طالبان پس از تسلط بر افغانستان، جنگجویان خود را به جای ماموران باتجربه و سابقهدار حکومت پیشین در اکثریت ادارههای دولتی گماشتهاند. افزون بر سابقه جنگی افراد، روابط قومی، سمتی و محلی نیز باعث شده تا چرخه فساد در دستگاه طالبان ریشهدارتر شود و افراد این گروه به فساد مالی دست بزنند.
یکی از اداراتی که در این دوره در کنار گمرکها در ولایتهای مرزی نقش عمدهای در فساد ایفا کرده، اداره دارو و غذا در ولایتهای مختلف کشور، بهویژه در ولایتهای مرزی مانند نیمروز است.
یافتههای این گزارش نشان میدهد که کبیر سرحدی، آمر پیشین اداره دوا و غذای طالبان در نیمروز، با پیشینه فساد مالی در گمرک این ولایت شناخته میشود. براساس یافتههای گزارش، آمر این اداره طالبان، به دلیل فساد، پای کمیسیون تصفیه زون جنوب این گروه را به نیمروز کشانده بود، اما او در حال حاضر در ریاست تدارکات شرکت عمومی برشنا مقرر شده است.
براساس یافتههای گزارش، پیش از آنکه کمیسیون تصفیه طالبان در مورد فساد این فرد تحقیقات خود را تکمیل کند، ابراهیم شاهین، رییس دفتر والی طالبان در نیمروز، موافقت برای انتقال او را از ولایت نیمروز به ریاست تدارکات (د افغانستان برشنا شرکت) گرفته و او بهشکل پنهانی از نیمروز فرار کرده است.
منابع میگویند که کمیسیون تصفیه طالبان پس از بررسی کارکردهای این فرد به فسادهای گسترده او پی برده است. به گفته منابع، این کمیسیون طالبان با همکاری ریاست استخبارات این گروه در نیمروز حکم جلب او را صادر کرده است، اما این فرد در حال حاضر در نیمروز حضور ندارد.
یکی از افراد مطلع در این زمینه که میخواهد نامش در گزارش ذکر نشود، میگوید که ریاست استخبارات طالبان در ولایت نیمروز طی مکتوبی به مراجع مرکزی این نهاد خواهان بازداشت و بازگشت این فرد به ولایت نیمروز جهت پاسخگویی به کمیسیون تصفیه و نیز اجرای محاکمه وی شده بود؛ اما فرد مذکور نهتنها بازداشت نشد، بلکه به ریاست تدارکات «د افغانستان برشنا شرکت» که یکی از ادارات پرفساد است، مقرر گردید.
یک منبع از ولایت نیمروز میگوید که کبیر سرحدی با حمایت کامل دفتر والی نیمروز دست به فساد گسترده زده و هزاران دالر را از این ولایت اختلاس کرده است. این منبع میگوید: «داکتر کبیر سرحدی روزانه به دفتر والی میرفت و از طرف ولایت به او اختیارات زیادی داده میشد. وقتی محمولههای مواد غذایی و دوا در گمرک گیر میافتاد، آشکارا پول میگرفت و آنها را آزاد میکرد. رییس هیچ ادارهای در نیمروز نمیتواند هر روز والی را به راحتی ببیند، اما داکتر کبیر بدون هماهنگی و پرسوجو، هر روز و در هر زمان که میخواست به دفتر والی میرفت.»
این منبع همچنان میگوید زمانی که رهبر طالبان فرمان ادغام اداره دارو و غذا را در چوکات وزارت صحت عامه رژیم این گروه صادر کرد، کبیر سرحدی به کمک رییس دفتر والی طالبان و حمایت والی این گروه در نیمروز تلاش داشت که بهعنوان رییس صحت عامه این ولایت تعیین شود، اما با واکنشهای فرماندهان و مسوولان محلی طالبان مواجه شد. این منبع، رییس دفتر والی طالبان را نیز متهم به فساد مالی و برخورد سمتی میکند.
در همین حال، شماری از واردکنندهگان دارو از گمرک ولایت نیمروز که نمیخواهند نامشان در گزارش ذکر شود، از فساد گسترده آمریت دارو و غذای ولایت نیمروز در زمان تصدی ماموریت کبیر سرحدی پرده برداشتهاند. آنان میگویند که فساد وی و همکارانش در این اداره حتا بدتر از دوران جمهوری بوده و تمام نهادهای امنیتی و قضایی طالبان از این مساله آگاه بودهاند، اما به دلیل حمایت بیقیدوشرط دفتر والی طالبان در نیمروز از سرحدی، هیچ نهادی نمیتوانست مداخله کند.
حمیدالله حبیبی (مستعار)، یکی از واردکنندهگان دوا در نیمروز میگوید: «هر وقت دوا میآوردیم، آمریت ادویه به بهانههای مختلف آن را گیر میانداخت. آنقدر در گمرک نگه میداشت تا مجبور میشدیم پول بپردازیم. ای کاش انصاف میداشتند، قیمت فروش بازار را حساب میکردند، ولی نصف فایده دوا را بدون دلیل میگرفتند.»
حبیبی میافزاید: «همه ما دوافروشها مجبور بودیم پیش از اینکه دوا بیاوریم، یکی از کارمندان آمریت ادویه را خبر کنیم و مانند گمرک، پول سهمیه آمریت ادویه را بپردازیم.»
افزون بر ادویه مجاز، ولایت نیمروز محل تردد محمولههای ادویه غیرمجاز نیز است که به دلیل مرز با ایران و همچنین راههای قاچاق مواد به پاکستان، بیش از دیگر ولایات محمولههای زیادی به آن وارد میشود. بیشترین فساد و پولگیری آمریت دارو و غذا در ولایت نیمروز از همین مواد غیرمجاز بوده است.
براساس یافتههای گزارش، «تابلیت کا، ترامادول، زیکاپ و چندین نوع ادویه مخدر و نشئهآور دیگر، در نیمروز بازار گرم دارند که علاوه بر مصرف در این ولایت، به دیگر ولایات، حتا کابل نیز فرستاده میشوند.»
براساس ادعای منابع، از هر محموله این داروهای نشئهآور به دلیل قیمت بالای آنها، گاهی تا ۱۰ هزار دالر رشوت به آمریت دارو و غذا که در رأس آن کبیر سرحدی قرار داشت، پرداخت میشد.
عزت محمدی (مستعار) که در زمینه فروش داروهای نشئهآور فعالیت داشته، میگوید که تمام محمولههای مواد آنها پس از توقیف از سوی نهادهای مختلف، به آمریت دارو و غذا سپرده میشد. آنان پس از دریافت پول هنگفت، این محمولهها را دوباره آزاد کرده و به فروش میرساندند.
آقای محمدی در صحبت با روزنامه ۸صبح میگوید: «یک بار ۲۵ کارتن دوا از یک نفر که من مسوولیت انتقال آن را داشتم، به دست طالبان افتاد و آنها را به آمریت دارو و غذا بردند. پس از ۲۳ روز تلاش، به کمک یک کارمند آمریت ادویه، ۷۵۰۰ دالر دادم تا آن را آزاد کردم.» محمدی میافزاید: «وقتی آمریت دارو و غذا میخواست داروهای نشئهآور را به صاحبش برگرداند، به جای آن یک مقدار داروی کمقیمت را میسوزاند و اعلام میکرد که فلان محموله را سوزانده است.» به گفته او، در قبال حجم این نوع مواد، گاهی تا مرز ۱۰ هزار دالر نیز تیم کبیر سرحدی از محمولههای بزرگتر رشوت میگرفت.
هرچند طالبان بارها ادعای مبارزه با فساد مالی کردهاند، اما گزارشها در ولایت نیمروز نشان میدهد که مسوولان این گروه بهصورت گسترده در فساد دست دارند. به تازهگی، رییس معادن طالبان برای ولایت هرات و رییس شفاخانه ولایت هلمند به دلیل فساد اداری از وظایف خود برکنار شدهاند.







