افغانستان عیاللری حیاتی اوستیده‌گی استبداد‌نینگ آغیر سایه‌سی
لیمه وردک
افغانستانلیک قیزلر حیاتی‌نینگ آغیر باسقیچگه کیرگنیگه همده مکتب و بیلیم یورتی دروازه‌لری یاپیلیشی بیلن اولر‌نینگ آرزولری برباد بۉلگنیگه بېش ییلدن آشدی؛ علم-فن و بیلیم اېگه‌للش آرقه‌لی اۉز حیاتلری همده جمعیتلرینی اۉزگرتیریشنی و ترقیاتگه اېریشیشنی ایسته‌گن قیزلر، بیراق بوگون برچه افغانستانلیک قیزلر طالبان رژیمی تامانیدن اۉرنه‌تیلگن چېکلاولر سببلی اۉزلری‌نینگ اساسی حقوقلریدن محروم بۉلیشگن و درس، مکتب همده بیلیم یورتیدن چېتده قالیشگن.
طالبان‌نینگ افغانستان اوستیدن قَیته حکمرانلیک اۉرنه‌تیشی بیلن افغانستانلیک عیاللر و قیزلر حیاتی‌نینگ عادتی طرزی اۉزگردی و جنسی طفیلی اولر‌نینگ فعالیتی اوی‌نینگ تۉرت دېواری ایچیده چېکلندی. مینگلب قیزلر کتابلرینی بیر چېتگه قۉییشگه و ینه اۉقې آله‌دیگن کوننی کوتیشگه مجبور بۉلگن کوندن بېری بېش ییلدن کۉپراق وقت اۉتدی. اما بیر نېچه ییل اۉتدی هم که هنوزگچه مکتب اېشیکلری قیزلر اوچون قَیته آچیلمه‌دی.
بو بېش ییل شونچه‌که بیر رقم اېمس؛ بو سکوتده اۉتگن عمر، یاشلیک، سعی-حرکتلر و آرزولر‌نینگ بیر قِسمیدیر. بوگون اگر مېندن تعلیم آلیش حقوقی تارتیب آلینمه‌گنیده، بیلیم یورتیگه کیرگن و بیرینچی اۉقوو ییلیمنی باشله‌گن بۉلر اېدیم. سینگلیم هم بیتیرگن بۉلر اېدی و باشقه کۉپلب قیزلر ایشلرده کېچیکیشلرسیز اۉز ترقیات یۉللرینی باسیب اۉتگن بۉلردیلر. بیراق طالبان رژیمی تامانیدن چیقریلگن کتّه باشی بېرک کۉچه و عدالتسیز قرار حیاتیمیز آقیمی، فعالیتلریمیز و آرزولریمیز اوستیگه آغیر سایه تشله‌دی و هر بیر کون اۉتیشی بیلن چېکلاولر کۉلمی کېنگه‌ییب بارماقده.
بیز تانگلرنی امید بیلن قرشی آله‌دیگن، مکتب دستکول‌میزنی تیّارله‌یدیگن، امتحانلر اوچون درس اۉقیدیگن و کېله‌جک اوچون رېجه توزه‌دیگن قیزلر اېدیک. اما بوگون تانگلر امیدسیزلیک بیلن باشلنه‌دی و تونلر بۉغیزگه تیقیلگن ییغی همده آغیرلیک بیلن سحرگه اولنه‌دی.
اوشبو بېش ییل ایچیده کۉپلب قیزلر تعلیم آلیش حقوقیدن، تنلش حقوقیدن و اۉز کېله‌جکلرینی قوریش امکانیتیدن محروم بۉلدیلر؛ شفاکار، استاذ، مهندس، یازووچی و صنعتکار بۉله آله‌دیگن همده اۉز آرزولریگه اېریشه آله‌دیگن قیزلر، لېکن اولر بېش ییلنی کوتیش بیلن اۉتکزیشگه مجبور بۉلدیلر.
بوگون تعلیمدن چېتده قالگن بیر قیز صفتیده ینه بیر بار یازه‌من و آوازیمنی بلند کۉتره‌منکی، بیز‌نینگ دردیمیز فقط مکتب دروازه‌لری‌نینگ یاپیلیشی اېمس؛ بیز‌نینگ دردیمیز شونده‌کی، بیز اوچون وقت تۉخته‌ب قالدی. عمریمیز اۉتدی، یاشلیک ییللریمیز اۉتیب کېتدی، بیراق قۉلدن بای بېریلگن امکانیتلر اېندی آسانلیکچه قَیتیب کېلمه‌یدی.
بېش ییلدیرکی، کۉپلب افغانستانلیک قیزلر ا‌ۉرینلری بۉش قالگن کتابلر، صنفخانه‌لر و بیلیم یورتیلرگه حسرت بیلن قره‌شماقده. بېش ییلدیرکی، کۉپلب آنه‌لر و آته‌لر قیزلری‌نینگ مکتبگه کېته‌یاتگنده‌گی تبسمینی ینه کۉریشنی آرزو قیلیشه‌دی. امید قیله‌منکی، اۉشه کونلر ینه بیر بار قَیتیب کېله‌دی.
بوگون برچه اوشبو چېکلاولرگه قره‌مه‌ی، هنوز قیزلر‌نینگ کۉزلری پارلب توریبدی و اولر قَیته پرواز قیلیش اوچون اېنگ کیچیک امکانیتنی هم ایزله‌ماقده‌لر. اوشبو چېکلاولر موجود بۉلسه-ده، گۉیا امید هنوز قیزلر وجودیده سقلنیب قالگندېک.
قیزلر یخشیراق اېرتنگی کونگه امید باغلب یشه‌ماقده‌لر و نفس آلماقده‌لر همده چېکلاولر و اسارت‌نینگ آغیر سایه‌سی موجودلیگیگه قره‌مه‌ی، تسلیم بۉلمه‌گنلر و آزادلیک اېرتنگی کونیگه کۉنگیل باغله‌گنلر؛ هنوز اۉرگنه‌یاتگن، حرکت قیله‌یاتگن همده علم و آرزونی ابدی اۉچیریب بۉلمه‌سلیگیگه ایشانه‌دیگن قیزلر.
مېن هم اۉشه قیزلردن بیریمن؛ یخشیراق کېله‌جککه ایشانه‌دیگن و آغیر شرایطلر آره‌سیدن اۉزینی-اۉزی تامینلش همده ترقیات اوچون یۉل تاپیشگه حرکت قیله‌دیگن بیر قیز. مېن ایشانه‌منکی، استبداد زنجیرینی پرچه‌لب، پروازگه کۉتریله‌دیگن کون البته کېله‌دی.
