طالبان بارها ادعا کرده‌اند که با کشورهای منطقه رابطه خوب دارند و چالش‌های به‌میان‌آمده را از طریق گفت‌وگو و تفاهم حل می‌کنند؛ اما در عمل دیده شده که به‌صورت مکرر مشکلات مرزی باعث درگیری‌های نظامی و مسدود شدن گذرگاه‌ها به روی مسافران و ترانزیت اموال تجارتی شده است. با این حال، آگاهان امور می‌گویند که ایران و طالبان در سیاست راهبردی خود خواستار تنش و درگیری مرزی نیستند و این درگیری‌ها ناشی از اختلافات درونی، عدم آشنایی جنگ‌جویان طالبان با نقاط مرزی و نبود سلسله‌مراتب در دستگاه این گروه است. برخی از آگاهان معتقدند که همسایه‌های افغانستان با طالبان به‌عنوان شریک قابل اعتماد در منطقه رفتار نخواهند کرد و در عین حال، طالبان به حمایت از گروه‌های تروریستی و جهادگرا به‌عنوان اهرمی برای نشان دادن قدرت خود در منطقه ادامه می‌دهند.
جنگ‌جویان طالبان در بیش از دو سال گذشته بارها در نقاط مرزی با مرزبانان ایرانی و پاکستانی درگیری نظامی کرده‌اند. در تازه‌ترین مورد، جنگ‌جویان طالبان یک مرزبان ایرانی را خلع سلاح کرده و به خاک افغانستان انتقال داده‌اند. مخالفان طالبان با انتشار عکس این سرباز ایرانی بر سیاست‌گذاران این کشور طعنه تعامل با طالبان را زده و موافقان این گروه آن را نشانه قدرت‌مندی طالبان توصیف کرده‌اند. این در حالی است که طالبان تنها در ۲۲ ماه، ۱۲ بار با مرزبانان ایرانی درگیری داشته که چندین تن از دو طرف کشته نیز شده‌اند.
طالبان تنها با مرزبانان ایرانی درگیری نداشته‌اند. جنگ‌جویان این گروه در مرز با پاکستان نیز بارها با نظامیان پاکستانی درگیر شده‌اند. در واپسین تنش مرزی، جنگ‌جویان طالبان و نظامیان پاکستانی در ساحه ببرک، در نقطه صفری ولسوالی علی‌شیر ولایت خوست، به روی هم گلوله شلیک کرده‌اند.
در بیش از دو سال گذشته روابط پاکستان و طالبان در ظاهر به‌طور فزاینده تیره شده است. با وجود این‌که شماری از آگاهان نظامی این رفتار پاکستان در قبال طالبان را تاکتیکی توصیف می‌کنند، اما اسلام‌آباد پاسخ معنادار از طالبان در مورد حضور تحریک طالبان پاکستانی در خاک افغانستان دریافت نکرده است. همچنان گزارش‌های متوالی تیم نظارت بر تحریم‌ها و پشتی‌بانی تحلیلی شورای امنیت سازمان ملل نشان می‌دهد که «تی‌تی‌پی بیش از همه گروه‌های افراطی خارجی در افغانستان از تسلط طالبان سود برده است.»
طالبان که مدعی عدم استفاده خاک افغانستان علیه همسایه‌هاست، همواره از این رهگذر مورد انتقاد کشورهای منطقه و جامعه جهانی قرار داشته‌اند. در تازه‌ترین مورد احمد‌علی گودرزی، فرمانده نیروی مرزی ایران، گفته است که یک گروه «هراس‌افگن»که قصد ورود به خاک این کشور را داشته، از سوی مرزبانان ایرانی در ساحه مرزی نهبندان بازداشت شده‌اند.
شماری از رسانه‌های ایرانی به نقل از فرمانده نیروهای مرزی این کشور گزارش داده‌اند که این هراس‌افگنان می‌خواستند از افغانستان وارد خاک ایران شوند. این فرمانده نظامی ایران ادعا کرده که تعدادی از این شورشیان پس از درگیری بازداشت شده‌اند که مقداری تجهیزات انفجاری به شمول ماین، فرستنده و گیرنده و ریموت کنترل، مهمات جنگی و دوربین شب‌بین از نزد‌شان به دست آمده است. فرمانده نیروی مرزی ایران تصریح کرده که تعدادی از این جنگ‌جویان در درگیری با مرزبانان این کشور زخمی شده و به سمت خاک افغانستان رفته‌اند. طالبان اما در مورد ادعای فرمانده مرزی ایران چیزی نگفته‌اند.
این در حالی است که روزنامه دیلی بیست گزارش داده که طالبان با وجود ادامه روابط نزدیک با القاعده و تحریک طالبان پاکستان، تلاش می‌کنند خود را به‌عنوان یک شریک بین‌المللی قابل دوام در مبارزه با تروریسم معرفی کنند. با این حال، این روزنامه ادعا کرده که طالبان به گروه‌های شبه‌نظامی اجازه بسیج، عضوگیری و آموزش در خاک افغانستان را داده‌اند.
پیش از این شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز در گزارشی گفته بود که داعش به‌سرعت به دنبال انجام حملات خود از خاک افغانستان است. در گزارش شورای امنیت آمده است که داعش با افزایش استخدام محلی و جابه‌جایی جنگ‌جویان از کشورهای عربی و افریقایی به افغانستان است.
این نگرانی‌ها از فعالیت داعش و سایر گروه‌های تروریستی در افغانستان در حالی بالا گرفته است که طالبان در دو سال پسین، چندین بحران دیپلماتیک و تهدیدات امنیتی را در سراسر مرزهای کشورهای همسایه شعله‌ور کرده‌اند.
کشورهای آسیای مرکزی، به‌ویژه تاجیکستان، اوزبیکستان و ترکمنستان، از لحاظ تاریخی از طریق نزدیکی، پیوندهای فرهنگی و تاریخی و وابسته‌گی‌های قومی با همسایه جنوبی خود، تحت تاثیر رویدادهای افغانستان قرار دارند.
آگاهان امور، سیاست خارجی طالبان در قبال همسایه‌ها را ناکام و ناشی از حس جهادیسم این گروه می‌دانند. به گفته آنان، ایجاد یک سیاست خارجی کارآمد برای افغانستان، سیاستی است که به حفاظت از مرزها، گسترش تجارت، مبارزه با قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان و مناقشات مربوط به آب بپردازد که هیچ یک از آن‌ها در طالبان مشهود نیست.
بحران‌های مرزی بین طالبان و همسایه‌گان افغانستان، درگیری‌های مسلحانه با پاکستان، شلیک موشک از افغانستان به اوزبیکستان و تاجیکستان و درگیری‌های مرزی مداوم با ایران نشان می‌دهد که بعید است کشورهای همسایه مشارکت طولانی‌مدت با طالبان را تقویت کنند. همسایه‌ها با طالبان به‌عنوان یک شریک قابل اعتماد در منطقه رفتار نخواهند کرد. همزمان طالبان به حمایت از گروه‌های تروریستی و جهادگرا به‌عنوان اهرمی برای نشان دادن قدرت خود در منطقه ادامه می‌دهند.
عظیم‌الله ورسجی، دیپلمات پیشین، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که طالبان به‌عنوان نیروهای نیابتی و امنیتی پاکستان در افغانستان عمل می‌کنند، اما مقام‌های ارشد این گروه برای قناعت افکار عمومی مساله دیورند و دنباله سیاست‌های پاکستان‌ستیزی ظاهری حاکمان گذشته را تکرار می‌کنند. آقای ورسجی می‌افزاید که مساله پیچیده در رابطه طالبان پاکستان این است که حتا اگر این گروه بخواهد تحریک طالبان پاکستانی را در افغانستان مهار کند، نخست توانایی آن را ندارد و دو‌دیگر، از لحاظ قومی، زبانی، ایدیولوژیکی و همکاری‌های بیست‌ساله گذشته به خود این حق را نمی‌دهند که هم‌سنگران گذشته خود را از بین ببرند. به گفته او، درگیری‌های مرزی بی‌نظمی درونی و اختلافات میان‌گروهی طالبان را نشان می‌دهد.
آقای ورسجی تاکید می‌کند که نگاه ایران به طالبان بیشتر ابزاری و تاکتیکی است و این کشور از نگاه ایدیولوژیکی، مذهبی و فرهنگی با طالبان اختلافات استراتژیک دارد و دو طرف نمی‌توانند انتظارات هم‌دیگر را برآورده کنند.
در همین حال مهرداد فرهمند، تحلیل‌گر مسایل خاورمیانه، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که ایران و طالبان خواستار تنش و درگیری با یک‌دیگر نیستند. به گفته او، شرایط کنونی طالبان و ایران ایجاب می‌کند که این دو باهم به‌طور مسالمت‌آمیز رفتار کنند. آقای فرهمند تصریح می‌کند که درگیری‌های مرزی سیاست راهبردی ایران و طالبان نیست، بلکه به دلیل عدم کنترل طالبان بر مرزهای غربی رخ می‌دهد. او با اشاره به وضعیت کنونی طالبان، تاکید می‌کند که جنگ با افغانستان برنده ندارد و معقول‌ترین و عمل‌گرایانه‌ترین روش برای ایران این است که با طالبان مدارا کند.
این تحلیل‌گر امور خاورمیانه می‌افزاید که مسایل ایدیولوژیکی ایران و طالبان، اهمیت کم‌تری در روابط دو طرف دارد، هر چند برخی از سیاست‌مداران ایران طالبان را نیروهای ضد امریکایی دانسته‌اند. او تصریح می‌کند: «افزایش مهاجران افغان در ایران به نوعی ایران را آسیب‌پذیرتر کرده است. این یکی از عواملی است که ایران در برابر طالبان با احتیاط رفتار کند و سیاست خود را با هم‌زیستی استوار کند، نه بر تنش.»
طالبان پس از هر تنشی اعلام کرده‌اند که درگیری‌های نظامی با تلاش‌های سیاسی به پایان رسیده و هیچ تهدیدی از خاک افغانستان تحت حاکمیت این گروه متوجه کشورهای منطقه و همسایه نیست.
