آنه‌م؛ اۉن بېش ییلدن آرتیق وقت دوامیده حیات الفباسینی اۉرگه‌تگن معلم
طوبا اسلام‌زی
ایسّیق کونلر‌نینگ بیریده قویاش مکتب کلکین‌لریدن صنفخانه‌گه نور ساچردی. اۉقووچیلر اۉز مېزلریده ساکن اۉتیریشر، قویاش نوری اېسه کتابلر و تخته اوستیگه توشردی. هر کونی انه شو نورنی کۉرگنلریده، کۉپراق اۉرگنیشگه و کېله‌جگی اوچون حرکت قیلیشگه قرار قیلیشردی. هر سفر شونده‌ی منظره‌نی اېسله‌گنیمده، خَیالیمده بیر انسان‌نینگ سیماسی جانلنه‌دی مهربانلیگی، حلاللیگی و فداییلیگی بیلن کۉپلب شاگردلری‌نینگ حیاتینی اۉزگرتیرگن بیر عیال. بو عیال مېنینگ آنه‌م.
آنه‌م‌نینگ اسمی شازیه اسلام‌زی. او ۲۰۰۶-ییلده اۉقیتووچیلیک فعالیتینی باشله‌گن و اۉن بېش ییلدن آرتیق وقت دوامیده مِهر و اشتیاق بیلن درس بېرگن. او باله‌لیگیدن اۉقیتووچی بۉلیشنی آرزو قیلگن، چونکه تعلیم آرقه‌لی یاش اولادنی تربیه‌لش و جمعیتگه خدمت قیلیش ممکنلیگیگه ایشانگن. اۉقیتووچیلیک قیلگن برچه ییللری دوامیده اۉزیگه بیر وعده بېرگن: وظیفه‌سینی حلال، مسؤولیتلی و تۉغری بجریش. او هېچ قچان اۉقیتووچیلیکنی شونچه‌که بیر کسب دېب بیلمه‌گن، بلکه اونی بویوک بیر مسؤولیت و شرَفلی وظیفه دېب حسابله‌گن.
آنه‌م‌نینگ اۉقیتووچی بۉلیش حکایه‌سی فقط اۉز آرزوسیگه اېریشیش حکایه‌سی اېمس اېدی؛ بو بیر عایله‌نی قوتقریش حکایه‌سی هم اېدی. آته‌م وفات اېتگنیده، بیز‌نینگ هېچ قنده‌ی درآمد منبعمیز یۉق اېدی. حیاتیمیز جوده آغیرلشگن، کېله‌جگیمیز اېسه ناانیق کۉرینردی. انه شونده‌ی آغیر کونلرده آنه‌م بار کوچی بیلن ایشلشگه قرار قیلدی. او هم اۉز آرزوسیگه اېریشیش، هم تۉرت فرزندی‌نینگ کېله‌جگینی قوریش اوچون اۉقیتووچی بۉلدی. اۉشه کم معاش بیلن او اوی‌نینگ برچه خرجتلرینی قاپلر و بیزگه امیدسیزلیکنی حس قیلیشیمیزگه یۉل قۉیمسدی.
آنه‌م دایما بو معاش اونینگ حلال محنتی عوضیگه تاپگن پولی اېکنینی اَیتردی. درآمد کم بۉلیشیگه قره‌مه‌ی، اونده قنده‌یدیر اۉزیگه خاص برکه بار اېدی. قنچه صرفلنمسین، حیات دوام اېتر، عایله‌‌نینگ اساسی احتیاجلری تأمینلنردی. او حامد کرزی حکومتیدن تارتیب محمد اشرف غنی حکومتی ییللریگچه اۉقیتووچیلیک قیلیشده دوام اېتدی. حتا حاکمیت المشگنیدن کېین هم بیر مدت درس بېردی، اما وقت اۉتیشی بیلن معمالر کۉپه‌یدی؛ معاشلر کمه‌یدی و اۉقیتووچیلر اوچون شرایط تاباره قیینلشدی.
برچه قیینچیلیکلرگه قره‌مه‌ی، آنه‌م دایما اۉقیتووچیلیک اېنگ مقّدس وظیفه‌لردن بیری اېکنینی اَیتردی. چونکه انسانلرگه تعلیم و تربیه بېریش جوده کتّه قدریتگه اېگه اېدی و او هېچ قچان اۉز مسؤولیتیدن چرچه‌مسدی. او اگر اۉقیتووچی اۉز ایشینی حلاللیک بیلن قیلسه، محنتی‌نینگ ثمره‌سینی هم بو دنیاده، هم آخرتده کۉریشیگه ایشانردی. او دایما: «اۉقیتووچی وجدانه‌ن ایشلشی کېره‌ک، چونکه بوتون بیر اولاد‌نینگ کېله‌جگی اونینگ قۉلیده»، دېردی.
حاضرگی حاکمیت کېلیشی بیلن کۉپلب اۉقیتووچیلر‌نینگ شرایطی اۉزگردی. بو یۉلنی دوام اېتتیریش آنه‌م اوچون جوده قیین بۉلیب قالدی. اۉقیتووچیلیککه بۉلگن برچه مهریگه قره‌مه‌ی، آخر-عاقبت او باشقه ایشله‌مسلیککه قرار قیلدی. بو قرار اونینگ اوچون آسان بۉلمه‌دی، چونکه او حیاتی‌نینگ اېنگ یخشی اۉن بېش ییلینی صنفخانه‌لرده اۉتکزگن اېدی.
آنه‌م دایما بیزگه اۉقیتووچیلیک قیلگن برچه ییللریده حلاللیک و مسؤولیت نمونه‌سی بۉلیشگه حرکت قیلگنینی اَیتردی. او هېچ قچان حیاتیده‌گی معمالر‌نینگ شاگردلری بیلن مناسبتیگه تأثیر قیلیشیگه یۉل قۉیمه‌گنینی اَیتردی. هر کونی صنفخانه‌گه امید بیلن کیرر و شاگردلری ینگی بیر نرسه‌نی اۉرگنیشلری اوچون حرکت قیلردی.
مېن اوچون آنه‌م شونچه‌که آنه اېمس اېدی؛ او مېنینگ حیاتده‌گی بیرینچی استاذیم هم اېدی. مېن آنه‌م درس بېرگن مکتبده «خانه‌ی نور» مکتبیده اۉقیردیم. او بوتون اۉقیتووچیلیک فعالیتینی عیناً شو مکتبده اۉتکزدی و هېچ قچان باشقه مکتبگه اۉتمه‌دی. اۉن بېش ییلدن آرتیق وقت دوامیده اۉشه یېرده مِهر بیلن خدمت قیلدی. او دایما: «کیم حلاللیک بیلن ایشله‌سه، هېچ قنده‌ی تۉسیق اونینگ رواجلنیشیگه یۉل قۉیه آلمه‌یدی»، دېردی. بلکه عیناً شو حلاللیگی سببلی مکتب مدیری، هم‌کسبلری و اۉقووچیلری اونی جوده حرمت قیلیشگندیر. او مکتبینی شو قدَر یخشی کۉره‌ردی که اونی هېچ قچان ترک اېتیشنی ایسته‌مسدی.
آنه‌م بیلن مکتبگه بارگن کونلریم حیاتیمده‌گی اېنگ گۉزل خاطره‌لردن بیریدیر. یۉلده او مېنگه شاگردلری حقیده حکایه قیلردی؛ اشتیاق بیلن اۉقیدیگن قیزلر و اۉغیل باله‌لر، صنفده‌گی شیرین خاطره‌لر، کولگیلی لحظه‌لر و حتا صبر همده مِهر بیلن حل قیلینگن معمالر حقیده سۉزلب بېرردی. مکتبدن اویگه قَیتگنیمیزده هم اۉشه کون یوز بېرگن واقعه‌لرنی مېنگه اَیتیب بېرردی. مېن اونینگ گپلرینی قیزیقیش بیلن تینگلر و اۉقیتووچیلیک فقط درس بېریش اېمس، بلکه کېله‌جکنی قوریش هم اېکنینی حس قیلردیم.
شونگه قره‌مه‌ی، محنتی، حلاللیگی و یخشی درس بېریش اسلوبی طفیلی او بیر نېچه بار مکتب‌نینگ اېنگ یخشی اۉقیتووچیلریدن بیری صفتیده اعتراف اېتیلدی. بو موفقیت اونینگ اوچون جوده قدرلی اېدی، چونکه بو کۉپ ییللیک محنتی و فداییلیگی‌نینگ نتیجه‌سی اېدی.
افغانستاندهگی شرایط اۉزگرگچ، آنه‌م مهاجرلیککه مجبور بۉلدی. مکتب و شاگردلریدن اوزاقلشیش اونینگ اوچون جوده آغیر کېچدی. کۉپ ییللر دوامیده هر تانگ صنفخانه‌گه قووانچ بیلن بارردی، اما اېندی اۉشه حیات توگه‌گن اېدی. حاضر او درس بېرمه‌یدی، اما اۉقیتووچیلیک کونلری حقیده گپیرگنده همان یوزیده چوقور حس-تویغولر نمایان بۉله‌دی. بعضاً شاگردلری‌نینگ شیرین خاطره‌لرینی تبسم بیلن اېسله‌یدی، بعضاً اېسه ینه قچان تکرارلنیشینی بیلمه‌یدیگن اۉشه کونلرنی ساغینچ بیلن تیلگه آله‌دی.
اگر بوگون مېن، آپه-سینگیللریم و اکه-اوکه‌لریم حیات یۉلیمیزنی تاپه آلگن بۉلسک، بو‌نینگ کتّه بیر قِسمی آنه‌م‌نینگ فداییلیگی طفیلیدیر. او اۉشه کم معاشی بیلن بیز‌نینگ کېله‌جگیمیزنی قوردی و هېچ بیریمیز‌نینگ تعلیمدن اوزاقلشیشیمیزگه یۉل قۉیمه‌دی. او دایما بیزگه: «اگر حیاتده یخشی ا‌ۉرینگه اېریشماقچی بۉلسنگیز، نیتینگیزنی پاک توتینگ، آدملر بیلن حلال بۉلینگ و هېچ قچان تۉغری یۉلدن آغمنگ»، دېیدی.
مېن هر سفر آنه‌م‌نینگ حیاتی حقیده اۉیله‌گنیمده، اۉقیتووچیلیک‌نینگ قدرینی ینه‌ده چوقورراق انگله‌یمن. او درس بېریب، فقط کتابده‌گی بیلیملرنی اۉرگه‌تمسدی؛ او امید، اخلاق و انسانیلیکنی هم اۉرگه‌تردی. بوگونگی شرایط اونی باشقه بیر جغرافیه‌ده، باشقه بیر ساحه‌ده ایشلشگه مجبور قیلگن، اما اونینگ اۉقیتووچیلیککه بۉلگن مهری همان قلبیده اوّلگیدېک تیریک. هر سفر مکتب کونلری حقیده گپیرگنده، کۉزلری یاشگه تۉله‌دی. بعضاً شاگردلرینی تبسم بیلن اېسله‌یدی، بعضاً اېسه حسرت بیلن: «اۉشه ییللر قنچه‌لر تېز اۉتیب کېتدی»، دېیدی.
او ینه بیر بار صنفخانه‌گه کیریشنی، اۉقووچیلری قرشیسیده توریشنی، اولر‌نینگ اسملرینی چقیریشنی و ینه درس بېریشنی آرزو قیله‌دی. اونینگ فکریچه، اۉقیتووچیلیکدن کۉره ذوقلیراق ایش یۉق، چونکه اۉقیتووچی بوتون بیر اولاد‌نینگ کېله‌جگینی یره‌ته‌دی. آنه‌م افغانستاننی بوتون وجودی بیلن سېوه‌دی. وطن حقیده گپیرگنده، دایما خلقینی، مکتبلرینی و شاگردلرینی اېسله‌یدی؛ اېنگ کۉپ اېسه بوگون تعلیمدن محروم بۉله‌یاتگن قیزلر اوچون قیغوره‌دی.
او دایما: «قنییدی، بیر کون کېلیب افغانستان‌نینگ برچه قیزلری ینه خاطرجمع مکتبگه باریب، اۉقیب، اۉز کېله‌جکلرینی قوره آلسه‌لر»، دېیدی. او افغانستان قیزلریده کتّه استعداد بارلیگیگه ایشانه‌دی و اگر اولرگه امکانیت همده شرایط یره‌تیلسه، اولر هر قنده‌ی ساحه‌ده موفقیت قازانه آلیشلریگه ایشانه‌دی.
آنه‌م‌نینگ حیاتی حقیده اۉیله‌گنیمده، او شونچه‌که اۉقیتووچی بۉلمه‌گنینی کۉره‌من؛ او صبر، حلاللیک، اِیمان و محنت بیلن اۉز عایله‌سینی قورگن، شو بیلن بیرگه یوزلب شاگردلری‌نینگ کېله‌جگینی یره‌تیشده حصه قۉشگن عیال اېدی. او مېنگه موفقیت فقط پول بیلن قۉلگه کیریتیلمسلیگینی، بلکه حلاللیک، محنت، پاک نیت و باشقه‌لرگه خدمت قیلیش آرقه‌لی اېریشیلیشینی اۉرگه‌تدی.
بوگون مېن اېریشگن هر قنده‌ی موفقیت آنه‌م‌نینگ فداییلیگی نتیجه‌سیدیر. او اۉز محنتی بیلن مېنگه امید بېردی، حیات یۉلینی کۉرسه‌تدی و بیر اۉقیتووچی نه‌فقط شاگردلری‌نینگ تقدیرینی، بلکه بوتون بیر عایله‌‌نینگ تقدیرینی هم اۉزگرتیره آلیشینی اثباتله‌دی. شو‌نینگ اوچون هر سفر «اۉقیتووچی» دېگن سۉزنی اېشیتگنیمده، همه‌دن اوّل کۉز آلدیمده آنه‌م‌نینگ سیماسی گوده‌لنه‌دی مِهر بیلن درس بېرگن، حلاللیک بیلن یشه‌گن و فداییلیگی بیلن فرزندلری‌نینگ کېله‌جگینی قورگن عیال.
آنه‌م هر دایم حیاتیم‌نینگ قهرمانی بۉلیب قاله‌دی. و مېن بیر کون کېلیب اونی ینه صنفده کۉریشگه امید قیله‌من.
