شماری از باشنده‌گان شهر فیض‌آباد، مرکز ولایت بدخشان، از کمبود و نوبتی بودن آب آشامیدنی شکایت دارند. آنان همچنین می‌گویند که نرخ هر مترمکعب آب در این شهر از ۲۵ به ۳۵ افغانی افزایش یافته است. به گفته آنان، افزایش ۱۰ افغانی در هر مترمکعب آب، مردم را با چالش‌های زیادی روبه‌رو کرده و دسترسی شمار زیادی از باشنده‌گان را به آب صحی آشامیدنی محدود ساخته است.
در این گزارش، صورت‌حساب آب آشامیدنی پنج خانواده از مناطق مختلف شهر فیض‌آباد در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ به‌صورت مقایسه‌ای بررسی شده است که نشان می‌دهد نرخ آب آشامیدنی در این شهر ۴۰ درصد افزایش یافته است.
باشنده‌گان فیض‌آباد می‌گویند که در ماه‌های نخست سال ۱۴۰۴ برای هر مترمکعب آب ۲۵ افغانی پرداخت می‌کردند، اما در بل صرفیه آب مربوط به ماه جوزای ۱۴۰۴ که دریافت کرده‌اند، نرخ هر مترمکعب آب ۳۵ افغانی درج شده بود.
بخش‌الله (مستعار)، دست‌فروش خیابانی است و روزگارش را با درآمد روزانه ۱۵۰ تا ۲۰۰ افغانی می‌گذراند. او باشنده ناحیه ششم شهر فیض‌آباد است و درباره کیفیت خدمات و نرخ آب آشامیدنی می‌گوید: «به‌جای این‌که به دسترخوان مردم نان بیاورند، نان را هم از دهان مردم با ده‌ها روش می‌گیرند که یکی از این روش‌ها، بالا بردن نرخ آب آشامیدنی است.»
این باشنده فیض‌آباد می‌گوید: «باور کنید که آب هر دو روز یک‌بار می‌آید و گاهی حتا دو تا سه روز آب نداریم. با این حال، آب کم است و قیمت آن زیاد.»
به گفته باشنده‌گان فیض‌آباد، طالبان افزون بر افزایش بهای آب، ماهانه ۱۱۳ افغانی نیز به عنوان کرایه متر یا کنتور آب از مردم دریافت می‌کنند؛ این در حالی است که پیش از این، هر خانواده برای دریافت امتیاز آب و نصب متر، پنج تا هفت هزار افغانی به این گروه پرداخت کرده‌اند.
عبدالقدوس (مستعار)، باشنده وکیل‌آباد شهر فیض‌آباد، می‌گوید: «هرچه درخواست کردیم برای‌مان آب آشامیدنی تهیه کنند، اما هیچ‌کس به درخواست ما توجه نکرد. بنابراین، مجبور شدیم با جمع‌آوری پول از مردم محل، یک حلقه چاه سولری در منطقه حفر کنیم.»
این باشنده فیض‌آباد می‌گوید که آب به‌صورت یک‌روز در میان توزیع می‌شود و مردم تنها ۱۵ دقیقه فرصت دارند تا آب مورد نیازشان را ذخیره کنند؛ پس از آن، نوبت محله‌های دیگر می‌رسد. به گفته او، در آغاز حفر این چاه، هر خانواده باید شش هزار افغانی می‌پرداخت تا از امتیاز آب برخوردار شود.
عبدالقدوس می‌افزاید: «چند روز می‌شود که مردم محل، به‌دلیل ناکافی بودن آب آشامیدنی، تصمیم گرفته‌اند یک حلقه چاه آب دیگر حفر کنند. برای این کار، هر خانواده مکلف است ۱۰ هزار افغانی بپردازد؛ اما بسیاری از خانواده‌ها توانایی پرداخت این پول را ندارند. خودم کارگر روزمزد هستم و ماهانه هفت تا هشت هزار افغانی درآمد دارم و نمی‌توانم این مقدار پول تعیین‌شده را بپردازم.»
ولایت بدخشان با داشتن منابع آب شیرین، یکی از ولایت‌های برخوردار از منابع آبی در افغانستان به شمار می‌رود. با این حال، بسیاری از باشنده‌گان مرکز این ولایت از دسترسی کافی به آب آشامیدنی محرومند.
حکومت پیشین با ساخت چندین مخزن آب در شهر فیض‌آباد، بخش‌هایی از این شهر را زیر پوشش شبکه آب آشامیدنی قرار داده بود؛ اما مناطق حاشیه‌ای این شهر همچنان از این خدمات محروم مانده‌اند.
به گفته باشنده‌گان فیض‌آباد، پس از سقوط حکومت پیشین، هیچ پروژه بزرگ جدیدی برای گسترش شبکه آب‌رسانی در این شهر اجرا نشده است. با این حال، نهادهای بشردوستانه با حفر چاه‌های عمیق و ساخت مخزن‌های کوچک آب، توانسته‌اند بخش‌هایی از این شهر را زیر پوشش خدمات آب آشامیدنی قرار دهند.
براساس طرح پاسخ بشردوستانه افغانستان در سال ۲۰۲۵، دسترسی محدود به خدمات آب، حفظ‌الصحه و بهداشت (WASH) به یکی از بحران‌های مهم در افغانستان تبدیل شده است. این وضعیت تحت تاثیر عواملی چون خشک‌سالی، تغییرات اقلیمی، سیلاب‌های فصلی، بازگشت مهاجران و بی‌جاشده‌گان، ضعف زیرساخت‌ها و مدیریت ناکافی منابع آب تشدید شده است. براساس داده‌های بررسی شاخص‌های چندگانه افغانستان (MICS ۲۰۲۳)، ۳۱.۲ درصد جمعیت کشور به خدمات اساسی آب آشامیدنی دسترسی نداشته‌اند و ۱۲.۴ درصد مردم برای نوشیدن، پخت‌وپز و مصارف خانگی از آب‌های سطحی استفاده می‌کرده‌اند.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در گزارش وضعیت بشردوستانه سال ۲۰۲۵ گفته است که در این سال، ۲۵ درصد خانواده‌ها در افغانستان به منابع آب غیرمعیاری متکی بوده‌اند و ۴۶ درصد خانواده‌ها، دسترسی به آب آشامیدنی سالم را مهم‌ترین نگرانی خود عنوان کرده‌اند.
