اهالی نینگ تشویشلری؛ طالبان اوّلگی حکومت خادملرینی انیقله‌یدی
امین کاوه
طالبان، افغانستان اهالیسگه قۉیگن چېکلاولری یېتمه‌گندیک، کابلده یشه‌یدیگن آلدینگی حکومت خادملری باره‌سیده معلومات تۉپله‌ماقده‌لر. بو گروه گذر وکیلریگه آلیدنگی حکومت خادملری، تذکره‌لری و اولرگه تېگیشگی باشقه معلوماتلرنی استخبارات اداره‌سیگه تاپشیریشلری حقیده بویروق بېرگن. 8صبح قۉلگه کیریتگن معلوماتلرگه کۉره اۉقیتووچیلر و داکترلردن بۉلک دولت مأمورلری باره‌سیده معلومات ییغیشتیره‌دی. طالبان بو ایشی، مملکت وطنداشلری و انسان حقلری فعاللری تشویشیگه سبب بۉلگن. اولر مذکور گروه‌نی انسانی قاونلر و اصوللرنی نظرگه آلمسدن انسانلر اوستیدن نظارت اۉتکزه یاتگن لیککه متهم قیله‌دیلر. اولرنینگ ایتیشچه، طالبلر ترورچی گروهلر جمله‌دن القاعده (طالبان یقینده اولرنی برادرلریمیز دېگن) گه دوحه بیتیمیده بېرگن وعده‌لریگه قرشی مملکت فعالیت آلیب باره‌یاتگنلریگه قره‌مه‌ی آلدینگی دولت مأمورلرینی تعقیب آستیگه آلماقدهلر.
طالبان مملکتنی اشغال اېتگنلری آرتیده افغانستاناهالیسی اینیقسه عیاللرگه قرشی چېکلاولر جاری اېتیب، اولرنینگ اعتراضلریگه جدی عکس العمل کۉرستیب کېلماقده‌لر. حاکم گروه سیاسی حزبلر همده مدنی تشکیلاتلر فعالیتی تۉخته‌تیب، مستقل یېتکرمه‌لر فعالیتیگه چېکلاولر جاری اېتگنلر. شونینگ اوشبو گروه بوندن آلیده کابلده شهریده 62مینگ کمره اۉرنتگنلرینی بیلدیرگن اېدیلر.
طالبان نینگ جمهوریت دوری مأمورلری خقیده معلومات تۉپلش باره‌سیده‌گی بویروغی اولر نینگ جدی تشویشی سبب بۉلماقده. سابق دولت ملازملری اۉتگن ایکی ییل دوامیده قیین بیر وضعیتده یشه‌گن لیکلری ایتیب، طالبان نینگ سۉنگی دستوری اولر اوچون جدی خوف – خطر توغدیره‌یاگنینی تأکیدله‌یدیلر.
بیر منبع نینگ 8صبح گه: «جمهوریت دوریده معململر و داکترلردن بۉلک وظیفه‌دار بۉلگن کیشیلر طالبلر فورمی‌ده اۉز وظیفه‌لرینی یازیشلری ایتیلگن. اولر نیمه گه بو ایشنی قیله‌یاتگنلیکلری انیق اېمس، استخبارات تامانیده شهرده فورملر ترقه‌تیلگن، هدفلری معلوم اېمس.»
اوشبو منبعگه قره‌گنده، تۉپلنه‌دیگن معلوماتلر مأمورلرنینگ تذکره‌لری، وظیفه‌سیدن عبارت. نیمه اوچون بو ایشنی قیله‌یاتکن لیکلرینی بیلمه‌یمیز. خارجده طالبان گه قرشی سیاسی حرکتلر جانلنگن پیتلرده اهالیگه باسیم اۉتکزه دیلر.
آتی فاش اېتیلیشینی ایستمه‌گن سابق حربی طالبان‌نی اهالیگه کۉپراق نظارت اۉرنهتیش همده اعتراچیلر ییغینلری آلدینی آلیش یوچون بونده‌ی عمللرگه قۉل اوره‌دیلر. طابلر اۉز مخالفلری نینگ اویلرده اۉتکزه‌دیگن ییغینلریدن هم قۉرقه‌دیلر، انه شو باعث گذر وکیللریگه مراجعه قیلگنلر دېیدی. معلومات تۉپلش ایشی بیر نېچه هفته دن بېری کابل ناحه لریده دوام اېتماقده.
سابق سارنوال شمس الرحمن عزیزی، طالبان خاص بیر گروه نی تستخبارات نظارت آستیگه آلیشینی ایسته‌یدیلر دېیدی. عزیز نینگ فکریچه، بو عمل ایریم شکنچه، قۉلگه آلیش و قتلگه سبب بۉلمه‌گن تقدیرده اهالی روحیاتیگه سلبی تأثیر اۉتکزه‌دی. او، طالبلرنی انسانی و حقوقی اصوللرنی قبوی قیلمه‌یدیلر، اۉز ایتگنلریگه عمل قیلمه‌یدیلردېیدی.
جلیله (مستعار) طالبلر قۉل آستیده حیات کېچیرهدیگن عیاللردن بیری. او، طالبلر نی اعتراچیلرگه روحی باسیم اۉتکزیش اوچون بونده ایشلرنی یۉلگه قۉیه‌دیلر ېیدی. اونگه قره‌گنده، طالبان اهالی نینگ خصوصی حرمیگه حرمت کۉرستمه‌یدی و تورلی یۉللرآلی اهالیگه روحی باسیملر اۉتکزیب کېلماقده. اونینگ تأکیدلشیچه عیاللرگه قرشی قۉللنگن چېکلاولر، ایشدن آلینگلیکلری باعث اونلب عیاللر اعتراضچی عیاللر صفلریگه قۉشیلگنلر.
بو معترض عیال، طالبلرنینگ آیاق کییملری آستیده پگه بۉلمهگنده، نېگه فقط آلدینگی دولت مأمورلری نینگ معلوماتلرینی تۉپله ماقده‌لر؟ اگر امنیت مسئله بۉلسه همه تهدید اۉتکزیشی ممکن. بو نرسه روحی معمالر یره‌تیشدن تشقری سابق دولت مأمورلریگه نسبتاًحرمسیزلیک حسابلنه‌دی. طالبلر اولرنی بیگانه و امنیت گه تهدید دېب بیله‌دیلر
سابق حکومت خادملری اۉزلری نینگ شخصی معلوماتلری طالبان نینگ استخباراتی تامانیدن تۉپلنگنیدن خواطر بیلدیرماقده‌لر. ایتیلیشیچه، بو گروه اله‌‌مانلری اویمه-اوی یوریب، سابق امنیتی کوچلر و آلدینگی حکومت خادملریگه تېگیشلی معلوماتلرنی هم تۉپله‌گنلر.
کابلده‌گی منبع گه کۉره: «اویمه-اوی تینتاو دوام اېتگنده، اولر سابق امنیتی کوچلرگه تېگیشلی سندلرنی ییغیب آلیب، اوشبو معلوماتلرنی اۉزلری قید اېته دیلر. . اېندی بیر قطار خوفسیزلیک کوچلری اۉچ آلیشدن قۉرقیب کابلگه کېلدیلر و شو یۉل بیلن اولرنی کوزه‌تیب باریشماقچی.»
ایتیش کېره‌ک که، طالبان سابق دولت خدمتچیلری نینگ معلوماتلرینی قیدیرماقده و اولر ترورچی گروهلرنی، خصوصاً، «القاعده» ترماغاینی «ایناغه‌لر» دېب اته‌گنی اوچون بونی خوفسیزلیک مسأله‌سی دېب بیلیشه‌دی. سۉنگی حالتده، طالبان انرژی و سوو وزیرلیگی سرپرستی عبدالطیف منصور قندوزده‌گی بیر ییغیلیشده القاعده «ترورچی گروه اېمس، بلکه بیز نینگ ایناغه‌لریمیز» دېب ایتدی.
۲۰۰۱-ییل ۱۱-سپتمبرده اامریکاده صادر بۉلگن هجوملرگه توخته‌لیب اۉتگن اوشبو طالبان رسمیسی: «اولر [القاعده] امریکا ظلمیدن تۉیگن مجاهدلر و ایناغه‌لریمیز اېدی». بیز اولرنی اۉشه پیتده ترورچی گروه دېب اتَمه‌گنمیز، حاضر هم دېمه‌یمیز».
طالبان نظارتی آستیده‌گی انرژی و سوو وزیرلیگی سرپرستی سۉنگی ییگیرمه ییل دوامیده مملکتده افغان خوفسیزلیک کوچلری و خارجی کوچلرگه قرشی کوره‌شگن بیر قطار تروریست گروهلرنی «طالبان نینگ ایناغه مجاهدلری» دېب اته‌دی.
طالبان ترورچی گروهلرنی «مجاهدایناغه‌لر» دېب اته‌گن و اوّلگی حکومت خادملریگه باسیمنی کوچه‌یتیره‌یاتگن بیر پیتده، بریتانیا تشقی ایشلر وزیرلیگی بیانات بېریب، بو دولت وطنداشریگه افغانستان گه سیاحت قیلمس لیکلرینی توصیه قیلگن. وزیرلیک افغانستان‌ده‌گی وضعیت تیز ده اۉزگریشی ممکنلیگیدن آگاهلنتیردی.
