یافتههای گزارش تحقیقی روزنامه ۸صبح نشان میدهد که مقامهای شرکتهای دولتی تحت کنترل طالبان برای خود معاشهایی تا ۳۶۰ هزار افغانی تعیین کردهاند، در حالی که کارکنان همین شرکتها با دستمزدهای بسیار پایین و مشکلات شدید اقتصادی روبهرو هستند. کارکنان شرکتهایی مانند برشنا میگویند که حقوقشان حتا برای تامین هزینههای روزمره زندهگی کافی نیست. طبق نورم جدید طالبان، پایینترین معاش برای کارکنان عادی تنها ۸ هزار افغانی است، در حالی که مقامهای ارشد علاوه بر حقوق بالا از مزایای اضافی نیز برخوردارند. این نسخه از «نورم جدید معاشات و سایر امتیازات» نشان میدهد که پرداختها براساس شش کتگوری و پنج قدم و متناسب با عواید و مفاد عملیاتی هر شرکت تعیین شده است.
«ریاست عمومی شرکتهای دولتی» که طالبان آن را «امارتی» مینامند، در نامه رسمی به تاریخ ۹ میزان ۱۴۰۴ از تصویب و تطبیق «نورم جدید معاشات و سایر امتیازات» در تمام شرکتهای دولتی تحت کنترل این گروه خبر داده است. براساس این نامه، این تصمیم از سوی معاونیت پالیسی، نظارت و ارزیابی طالبان اتخاذ گردیده و هدف آن «جذب نیروهای مسلکی، تشویق کارمندان، رعایت عدالت در پرداختها و ایجاد موثریت در فعالیت شرکتهای امارتی» خوانده شده است.
مولوی محمود شاهزاده، معاون پالیسی، نظارت و ارزیابی طالبان، در پایان مکتوب رسمی از شرکتها خواسته است تا در جلسات رسمی با اداره مرکزی شرکتهای این گروه شرکت کنند و اسناد مربوط به استحقاق معاش ماه سنبله ۱۴۰۴ و گزارش عواید و مصارف تحققیافته سال ۱۴۰۳ خود را همراه داشته باشند.
یک نسخه از نامه معاونیت پالیسی، نظارت و ارزیابی، ریاست عمومی شرکتهای طالبان که در اختیار روزنامه ۸صبح قرار گرفته، نشان میدهد که این گروه در نامههای متحدالمال، به تمام شرکتهای دولتی تحت کنترل خود اطلاع داده است. نسخهای از این نامه با عنوان «نورم جدید معاشات و دعوت برای برگزاری جلسات» نیز به شرکت برشنا ارسال شده است. در این نامه آمده است: «این اداره در نظر دارد طبق زمانبندی مشخص، مجالس رسمی را با مسوولین شرکتهای امارتی برگزار کند تا پس از بررسی و ارزیابی اسناد، تصمیمات لازم در خصوص تثبیت کتگوری، گرید و قدم هر شرکت اتخاذ گردد.»
در نامههای دیگر تحت عنوان «نورم معاشات و سایر امتیازات شرکتهای امارتی» آمده است که بررسی اسناد مالی و تشکیلاتی تصدیها و شرکتهای زیر کنترل این گروه نشان داد که معاشات کارمندان نهتنها طبق نورمهای مختلف پرداخت میشود، بلکه فاقد جنبههای تشویقی، انگیزهبخش و رقابت سالم متناسب با وضعیت مالی شرکتها نیز میباشد.
طالبان در این نامه استدلال کردهاند که به منظور تشویق و تطبیق بهتر فرمان شماره (۱۶) مورخ ۹/۵/۱۴۴۶ هبتالله آخوندزاده، مسوده نورم واحد پیشنهادی معاشات براساس جزء ۴ فقره ۶ ماده ۶ فرمان مذکور تهیه شده است. به گفته طالبان، این اقدام با هدف جلب و جذب متخصصین، تشویق کارمندان، رعایت اصل عدالت، افزایش موثریت و مدیریت، و جلوگیری از وجود نورمهای مختلف، و همچنین با در نظر گرفتن عواید اساسی و مفاد عملیاتی این شرکتها، صورت گرفته است.
طالبان این «نورم جدید معاشات» را برای ادارههای زیر تعیین کردهاند: «افغانتور، هوتلها، نفت و گاز افغانستان، مطابع آزادی، تخمهای اصلاحشده بذری، صکوک، زغالسنگ شمال، تهیه ارزاق، سیلوی مرکزی، پنبه و روغن نباتی بست هلمند، پشمینهبافی قندهار، تهیه گوشت و لبنیات، مسافربری شهری ملیبس، سیلوی بلخ، پنبه و روغن نباتی بلخ، کود و برق مزارشریف، تولید مواد ساختمانی اردو، امور فارمسی ابنسینا، سپینزر کندز، افغانگاز، نساجی قندهار، حفظ و مراقبت مکروریانها، بیمه ملی افغان، هوتل انترکانتیننتال، افغانکارت، افسوتر، صنایعدستی، نساجی بلخ، سیلوی پلخمری، میوه قندهار، افتنتو، آبرسانی و فاضلاب شهری افغانستان، هوایی آریانا، استراس، افغانتیلیکام، حجاری و نجاری، وادی ننگرهار، افغانپُست، انکشاف ملی و شکر بغلان.»
معاش مقامهای طالبان و کارمندان زیر کنترل این گروه
در جدول کتگوری شماره اول این گروه آمده است که فردی که در قدم پنجم و گرید A کار میکند، ۲۰۰ هزار افغانی در ماه معاش دریافت خواهد کرد. همچنین این فرد در قدم فرعی دوم این قدم ۲۴۰ هزار، در قدم فرعی سوم این قدم ۲۸۰ هزار، در قدم فرعی چهارم این قدم ۳۲۰ هزار و در قدم فرعی پنجم این قدم ۳۶۰ هزار افغانی در ماه دریافت میکند.
براساس این نامه طالبان، فردی که در قدم اول و قدم فرعی اول، گرید A کار میکند، ۱۴۴ هزار افغانی در ماه معاش دریافت میکند و در قدمهای بعدی این قدم به ترتیب ۱۷۶ هزار، ۲۰۸ هزار، ۲۴۰ هزار و ۲۶۴ هزار افغانی در ماه دریافت خواهد کرد.
طبق این کتگوری فردی که در قدم اصلی چهارم و قدم فرعی اول این قدم کار میکند، ۱۸۶ هزار افغانی در ماه معاش دریافت میکند و در قدمهای فرعی بعدی این قدم به ترتیب ۲۲۴ هزار، ۲۸۰ هزار و ۳۳۶ هزار افغانی خواهد گرفت. همچنین فردی که در قدم سوم اصلی و قدم فرعی اول این قدم کار میکند، ۱۷۲ هزار افغانی در ماه دریافت کرده و در قدمهای فرعی بعدی این قدم به ترتیب ۲۰۸ هزار، ۲۴۴ هزار، ۲۸۰ هزار و ۳۱۲ هزار افغانی معاش میگیرد.
در این کتگوری آمده است که فردی که در قدم دوم اصلی و قدم فرعی اول کار میکند، ۱۵۸ هزار افغانی در ماه دریافت خواهد کرد و در قدمهای فرعی بعدی این قدم به ترتیب ۱۹۲ هزار، ۲۲۶ هزار، ۲۶۰ هزار و ۲۸۸ هزار افغانی مستحق معاش خواهد بود. همچنین فردی که در قدم اول اصلی و قدم فرعی اول، گرید A کار میکند، ۱۴۴ هزار افغانی دریافت میکند و در قدمهای بعدی این قدم به ترتیب ۱۷۶ هزار، ۲۰۸ هزار، ۲۴۰ هزار و ۲۶۴ هزار افغانی در ماه معاش خواهد گرفت.
همچنین این فرد که در گرید B، قدم پنجم اصلی و قدم فرعی اول کار میکند، در قدمهای فرعی بعدی به ترتیب ۱۳۰ هزار، ۱۶۰ هزار، ۱۹۰ هزار، ۲۲۰ هزار و ۲۴۰ هزار افغانی در ماه معاش دریافت میکند. براساس کتگوری طالبان، اگر این فرد در قدم چهارم اصلی و قدم اول فرعی و گرید B کار کند، معاش وی به ترتیب ۱۳۰ هزار افغانی در قدم اول فرعی، ۱۶۰ هزار در قدم دوم فرعی، ۱۹۰ هزار در قدم سوم فرعی، ۲۲۰ هزار در قدم چهارم فرعی و ۲۴۰ هزار افغانی در قدم پنجم فرعی تعیین شده است.
طبق کتگوری معاش طالبان، فردی که در قدم سوم اصلی و قدم اول فرعی این قدم کار میکند، ۱۲۱ هزار افغانی در ماه دریافت میکند و در قدمهای فرعی بعدی به ترتیب ۱۴۸ هزار، ۱۷۵ هزار، ۲۰۲ هزار و ۲۲۱ هزار افغانی معاش خواهد داشت. براساس همین کتگوری، فردی که در قدم دوم اصلی گرید B کار میکند، در قدم فرعی اول ۱۰۳ هزار، در قدم دوم فرعی ۱۲۴ هزار، در قدم سوم فرعی ۱۴۵ هزار، در قدم چهارم فرعی ۱۴۸ هزار و در قدم پنجم فرعی این قدم ۱۶۲ هزار افغانی در ماه معاش دریافت میکند.
همچنین این فرد که در قدم اول اصلی گرید B و قدم اول فرعی کار میکند، ۹۴ هزار افغانی در ماه دریافت میکند و در قدمهای فرعی بعدی به ترتیب ۱۱۲ هزار، ۱۴۸ هزار و ۱۴۵ هزار افغانی معاش خواهد داشت.
براساس این کتگوری طالبان، فردی که در قدم پنجم گرید I و قدم فرعی اول کار میکند، در ماه ۱۲ هزار و ۵۰۰ افغانی دریافت میکند و در قدمهای فرعی بعدی به ترتیب ۱۳ هزار و ۳۷۵، ۱۴ هزار و ۳۱۱، ۱۵ هزار و ۳۱۳ و ۱۶ هزار و ۳۶۶ افغانی معاش خواهد داشت. همچنین کسی که در قدم اول اصلی و قدم فرعی این گرید کار میکند، ماهانه ۱۰ هزار افغانی دریافت میکند و در قدمهای فرعی بعدی به ترتیب ۱۰ هزار و ۷۰۰ افغانی، ۱۱ هزار و ۴۴۹ افغانی، ۱۲ هزار و ۲۵۰ افغانی و ۱۳ هزار و ۱۰۸ افغانی معاش خواهد داشت.
همچنین کارمندان مشمول جدول شماره ششم طالبان ماهانه بین ۸ هزار و ۴۰۰ تا ۱۰ هزار و ۳۰۷ افغانی معاش دریافت میکنند، در حالی که مقامهای طالبان طبق همین جدول بین ۵۵ هزار تا ۹۷ هزار و ۵۰۰ افغانی معاش میگیرند.
شش کتگوری، پنج قدم و رابطه مستقیم با عواید و مفاد شرکتها
براساس این دستور طالبان، نورم جدید معاشات در شش کتگوری، پنج قدم اصلی و پنج قدم فرعی تنظیم شده است. به گفته طالبان، این تقسیمبندی رابطه مستقیم میان وضعیت مالی شرکتها و سقف معاشات را برقرار میسازد. طبق این نامه، هر شرکت از طریق رقابت سالم میتواند مطابق عواید اساسی و مفاد عملیاتی، معاش مناسب را برای مسوولین و کارکنان خود پرداخت نماید.
در این نامه آمده است که افزایش یا کاهش معاشات در این نورم مستقیماً با عواید اساسی و مفاد عملیاتی هر شرکت مرتبط است و به گونهای تنظیم گردیده که شرکتهای طالبان با عملکرد و فعالیت قویتر بتوانند معاشات بهتر پرداخت نمایند. مطابق این نامههای طالبان، کتگوری یک شامل شرکتهایی با عواید بالای ۱۰ میلیارد و کتگوری شش شامل شرکتهایی با عواید بین پنجاه میلیون تا ۱۹۹ میلیون و ۹۹۹ هزار و ۹۹۹ افغانی تعیین شده است.
|
شماره کتگوری |
حد عواید سالانه شرکت افغانی | ویژهگی عمومی شرکتها | سطح پرداخت معاشات (نسبت به نورم دولتی( | |
|
کتگوری اول |
بیشتر از ۱۰ میلیارد | شرکتهای بزرگ و سودده ملی (مثل معادن، مخابرات، انرژی( | تا ۳۰۰ فیصد سقف معاش دولتی | |
|
کتگوری دوم |
بین ۵ تا ۱۰ میلیارد | شرکتهای بزرگ تجارتی و خدماتی | ||
|
کتگوری سوم |
بین ۱ تا ۵ میلیارد | شرکتهای متوسط با عواید باثبات | تا ۲۰۰ فیصد سقف معاش دولتی | |
|
کتگوری چهارم |
بین ۲۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد | شرکتهای نیمهمتوسط (ساختمانی، تولیدی، حملونقل) | تا ۱۵۰ فیصد سقف معاش دولتی | |
|
کتگوری پنجم |
بین ۵۰ تا ۲۰۰ میلیون | شرکتهای کوچک امارتی با عواید محدود | تا ۱۲۰ فیصد سقف معاش دولتی | |
|
کتگوری ششم |
کمتر از ۵۰ میلیون | شرکتهای خرد یا وابسته به بودجه دولتی | براساس نورم معاشات دولتی |
در مورد معاشات مدیران شرکتهای طالبان، سقف معاش رییس اجراییوی معادل سه برابر سقف معاش نورم معاشات دولتی در قدم اول تعیین شده است. علاوه بر معاش، برخی امتیازات غیرنقدی نیز در نظر گرفته شده است که شامل هزینه موبایل، کرایه موتر و تیل (سوخت) میباشد. با این حال، این امتیازات باید مطابق نورم معاشات دولتی و با رعایت سقف تعیینشده توسط وزارت مالیه تطبیق گردد.
براساس این نورم طالبان، نورم جدید معاشات شامل جدولهای جداگانه برای هر کتگوری است که طبق گروه وظیفوی A تا J و قدم ۱ تا ۵ تنظیم شدهاند. در کتگوری نخست، بالاترین معاش برای گروه A و قدم ۵ تا ۳۶۰ هزار افغانی تعیین شده است، در حالی که پایینترین سطح معاش برای گروه I و قدم ۱ حدود ۱۰ هزار افغانی میباشد.
| قدم وظیفوی | فیصدی مفاد عملیاتی شرکت | نحوه افزایش معاش نسبت به نورم کتگوری |
| قدم ۱ | کمتر از ۵ فیصد مفاد | معاش در حد پایین نورم کتگوری پرداخت میشود |
| قدم ۲ | ۵– ۱۰ فیصد مفاد | معاش ۵ فیصد بالاتر از پایه کتگوری تعیین میشود |
| قدم ۳ | ۱۰ – ۱۵ فیصد مفاد | معاش ۱۰ فیصد بالاتر از پایه کتگوری پرداخت میشود |
| قدم ۴ | ۱۵– ۲۰ فیصد مفاد | معاش ۱۵ فیصد بالاتر از پایه کتگوری پرداخت میشود |
| قدم ۵ | بالاتر از ۲۰ فیصد مفاد | معاش تا سقف کتگوری (بیشینه) پرداخت میشو |
در بخش پشتوی این نامهها آمده است که شرکتهایی که عواید اساسی آنها کمتر از ۵۰ میلیون افغانی باشد، امتیازات و معاشاتشان مطابق با نورم معاشات دولتی تطبیق میگردد. براساس این نورم، معاش رییسان و معاونان این نهادها معادل دو و نیم برابر سقف معاشات دولتی (۲۵۰ درصد) در قدم اول تعیین شده است.
در این نامه تصریح شده است که پرداخت، تمدید یا اعطای امتیاز کرایه موتر باید تنها به نام شرکت و در هماهنگی با معاونیت پالیسی، نظارت و ارزیابی انجام شود و به هیچ وجه نباید به نام افراد ثبت گردد. همچنان، تمدید یا اجرای این امتیازات باید با اطلاع معاونیت انجام گیرد تا پس از بررسی، براساس تصویب ریاست عمومی شرکتها تایید شود.
در همین حال، میر شکیب میر، مسوول پیشین توسعه خدمات مالی بانک مرکزی، میگوید که تعیین معاشهای بلند برای مسوولان ارشد طالبان و تفاوت قابلملاحظه ـ بیش از بیست برابر ـ میان معاش آنان و کارکنان سطوح پایین، نهتنها بسیار غیرعادلانه است، بلکه باعث از بین رفتن کامل انگیزه کار، ابتکار و پویایی در محیط کاری شده و در نهایت به کاهش محصول و مولدیت در نهادهای دولتی منجر میشود.
براساس نورم جدید طالبان، اگر شرکتهای یادشده نتوانند در ربع بعدی گزارشهای مالی تحققیافتهی خود را به ریاست عمومی ارائه کنند، یا اگر نتایج مالی آنها نشان دهد که مفاد عملیاتیشان نسبت به ربع پیشین ۲۰ درصد کاهش یافته است، هیچگونه مزایای غیرمعاشی برای آنها پرداخت نخواهد شد و معاشاتشان براساس نورم دولتی تعدیل میگردد.
طالبان در حال افزایش معاش مقامهای خود در شرکتهای دولتی تحت کنترلشان هستند، در حالی که کارمندان این نهادها از پایین بودن معاش شکایت دارند و میگویند برای مدیران و کارکنان شرکت برشنا که بار اصلی را بر دوش میکشند، کمترین معاش در نظر گرفته شده است. این کارکنان طرح طالبان را غیرعادلانه و حتا ظالمانه توصیف میکنند. به گفته آنان، طالبان از مال مردم برای خود معاشهای بالاتر از صد هزار تعیین میکنند، در حالی که کارکنان پایینرتبه که ارتباط مستقیمی با این گروه ندارند، نان برای خوردن ندارند و همچنان در معرض اخراج قرار دارند.
