شماری از باشنده‌گان کابل از افزایش روزافزون مصرف «پان» میان جوانان و نوجوانان ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند مصرف این ماده، به‌ویژه در نزدیکی مکاتب و محل‌های تجمع جوانان، افزایش یافته و نبود نظارت جدی، دسترسی حتا کودکان به آن را آسان ساخته است. به گفته این افراد، قیمت پایین، دسترسی آسان و آگاهی ناکافی خانواده‌ها درباره پیامدهای مصرف، باعث شده استفاده از پان به امری عادی در جامعه، به‌ویژه میان جوانان، تبدیل شود. آن‌ها تأکید می‌کنند که ادامه این روند می‌تواند در آینده به یک معضل اجتماعی تبدیل شود و سلامت نسل جوان را به‌طور جدی تهدید کند. همچنین، یکی از نگرانی‌های جدی این افراد، باور نادرست میان مردم است که گمان می‌کنند این مواد ضرری ندارد. به باور آن‌ها، اگر دسترسی به این مواد محدود شود، میزان گرایش جوانان و نوجوانان نیز کاهش خواهد یافت. این باشنده‌گان از طالبان می‌خواهند که فروش این مواد به افراد زیر سن قانونی را ممنوع کرده، دسترسی به آن را محدود کنند و همزمان برنامه‌های آگاهی‌دهی درباره زیان‌های احتمالی این مواد را راه‌اندازی کنند.
این روزها در گوشه و کنار جاده‌های کابل، کیسه‌های کوچک سفیدرنگی دیده می‌شوند که تحت نام «پان» با قیمت ارزان و در طعم‌ها و بسته‌بندی‌های متنوع در دسترس جوانان و نوجوانان قرار دارند. این کیسه‌ها به سرعت محبوبیت یافته و حتا باعث شده برخی جوانان، مصرف آن را امری عادی بدانند.
احمد، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که افزایش استفاده از «پان» در میان جوانان و نوجوانان نگران‌کننده است. به گفته او، خطرناک‌تر از همه، باور نادرست مردم درباره این مواد است، زیرا بسیاری از خانواده‌ها از زیان‌های آن آگاهی کافی ندارند. این باشنده کابل از رسانه‌ها می‌خواهد که درباره ضررهای پان آگاهی دهی کنند تا جوانان و نوجوانان از سر شوق نیز به آن نزدیک نشوند.
این باشنده کابل می‌افزاید: «بیشتر مردم فکر می‌کنند که ضرر پان نسبت به گذشته کم‌تر شده است. قبلاً این مواد در بسته‌بندی‌های دیگری عرضه می‌شد، اما حالا با بسته‌بندی متفاوت وارد بازار می‌شود و برخی باور دارند که بی‌ضرر است. در حالی‌که چنین نیست و حتا مواد اضافی بیش‌تری نیز در آن استفاده می‌شود. چون این محصول در هند تولید می‌شود، میزان نیکوتین آن هم بالا است.»
احمد تأکید می‌کند که مصرف پان می‌تواند آسیب‌های جدی به سلامت وارد کند. به گفته او، ترک پان حتا از چرس و دیگر مواد نشه‌آور نیز سخت‌تر است. او می‌گوید: «پان باعث خرابی دهن و دندان می‌شود، خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد و می‌تواند مشکلات قلبی ایجاد کند. جوانان نباید به استفاده از این مواد روی بیاورند. ترک این عادت بسیار دشوار است. من از کسانی که تجربه ترک پان را داشته‌اند دیده‌ام که رهایی از آن کار آسانی نیست.»
حسن‌گل، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که «پان» زیان‌های زیادی دارد و جوانان نباید آن را مصرف کنند. او از طالبان می‌خواهد که دسترسی به این مواد، به‌ویژه در نزدیکی مکتب‌های پسران، ممنوع شود. او هشدار می‌دهد که اگر دسترسی به این مواد ممنوع اعلام نشود، احتمال افزایش مصرف در میان جوانان و نوجوانان بیشتر خواهد شد.
این باشنده کابل می‌افزاید: «پان و نصوار هر دو مضر اند و ما به هیچ‌وجه استفاده از این مواد را توصیه نمی‌کنیم. با این حال، برخی مردم باور دارند که پان نسبت به نصوار کم‌ضررتر است. در حالی‌که نصوار بیشتر در میان مردان مسن رایج است، پان در میان نسل جوان محبوبیت بیش‌تری پیدا کرده است. مصرف این مواد پیامدهای اجتماعی نیز دارد. هر چیزی فرهنگ استفاده خود را دارد، اما مصرف پان از سوی برخی جوانان باعث آلوده شدن محیط نیز می‌شود.»
در همین حال، شماری از جوانانی‌که از پان استفاده می‌کنند آن را بهتر از نصوار می‌دانند. آنان می‌افزایند که این مواد کار آنان را در استفاده در هر مکان و زمان ساده ساخته است.
شیر علم، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که پان نسبت به نصوار بهتر است و به باور او، می‌توان از آن استفاده کرد. به گفته او، این مواد در بسته‌بندی بهتری عرضه می‌شوند و باعث بوی بد دهان نمی‌شوند.
آقای علم می‌افزاید: «پان نسبت به نصوار از لحاظ صحی بهتر است، زیرا نصوار کمی مضر است و محیط را آلوده می‌کند، اما پان چنین مشکلاتی ندارد. تفاله آن نیز راحت‌تر دفع می‌شود و استفاده از آن در هر شرایطی آسان است. دهان هم بوی بد نمی‌گیرد. از نظر اقتصادی هم پان به صرفه‌تر است، زیرا فرآیند تهیه و آماده‌سازی آن نسبت به نصوار ساده‌تر است و نیاز به زحمت زیاد ندارد.»
از سویی هم، شماری از پزشکان با ابراز نگرانی هشدار می‌دهند که مصرف هر ماده‌ای حاوی تنباکو می‌تواند منجر به ابتلا به سرطان‌های مری، معده، لب، دهان، دندان، ریه و پانکراس شود. مصرف تنباکو همچنین باعث آسیب به ریه‌ها و سیستم تنفسی، مشکلات قلبی و عروقی، سکته‌های مغزی، کاهش قدرت باروری در زنان و مردان و افزایش احتمال سقط جنین یا تولد نوزاد نارس و کم‌وزن می‌شود.
بسم‌الله غفاری، یکی از پزشکان، می‌گوید که پان اعتیادآور است و نباید مصرف شود. او توضیح می‌دهد: «پان از مواد صنعتی ساخته می‌شود و در کشورهای آسیایی، از جمله افغانستان، برای رفع استرس و کسب لذت استفاده می‌شود. این ماده اعتیادآور است و علت اصلی آن ترکیب نیکوتین موجود در آن است. قطع مصرف پان می‌تواند باعث اضطراب و تحریک‌پذیری شود. این ماده به مغز آسیب می‌رساند و مشکلات دهان و دندان ایجاد می‌کند، از جمله التهاب لثه، بوی بد دهان، لق شدن دندان‌ها و ایجاد پلاک‌های سفید رنگ. همچنین مصرف آن می‌تواند انواع سرطان‌ها را به همراه داشته باشد.»
پیش از این سازمان جهانی صحت هشدار داده بود که مصرف تنباکو در میان جوانان و نوجوانان افغانستان به‌طور گسترده در حال افزایش است. این سازمان افزوده بود که از هر چهار فرد بزرگ‌سال در افغانستان، یک نفر تنباکو مصرف می‌کند.
پان نوعی ماده مخدر مصنوعی است که قاچاقچیان آن را با عنوان خوشبوکننده دهان یا تحت نامهای تجاری مختلف در بازار عرضه می‌کنند. هم‌اکنون چندین نوع پان در بازار موجود است که با نامهای پان ۵۵، پان ۵۵۵، پان ۲۴، پان ۶۶ و پان کول شناخته می‌شوند. این انواع از نظر کیفیت و طعم با هم متفاوت‌اند، اما قیمت آن‌ها تقریباً یکسان است. این پان‌ها در اصل نسخه‌ای از نصوار هندی و پاکستانی هستند.
