برخی پزشکان میگویند که اخیراً تعداد متقاضیان جراحی کاهش وزن در افغانستان افزایش یافته است. به گفته آنان، مراجعهکنندهگان معمولاً بین ۳۵ تا ۵۵ سال سن دارند و بیشتر آنها مرد هستند. پزشکان تأکید میکنند که اغلب افراد بهدلیل مشکلاتی که اضافه وزن برایشان ایجاد کرده، تصمیم به انجام جراحی میگیرند. با این حال، پزشکان هشدار میدهند که تناسب قد و وزن بیمار و وجود برخی بیماریها باید پیش از جراحی در نظر گرفته شود. منابع صحی میگویند که برخی جراحان بدون توجه به شرایط واقعی بیمار و تنها برای سود مالی، این عمل را انجام میدهند؛ امری که بارها سبب مرگ بیماران شده و نظارت کافی در این زمینه وجود ندارد.
برخی از پزشکان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح تأکید میکنند که هرچند جراحی کاهش وزن میتواند زندهگی بسیاری از افراد را بهبود بخشد، اما انجام آن بدون ارزیابی دقیق و مراقبت پس از عمل میتواند خطرات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
خسرو، یکی از پزشکان، میگوید بیمارانی که مراجعه میکنند، از عوارض و مشکلات ناشی از چاقی به تنگ آمدهاند و به همین دلیل تصمیم به انجام جراحی میگیرند. او میافزاید که برخلاف سایر کشورها، تا کنون هیچ مراجعهکنندهای تنها برای اهداف زیبایی اقدام به جراحی نکرده است و در میان بیماران، خانوادههای فقیر، متوسط و پولدار حضور دارند. به گفته او، بیشتر مراجعهکنندهگان بین ۳۵ تا ۵۰ سال سن دارند و اکثریت آنها مرد هستند.
این پزشک میگوید: «جراحی کاهش وزن یکی از موثرترین روشها برای پیشگیری از بیماریهای ناشی از چاقی است، اما این عمل ساده نیست و باید عوارض حین عمل و پس از آن مدنظر قرار گیرد. شایعترین عوارض پس از جراحی شامل تهوع و استفراغ، درد و نفخ شکم، نشت از محل بخیهها (لیکاژ)، خونریزی، التهاب یا زخم معده، لخته شدن خون و کمبود ویتامینهایی مانند B12، آهن، کلسیم و ویتامین D است و احتمال ابتلا به کمخونی نیز بالا است.»
ماهره محمدی، یکی دیگر از پزشکان، میگوید که جراحی کاهش وزن (جراحی چاقی یا باریاتریک) زمانی توصیه میشود که چاقی بهطور جدی سلامت فرد را تهدید کند و روشهای معمول جواب نداده باشند.
این پزشک میگوید: «جراحی معمولاً زمانی توصیه میشود که روشهای غیرجراحی مانند رژیم غذایی، ورزش و دارو حداقل شش ماه تا یک سال انجام شده باشد اما کاهش وزن پایدار حاصل نشده باشد و چاقی برای جان فرد خطر جدی ایجاد کند یا باعث ناتوانی در حرکت شود. برای افرادی که مشکلات شدید روانی دارند، اعتیاد به الکل یا مواد مخدر دارند، نمیتوانند پس از عمل رژیم و پیگیری پزشکی را رعایت کنند یا کسانی که انتظار دارند تنها با جراحی بدون تغییر سبک زندهگی لاغر شوند، انجام جراحی مناسب نیست.»
یک منبع صحی دیگر که نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود، میگوید: «بیماران باید شرایط لازم برای جراحی را داشته باشند و تنها در این صورت عمل انجام شود. اگر بیمار یکی از شرایط لازم را نداشته باشد یا با رژیم و ورزش قادر به کاهش وزن باشد و با این وجود جراحی انجام شود، احتمال خطر و مرگ بیمار بسیار زیاد است.»
این منبع تصریح میکند: «متاسفانه برخی پزشکان بهخاطر سود مالی، جان بیماران را به خطر میاندازند. در یکی از مراکز صحی یک پزشک پاکستانی حضور دارد که بیشترین موارد مرگومیر را داشته و هزینه جراحی او نسبت به پزشکان داخلی بیشتر است. داکتران داخلی از این عملیات حدود ۱۵۰ هزار افغانی دریافت میکنند، اما این پزشک ۳۵۰ هزار افغانی از این جراحی میگیرد. هیچ پرسان و بازخواستی هم وجود ندارد.»
اضافه وزن به تنهایی همیشه بیماری محسوب نمیشود، اما وقتی سلامت فرد را تهدید کند یا مشکلات جسمی و روانی ایجاد کند، یک مساله پزشکی به شمار میرود. سازمان جهانی بهداشت و پزشکان، اضافه وزن و چاقی را عوامل خطر برای بروز بیماریهای مختلف میدانند. جراحی کاهش وزن میتواند برای برخی بیماران راهحلی موثر باشد، اما بدون بررسی دقیق و رعایت معیارهای پزشکی، خطرناک خواهد بود.
