افغانستان یکی از آلوده‌ترین کشورهای جهان به مواد منفجره و ماین‌های زمینی شناخته می‌شود. با وجود این مشکلات جدی، طالبان در بیش از سه‌ونیم سال گذشته هیچ توجهی به ماین‌های کاشته‌شده خود که باعث قربانی شدن انسان‌ها، تلفات حیوانی و تخریب مناطق مسکونی می‌شود، نکرده‌اند. در تازه‌ترین مورد، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد بر حمایت همه‌جانبه جهانی برای مبارزه با تهدیدهای ناشی از ماین‌ها و مواد منفجره باقی‌مانده از جنگ‌ها تاکید کرده‌اند. به گفته این دو سازمان، افغانستان از آلوده‌ترین نقاط جهان از لحاظ ماین و مهمات منفجر نشده به شمار می‌رود.
روز جمعه، چهارم اپریل برابر با ۱۵ حمل، روز جهانی آگاهی از خطرات ماین است. این روز در سال ۲۰۰۵ از سوی سازمان ملل متحد نام‌گذاری شده و سالانه از سوی این سازمان گرامی داشته می‌شود و بر اهمیت آگاهی‌دهی، پیش‌گیری و پاکسازی ماین‌ها تاکید می‌شود.
آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد به مناسبت این روز گفته است که بیش از ۱۰۰ میلیون انسان در سراسر جهان در معرض خطر ماین‌های زمینی و بقایای مواد انفجاری جنگی قرار دارند. او در ایکس نوشته است: «حتا پس از خاموش شدن سلاح‌ها، این تهدیدها همچنان به‌طور بی‌رحمانه‌ای جان غیرنظامیان را می‌گیرند و مانعی جدی بر سر راه توسعه و بازسازی محسوب می‌شوند.»
همزمان، دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ هشدار دادند که افغانستان یکی از آلوده‌ترین نقاط جهان به ماین‌های زمینی، مهمات منفجر نشده و بمب‌های دست‌ساز رها شده به شمار می‌رود.
کمیته بین‌المللی صلیب سرخ افزوده است که میزان بالای آلوده‌گی افغانستان به مواد منفجره و تاثیر ویرانگر آن بر زنده‌گی غیرنظامیان، به‌ویژه کودکان، نشان می‌دهد که تلاش‌ها برای حمایت از جوامع آسیب‌پذیر باید افزایش یابد. این سازمان اعلام کرده که در سال ۲۰۲۴، دست‌کم ۲۵۱ رویداد ناشی از مواد منفجره ثبت شده که در آن‌ها ۴۳۴ کودک کشته یا زخمی شده‌اند.
از سوی دیگر، گروه مشورتی ماین‌زدایی (MAG) اعلام کرده است که روزانه حدود ۱۵ تن در سراسر جهان در اثر انفجار ماین‌ها و مهمات منفجرنشده کشته یا زخمی می‌شوند و در بسیاری از موارد، گام‌های کودکان آغازگر این انفجارها هستند. این نهاد که در زمینه پاکسازی ماین‌ها فعالیت دارد، ضمن اشاره به پیش‌رفت‌های سال‌های اخیر، تاکید کرده که وسعت بحران همچنان نگران‌کننده باقی مانده است. به گفته این سازمان، اکنون بیش از هر زمان دیگری، نیاز به اقدامات جدی برای پاکسازی مناطق آلوده، حمایت از جوامع آسیب‌دیده و ساختن جهانی عاری از ترس از ماین‌ها وجود دارد.
در همین حال، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، گزارش داده است که در سال ۲۰۲۴ میلادی، بیش از ۵۰۰ کودک در افغانستان در نتیجه انفجار مواد منفجرنشده باقی‌مانده از جنگ کشته یا زخمی شده‌اند. این نهاد با نگرانی از افزایش تلفات ناشی از انفجار ماین‌ها در افغانستان، اعلام کرده که برنامه‌های آگاهی‌دهی را در برخی از ولایت‌ها برای دست‌کم سه میلیون تن، به‌ویژه کودکان، راه‌اندازی کرده است. به گفته این نهاد، افغانستان یکی از بالاترین سطوح آلوده‌گی به مهمات انفجاری را در جهان دارد و بیش‌ترین ماین‌ها و مواد منفجرنشده را در اراضی خود نگهداری می‌کند.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) نیز گفته که یک میلیون و ۲۰۰ هزار مترمربع زمین در افغانستان پوشیده از ماین‌ها و سایر مهمات منفجرنشده است. به گفته اوچا، از جنوری ۲۰۲۲ تا فبروری ۲۰۲۴، مواد انفجاری باقی‌مانده از جنگ‌ها جان یک‌هزار و ۴۰۱ تن را در افغانستان گرفته که ۸۶ درصد آن‌ها کودکان بوده‌اند.
همچنان کمپاین بین‌المللی ممنوعیت مین‌های زمینی (ای‌سی‌بی‌ال) افغانستان را پس از میانمار و سوریه به‌عنوان سومین کشور با بیش‌ترین تلفات ناشی از انفجار ماین در سال ۲۰۲۳ معرفی کرده بود. این سازمان گفته بود که در سال ۲۰۲۳ بیش از ۶۵۰ تن در افغانستان کشته و زخمی شده‌اند.
افغانستان معاهده منع مین‌های ضد نفر را در سال ۲۰۰۳ امضا کرده است. براساس این معاهده، افغانستان مکلف است تا اقدامات عملی در زمینه محو و پاکسازی مین‌ها و حمایت از حقوق قربانیان انجام دهد. براساس این معاهده، دولت پیشین افغانستان مسوولیت گرفته بود که تا مارچ ۲۰۳۰ افغانستان را از مین‌های زمینی پاکسازی کند.
این در حالی است که طالبان در بیش از سه‌ونیم سال گذشته هیچ برنامه‌ای مدون و روشن برای پاکسازی ماین‌های منفجرنشده خودشان انجام نداده‌اند. پیش از این، یکی از مسوولان موسسه مین‌پاکی هلوترست گفته بود که تیم این سازمان هنگامی که برای بررسی یک ماین کنار جاده در نزدیکی شهر قندهار رفته بود، یکی از محافظان کاروان این موسسه گفته بود: «این مینی است که من جاسازی کرده بودم.»
