفته است. براساس ادعای او، این عملیات در راستای مقابله با تهدیدهای مرزی و گروه‌های شبه‌نظامی انجام شده و هدف آن «تضعیف توان نظامی طالبان و جلوگیری از فعالیت گروه‌های تروریستی در منطقه» بوده است.
محسن نقوی، وزیر داخله پاکستان، هشدار داده که ۲۲ سازمان تروریستی در افغانستان در حال تجدید سازماندهی هستند. او گفته که پس از حملات هوایی پاکستان بر بخش‌هایی از افغانستان، بر لزوم همکاری بین‌المللی برای مقابله با تهدیدهای فرامرزی تأکید کرده است. نقوی که در رأس یک هیأت پاکستانی در نشست وزرای داخله شش کشور اروپایی در شهر وارسا، پایتخت پولند، شرکت کرده بود، مدعی شد که کشورش به‌عنوان «دیوار میان تروریست‌ها در افغانستان و جهان» عمل می‌کند. او از وزیران داخله این کشورهای اروپایی خواست تا برای تبادل اطلاعات استخباراتی و همکاری مؤثر در زمینه مبارزه با مواد مخدر و تهدیدهای فرامرزی اقدامات بیش‌تری انجام دهند.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، پس از حملات طالبان اعلام کرد که صبر این کشور در برابر طالبان به پایان رسیده و نیروهای مسلح پاکستان در برابر آنچه «اقدامات خصمانه طالبان افغان» خواند، پاسخ قاطع خواهند داد. او در حساب کاربری خود در ایکس نوشته که پس از خروج نیروهای ناتو انتظار می‌رفت طالبان بر صلح در افغانستان و ثبات منطقه تمرکز کنند، اما افغانستان به محل تجمع گروه‌های تروریستی بدل شده و تروریسم از این کشور صادر می‌شود. وزیر دفاع پاکستان افزوده که طالبان در نبرد با پاکستان «شکست» خواهد خورد، آن‌ها را نیروی نیابتی هند خواند و تأکید کرد که ارتش پاکستان به حملات طالبان پاسخ محکم خواهد داد و نوشته است: «شکست سرنوشت دشمن است.»
ادعاهای طالبان پس از حملات هوایی پاکستان
ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، با تأیید حملات هوایی طالبان در کابل، روز گذشته نیز گفته که ارتش پاکستان روز جمعه بخش‌هایی از ولایت‌های لغمان، پکتیا، پکتیکا و خوست را بمباران کرده است. مجاهد همچنین روز گذشته ادعا کرده که نیروهای هوایی این گروه، مراکز نظامی پاکستان در اسلام‌آباد، ایبت‌آباد و نوشهر را هدف حملات هوایی قرار داده‌اند. او گفته که این حملات در واکنش به بمباران کابل و قندهار توسط پاکستان انجام شده است. مجاهد تأکید کرده که طالبان «مجبور به هدف قرار دادن مراکز نظامی پاکستان» شده‌اند و هشدار داده که در صورت ادامه حملات، دامنه درگیری‌ها گسترش خواهد یافت و پاکستان با پیامدهای بیش‌تری مواجه خواهد شد.
فصیح‌الدین فطرت، رییس ستاد ارتش طالبان، در واکنش به حملات هوایی پاکستان هشدار داده که این گروه «جواب انگشت را با مشت» خواهد داد. او ادعا کرده که نیروهای طالبان توانایی دفاع از تمامیت ارضی افغانستان را دارند و هیچ‌گاه تجاوز کسی را بی‌پاسخ نمی‌گذارند. فطرت تأکید کرده که حملات تلافی‌جویانه در مناطق مرزی انجام شده و تعداد زیادی از پاسگاه‌های پاکستان «فتح» شده و شماری از نظامیان این کشور کشته شده‌اند. او افزوده است: «پیام ما به نظامیان پاکستان این است که پاسخ قاطع‌تر از این نیز دریافت خواهند کرد.»
همسویی ملا امامان و تی‌تی‌پی با طالبان
روز گذشته، برخی از ملا امامان مساجد در ولایت‌های خوست، پکتیا، پکتیکا، لوگر و قندهار در جریان نماز جمعه علیه پاکستان «جهاد» اعلام کردند. آن‌ها از گروه‌های شبه‌نظامی خواسته‌اند تا بر مراکز نظامی ارتش پاکستان حمله کنند.
تحریک طالبان پاکستان روز گذشته بیانیه‌ای منتشر کرده که در آن نورولی محسود، رهبر این گروه، به مهاجمان خود دستور داده است بدون دریافت اجازه، شواهد ویدیویی حملات‌شان را مستقیماً در شبکه‌های اجتماعی منتشر کنند. در این نامه از فرماندهان این گروه خواسته شده که فعالیت‌های خود را سرعت بخشیده و حملات را به‌صورت منظم و موثر انجام دهند.
واکنش‌های برخی از مقام‌های پیشین افغانستان
مقام‌های ارشد حکومت پیشین و شهروندان افغانستان نسبت به این درگیری‌ها واکنش‌های متفاوتی داشته‌اند. شماری از آنان حملات هوایی پاکستان را تجاوز به خاک افغانستان دانسته و نکوهش کردند و تأکید کردند که این تجاوز باید محکوم شود. با این حال، شماری دیگر طالبان را زمینه‌ساز این تجاوز توصیف کرده و گفتند که جنگ طالبان و پاکستان، جنگ مردم افغانستان نیست و این گروه بیش از ۲۰ سال گذشته به دستور پاکستان با نیروهای امنیتی پیشین می‌جنگید و غیرنظامیان را در حملات انتحاری خود قربانی می‌کرد.
رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی حکومت سابق افغانستان، در صفحه ایکس خود نوشته که تجاوز پاکستان «به میهن خود را به شدت محکوم می‌کنم. میهن‌پرستان افغانستان نباید در برابر چنین دشمن خونی مدارا کنند. این موضع به معنای همسویی با طالبان و نظام مستبد آن‌ها نیست.»
سپنتا افزوده است: «این جنگ عادلانه نیست. دفاع از جان هموطنان ملکی و سرزمین ما وجیبه میهنی و تاریخی است. این جنگ، جنگ مردم افغانستان نیست و پیروزی هم نخواهد داشت، اما بازنده مردم افغانستان خواهند بود. انتظار از آنچه که اسراییل و هند انجام می‌دهند، کار خطرناکی است. پاکستان باید حساب سیاست‌های غلط خود را پس دهد. ما نباید به هیچ طرف با خوش‌بینی نگاه کنیم.»
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، گفته است که جنگ جاری میان طالبان و پاکستان، جنگ مردم افغانستان نیست. او افزوده که این جنگ «تقابل میان پاکستان و رژیم حاکم در کابل است.» به گفته آقای محقق، طالبان با رویکردهای توسعه‌طلبانه خود ممکن است در آینده با دیگر کشورهای منطقه نیز درگیر شوند. او نسبت به پیامدهای درگیری‌های مرزی میان طالبان و پاکستان برای مردم دو سوی مرز ابراز نگرانی کرد و تأکید کرده که طالبان با «سیاست تجاوزکارانه» خود، مردم افغانستان را به‌طور ناخواسته درگیر جنگ کرده‌اند.
مجیب‌الرحمان رحیمی، سخنگوی شورای عالی مصالحه حکومت پیشین، نوشته است: «طالبان این‌بار کشور و مردم ما را قربانی حمایت از تحریک طالبان پاکستان کرده‌اند. این داستان به‌دلیل آنکه طالبان میزبان ده‌ها گروه تروریستی دیگر نیز هستند، همچنان ادامه می‌یابد. باید منتظر بود که یکی از این گروه‌های تروریستی به خاک کشوری حمله کند و سپس آن کشور برای انتقام به کشور ما حمله کند.»
آقای رحیمی افزوده است: «درگیری و جنگ میان طالبان و پاکستان، درگیری و جنگ میان مردم ما و دولت مشروع افغانستان و دولت و مردم پاکستان نیست. این جنگ، چنان‌که بارها گفته‌ایم و اعلام کرده‌ایم، جنگ میان پاکستان و یک گروه دهشت‌افکن تروریست غاصب و نامشروع است که میزبان ده‌ها گروه تروریستی دیگر در خاک ما است.»
وحیدالله ویسی، سفیر افغانستان در استرالیا، گفته است که طالبان بار دیگر کشور را به گرداب بحران‌ها کشانده‌اند. آقای ویسی روز جمعه، ۸ حوت، در صفحه ایکس خود نوشته که طالبان با پیوندهای ایدئولوژیک و امنیتی و با سیاست‌های نامتوازن و غیرمسوولانه، افغانستان را در بحران فرو برده‌اند. او همچنین تأکید کرد که هرگونه تجاوز خارجی به خاک افغانستان مردود است و «تقابل طالبان با حامیان و هم‌پیمانان دیروزشان هرگز نماینده اراده مردم افغانستان نیست.» سفیر افغانستان در استرالیا افزوده که اولویت‌های مردم بازگشت مشروعیت، احیای حاکمیت قانون، تقویت وحدت داخلی و ایجاد نظامی است که از جان و عزت شهروندان پاسداری کند.
واکنش سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، از تشدید درگیری میان طالبان و پاکستان ابراز نگرانی کرده است. او از هر دو طرف خواست تا از افزایش تنش‌ها خودداری کرده و اختلافات خود را از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی حل کنند. گوترش تأکید کرده که طرف‌ها باید به تعهدات بین‌المللی خود، به‌ویژه در زمینه حفاظت از غیرنظامیان، پایبند باشند. او همچنین با اشاره به تلاش‌های میانجی‌گرانه کشورهای قطر، ترکیه و عربستان سعودی، بر ادامه کوشش‌ها برای حل اختلافات از راه‌های دیپلماتیک تأکید کرد.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر، بار دیگر خواستار خویشتن‌داری و رعایت حقوق بین‌الملل بشر و حقوق بشردوستانه، به‌ویژه حفاظت از غیرنظامیان، در تنش‌های کنونی میان پاکستان و طالبان شد.
کمیته بین‌المللی صلیب سرخ (ICRC) از تشدید درگیری‌ها میان طالبان و پاکستان ابراز نگرانی کرده و تأکید کرد که حفاظت از غیرنظامیان و دسترسی به خدمات بشردوستانه در این شرایط حیاتی است. این نهاد اعلام کرد که مردم منطقه سال‌هاست از جنگ، بی‌جاشدگی و خسارت رنج می‌برند و ادامه تنش‌ها می‌تواند جان غیرنظامیان و مجروحان را بیش از پیش در معرض خطر قرار دهد.
کمیته بین‌المللی صلیب سرخ افزود که با همکاری جمعیت هلال احمر افغانستان و پاکستان در حال آماده‌سازی پاسخ عملیاتی به نیازهای انسانی در مناطق مرزی است و تمرکز این اقدامات بر حمایت از مراکز درمانی است که مجروحان ناشی از درگیری‌ها را مداوا می‌کنند. این کمیته همچنین تأکید کرد که هیچ اقدام بشردوستانه‌ای نمی‌تواند جایگزین اراده سیاسی برای کاهش تنش‌ها و رعایت قوانین بین‌المللی جنگ شود و کشورهای منطقه موظف هستند در حفاظت از غیرنظامیان به تعهدات خود عمل کنند.
واکنش کشورهای حامی طالبان
وزارت خارجه چین از طالبان و پاکستان خواسته است تا فوراً آتش‌بس اعلام کرده و از تشدید درگیری‌ها جلوگیری کنند. مایو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز جمعه، ۸ حوت، گفته که بیجینگ نسبت به افزایش تنش‌ها در مرز این دو کشور عمیقاً نگران است و از طرفین خواسته است خویشتن‌داری کنند. او افزوده که چین از طریق شبکه‌های دیپلماتیک با هر دو کشور در تماس است و آماده است نقش میانجی‌گرانه برای کاهش تنش‌ها ایفا کند.
وزارت خارجه روسیه پس از درگیری شدید میان جنگ‌جویان طالبان و مرزبانان پاکستان و همزمان حملات هوایی پاکستان بر کابل و برخی دیگر از ولایت‌ها، خواهان ازسرگیری گفت‌وگو میان دو طرف شد. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، روز جمعه، ۸ حوت، در صفحه ایکس نوشته که این کشور نگران تشدید درگیری‌های مسلحانه میان طالبان و پاکستان است. وزارت خارجه روسیه از پاکستان و طالبان خواسته است «رویارویی خطرناک» را کنار گذاشته و اختلافات خود را از طریق راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک حل کنند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، از پاکستان و طالبان خواست اختلافات خود را در چارچوب حسن همجواری و از مسیر گفت‌وگو مدیریت و حل‌وفصل کنند. او در صفحه ایکس خود نوشته که جمهوری اسلامی ایران آماده هرگونه مساعدت در تسهیل گفت‌وگو و تقویت تفاهم و همکاری بین پاکستان و طالبان است.
وزارت خارجه قطر نیز اعلام کرده که دوحه از تمامی تلاش‌ها برای حل اختلافات از راه‌های مسالمت‌آمیز حمایت می‌کند و آماده همکاری برای تقویت صلح و ثبات در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی است.
محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفی، معاون وزارت خارجه قطر، روز جمعه در تماس تلفنی با محمد اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، درباره درگیری این کشور با طالبان و راه‌های جلوگیری از تشدید بحران گفت‌وگو کرده است.
واکنش امریکا
دونالد ترمپ، رییس‌جمهور امریکا، در واکنش به تنش‌های اخیر میان پاکستان و طالبان گفته که «با پاکستان بسیار خوب کنار می‌آید» و عمل‌کرد این کشور را «عالی» توصیف کرد. ترمپ شامگاه جمعه، ۸ حوت، در جمع خبرنگاران افزوده که اگر لازم بود می‌توانست در بحران میان اسلام‌آباد و طالبان مداخله کند، اما با پاکستان رابطه‌ای «بسیار خوب» دارد و شهباز شریف، نخست‌وزیر این کشور، را «فوق‌العاده» توصیف کرد. او تأکید کرده که ارزیابی او از پاکستان مثبت است و عمل‌کرد اسلام‌آباد در مدیریت امنیت و مقابله با تهدیدهای مرزی را ستوده است.
سفارت ایالات متحده برای افغانستان در قطر، به‌دنبال تشدید درگیری‌ها میان طالبان و پاکستان، از شهروندان امریکایی خواست فوراً این کشور را ترک کنند. این سفارت روز جمعه، ۸ حوت، در بیانیه‌ای اعلام کرد که شهروندان امریکایی باید از مناطق مرزی با پاکستان فاصله بگیرند و در صورت نبود پرواز، از مسیرهای زمینی از طریق مرزهای اوزبیکستان و تاجیکستان خارج شوند. در این بیانیه همچنین هشدار داده شد که تلاش برای خروج از مسیر ایران خطرناک است و توصیه نمی‌شود. سفارت امریکا تصریح کرد که «به‌دلیل خطر ناآرامی‌ها، جرم و جنایت، تروریسم، بازداشت‌های خودسرانه، آدم‌ربایی و محدودیت امکانات صحی»، افغانستان همچنان کشوری پرخطر به شمار می‌رود.
بریتانیا، ترکیه، عربستان سعودی و شماری دیگر از کشورها خواهان کاهش تنش‌ها شده‌اند. ایتالیا نیز از شهروندان خود خواسته است که فوراً افغانستان را ترک کنند. سفارت این کشور در قطر از اتباع ایتالیایی خواسته است تا از طریق پروازهای تجاری اقدام به خروج فوری از افغانستان کنند. همچنین طالبان شب گذشته اعلام کردند که در پی حملات هوایی پاکستان ۱۹ غیرنظامی کشته شده‌اند و بنیاد ایمرجنسی از زخمی شدن نُه تن در این درگیری‌ها خبر داده است.
