شماری از بیماران قلبی و خانوادههای آنان از هزینه بلند درمان در کشور شکایت دارند. آنان میگویند گرانی دوا، هزینه بلند آزمایش و عملیات و کمبود پزشکان متخصص، درمان بیماران قلبی را با مشکل روبهرو کرده است. به گفته آنان، پس از بستهشدن مسیرهای تجاری پاکستان، بهای برخی دواهای قلبی افزایش یافته و شماری از دواهای مورد نیاز نیز در بازار پیدا نمیشود. آنان میافزایند که بهدلیل ناتوانی مالی، برخی بیماران مصرف دواهای شان را کاهش داده یا درمان شان را به تاخیر انداختهاند. آنان همچنان میگویند که بهدلیل افزایش هزینههای درمان و مشکلات موجود، برای تامین هزینه درمان قرض گرفته یا داراییهای شان را فروختهاند.
این بیماران و خانوادههای آنان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح، کمبود پزشکان متخصص قلب و نبود مراکز مجهز برای تشخیص و درمان این بیماری در شماری از ولایتها را از مشکلات دیگر شان عنوان میکنند. آنان میافزایند که برای دریافت خدمات تخصصی، مجبورند به مراکز درمانی محدود در کابل یا دیگر ولایتها مراجعه کنند و این کار هزینه و زمان بیشتری از آنان میگیرد.
حسن، یکی از باشندهگان کابل که خودش به بیماری قلبی مبتلا است، از هزینه بلند درمان بیماریهای قلبی و کمیابشدن برخی دواهای مورد نیاز ابراز نگرانی میکند. او میگوید که افزایش هزینه درمان و دشواری در پیدا کردن دوا، برای او مشکلساز شده است.
حسن میگوید: «برای بیماری که با مشکل قلبی زندهگی میکند، دسترسی به درمان بسیار مهم است. بسیاری از بیماران زمانی به شفاخانه مراجعه میکنند که وضعیت شان وخیم شده است، اما وقتی با هزینه بلند معاینه، دوا و عملیات روبهرو میشوند، توان پرداخت آن را ندارند. بعضی خانوادهها برای نجات جان بیمار قرض میگیرند یا داراییهای شان را میفروشند و برخی بیماران نیز بهدلیل نداشتن پول، درمان خود را به تاخیر میاندازند.»
شکیب، یکی از باشندهگان ولایت غور، میگوید برادرش به بیماری قلبی مبتلا است و خانواده آنان بهدلیل نبود مرکز درمانی مجهز و ناتوانی مالی، درمان او را متوقف کردهاند. او میافزاید که در غور امکانات لازم برای تشخیص و درمان بیماریهای قلبی، بهویژه بیماری سوراخ قلب، محدود است.
شکیب میگوید: «اگر کودکی به بیماری سوراخ قلب مبتلا باشد، خانوادهاش توان پرداخت هزینه درمان را ندارند و امکانات درمانی مجهز هم در غور وجود ندارد. اگر برای درمان این بیماران همکاری شود، برای خانوادههایی که توان مالی ندارند، کمک بزرگی خواهد بود.»
گلمحمد، یکی دیگر از باشندهگان غور، میگوید بیماران قلبی در این ولایت برای دریافت خدمات تخصصی ناچارند به کابل یا هرات مراجعه کنند. او میافزاید که نبود امکانات درمانی در غور، علاوه بر هزینه درمان، هزینه سفر و اقامت بیماران و خانوادههای آنان را نیز افزایش میدهد.
گلمحمد میگوید: «ما در غور شفاخانه معتبری نداریم که بیماریهای قلبی در آن درمان شود. اگر بیمار قلبی داشته باشیم، مجبور هستیم برای درمان به کابل یا هرات برویم؛ اما راههای صعبالعبور و هزینه سفر، فشار مالی زیادی بر خانوادهها وارد میکند. در ولسوالیها نیز دسترسی به خدمات درمانی تخصصی بسیار محدود است.»
عتیق، یکی از باشندهگان کندز، میگوید هزینه عملیات قلب برای خانوادههایی که درآمد کافی ندارند، بسیار سنگین است. او میافزاید که یکی از نزدیکانش به عملیات قلب و استفاده از فنر نیاز داشت، اما خانواده او توان پرداخت هزینه درمان را نداشتند.
عتیق میگوید: «چند وقت پیش بیماری را در یکی از شفاخانههای خصوصی کندز داشتیم که به عملیات قلب نیاز داشت، اما پول پرداخت هزینه آن را نداشت. هزینه عملیات او نزدیک به ۲۰۰ هزار افغانی میشد و برای درمان به فنر در قلبش نیاز داشت. بیمار دیگری را هم میشناسم که عملیات قلب کرده بود، اما توان پرداخت هزینههای آن را نداشت.»
زینب، یکی دیگر از باشندهگان کابل که پدرش به بیماری قلبی مبتلا است، میگوید بستهشدن مسیر تجاری پاکستان و توقف واردات دوا از این کشور، قیمت برخی دواهای قلبی را افزایش داده و تهیه داروی مورد نیاز پدرش را دشوار کرده است. او میافزاید که پدرش پیش از این یک قلم دوای خود را به ۷۰ افغانی میخرید، اما اکنون برای نصف همان مقدار حدود ۲۵۰ افغانی میپردازد.
زینب میگوید: «در کل قیمت دواها بسیار بلند رفته است. پدرم قبلاً یک قلم دوای خود را به ۷۰ افغانی میخرید، اما حالا برای نصف همان مقدار ۲۵۰ افغانی میپردازد. دوای پاکستانی کمتر وارد میشود و برخی دواهایی که از راههای غیررسمی وارد میشوند نیز جمعآوری میشوند. در بسیاری موارد دوای قلبی پیدا نمیشود و پدرم مجبور است برای پیدا کردن آن به جاهای دیگر برود. هر زمانی که دوا را پیدا میکند، بیشتر از نیازش میخرد، چون میترسد دوباره پیدا نشود.»
صابر، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید برخی بیماران قلبی به درمانهای چندمرحلهای نیاز دارند، اما هزینه هر مرحله برای خانوادهها سنگین تمام میشود. او میافزاید که مادرش به دلیل بندش ۶۰ درصدی رگ قلب، به انجام چند مرحله درمان نیاز داشته است، اما به دلیل هزینه بلند آن، خانوادهاش نتوانستهاند همه مراحل درمان را تکمیل کنند.
صابر میگوید: «مادرم ۶۰ درصد بندش رگ داشت و برایش آنژیوگرافی انجام دادیم. داکتر گفت که باید دو روند درمان را سپری کند، اما چون توان مالی نداشتیم، فعلاً دوا مصرف میکند و هر ماه حدود چهار هزار و ۵۰۰ افغانی برای دوا هزینه میکنیم. یکی از همسایههای ما نیز چند بار حمله قلبی کرده بود. برای درمان او پول قرض کردیم و یک روند درمان را انجام دادیم، اما هزینه عملیات قلب بسیار بلند است و در برخی موارد تا دو یا دوونیم لک افغانی میرسد.»
در همین حال، شماری از پزشکان متخصص قلب، هزینه بلند درمان این بیماری را از مشکلات بیماران میدانند و از آنان میخواهند که بهدلیل مشکلات اقتصادی، مصرف دواهای شان را خودسرانه قطع یا به تاخیر نیندازند. آنان میافزایند که قطع یا مصرف نامنظم دوا میتواند وضعیت بیمار را وخیمتر کرده و خطر عوارض بیماری را افزایش دهد.
ایمل موحد، متخصص قلب، میگوید درمان بیماریهای قلبی به دو بخش دارویی و جراحی تقسیم میشود و هزینه درمان دارویی معمولاً کمتر از جراحی است. او میافزاید که برخی عملیاتهای پیچیده قلبی در افغانستان بهدلیل کمبود متخصص و تجهیزات پیشرفته انجام نمیشود و بیماران برای درمان به خارج از کشور فرستاده میشوند.
موحد میگوید: «درمان بیماریهای قلبی به دو بخش دارویی و جراحی تقسیم میشود. درمان دارویی معمولاً هزینه کمتری دارد، اما باید برای مدت طولانی ادامه پیدا کند؛ در حالی که هزینه جراحی قلب بسیار بلند است و بسیاری از مردم توان پرداخت آن را ندارند. در افغانستان برخی عملیاتهای پیچیده قلبی بهدلیل نبود متخصص و تجهیزات پیشرفته انجام نمیشود و ما ناچار میشویم این بیماران را برای درمان به خارج از کشور بفرستیم.»
موحد همچنان استفاده نامنظم و قطع خودسرانه دوا را از مشکلات جدی در روند درمان بیماران قلبی میداند. او میگوید که قطع دوا میتواند بیماری را وخیمتر کند و در مواردی پیامدهای جدی برای بیمار داشته باشد.
حامد وردک، یکی دیگر از پزشکان متخصص قلب، میگوید ناآگاهی از بیماریهای قلبی، فقر اقتصادی و نبود مراکز درمانی مجهز، از عوامل مراجعه دیرهنگام بیماران به پزشک است. او میافزاید که درد سینه، نامنظمبودن ضربان قلب، خستگی زودهنگام هنگام فعالیت و پندیدهگی پاها از علایمی است که بیماران با مشاهده آن باید هرچه زودتر به مرکز صحی مراجعه کنند.
وردک میگوید: «بیماران نباید درد سینه، تپش یا نامنظمبودن ضربان قلب و خستگی زودهنگام را نادیده بگیرند. در صورت مشاهده این علایم باید هرچه زودتر به مرکز صحی مراجعه کنند. بسیاری از بیماران به دلیل فقر اقتصادی یا نبود آگاهی کافی، مراجعه به داکتر را به تأخیر میاندازند؛ در حالی که تاخیر در تشخیص و درمان میتواند بیماری را وخیمتر کند. از سوی دیگر، قطع یا مصرف نامنظم دوا نیز میتواند روند درمان را مختل کرده و خطر عوارض جدی را افزایش دهد.»
شکایت بیماران از هزینه بلند درمان بیماریهای قلبی و کمبود پزشکان متخصص در کشور در حالی مطرح میشود که پیش از این، سازمانهای بینالمللی نیز درباره کمبود پزشکان متخصص و وضعیت نظام صحی افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
همزمان، سازمان جهانی بهداشت میگوید بیماریهای قلبیعروقی از عوامل اصلی مرگومیر در جهان است. بر اساس آمار این سازمان، در سال ۲۰۲۲ نزدیک به ۱۹ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در جهان بر اثر بیماریهای قلبیعروقی جان باختهاند. این سازمان تأکید میکند که افزایش فعالیت فزیکی، ترک دخانیات، کاهش مصرف الکل و کنترل عوامل خطر میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی را کاهش دهد.
شمار دقیق آمار این بیماری در افغانستان اما مشخص نیست.
