شماری از بانوان دانش‌آموخته رشته‌های طبی از استفاده‌جویی برخی شفاخانه‌ها شکایت دارند. آنان می‌گویند محروم ماندن از امتحان نهایی زمینه سوءاستفاده برخی شفاخانه‌ها را فراهم کرده است. به گفته آنان، با وجود داشتن تجربه کاری، ساعت‌های طولانی کار و فشار سنگین، قادر به دریافت معاش مناسب نیستند. این بانوان می‌افزایند که شفاخانه‌ها از مجبوریت آنان استفاده کرده و گاهی با سپردن کارهای سنگین، آنان را در تنگنا قرار می‌دهند. آنان تأکید می‌کنند که آینده شغلی‌شان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد؛ در حالی که کشور همزمان با کمبود داکتران زن و افزایش نگرانی‌ها درباره سلامت مادران و نوزادان روبه‌رو است.
برخی دختران دانش‌آموخته رشته‌های طبی در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح، با ابراز نگرانی از محرومیت در امتحان دولتی می‌گویند با وجود داشتن تجربه کافی، قادر به یافتن شغل مناسب نیستند. به گفته آنان، تنها در صورتی می‌توانند شامل کار شوند که شناخت یا واسطه داشته باشند؛ آن هم با معاش بسیار ناچیز و فشار کاری سنگین.
مرجان نوابی، یکی از دانش‌آموخته‌گان رشته قابلگی که در یکی از شفاخانه‌های شخصی در کابل کار می‌کند، می‌گوید بسیاری از دختران با وجود داشتن تجربه کاری، به‌دلیل نداشتن سند و سپری نکردن امتحان دولتی از معاش مناسب محروم هستند و برای یافتن کار با مشکلات فراوان روبه‌رو می‌شوند.
بانو می‌افزاید: «من حدود یک‌ونیم تا دو سال تجربه کار دارم و تقریباً تمام مسوولیت‌های شفاخانه بر دوش من است، اما معاش ماهانه‌ام تنها یک هزار افغانی است.» به گفته او، دختران زیادی در شرایط مشابه کار می‌کنند و حتا زمانی که استخدام می‌شوند، کارهای سنگین و شیفت‌های طولانی گاهی تا ۲۴ ساعت بر عهده آنان گذاشته می‌شود، اما معاش‌شان از هزار تا ۷هزار افغانی بیشتر نیست.
مرجان تأکید می‌کند: «بسیاری از دختران یک تا سه سال بدون معاش کار می‌کنند، در حالی که فشار کاری بر کارمندان غیررسمی گاهی حتا بیشتر از کارمندانی است که به‌طور رسمی و با سند دولتی استخدام شده‌اند.»
فروهر نعیمی، یکی دیگر از این دانش‌آموخته‌گان، می‌گوید که در حال حاضر تنها کسانی که شناخت یا واسطه داشته باشند می‌توانند وظیفه بگیرند؛ آن هم با حقوق و امتیازات بسیار کم‌تر از کارمندان رسمی. به گفته او، بسیاری از دخترانی که سند رسمی ندارند، با وجود داشتن تجربه کاری، از فرصت‌های شغلی مناسب محروم مانده‌اند.
این بانو می‌افزاید: « من نیز به کمک شناخت یکی از اقارب موفق شدم در یکی از شفاخانه‌های شخصی وظیفه بگیرم. در حال حاضر در بخش عاجل، ICU و وارد کار می‌کنم و در بخش‌های مختلف مصروف هستم، اما با وجود این همه مسوولیت، معاشم بسیار ناچیز است. ماهانه حدود هفت هزار افغانی معاش می‌گیرم، در حالی که تقریباً هر ماه ۳۰ شب نوکری دارم و ساعت‌های طولانی کار می‌کنم.»
این پزشک جوان تأکید می‌کند: «من قبلاً در بخش اندوسکوپی کار می‌کردم. در آن‌جا معمولاً تنها من همراه با داکتر بودم و تقریباً تمام کارهای نرسنگ را انجام می‌دادم. گاهی تنها یک مریض داشتیم و گاهی چندین مریض، اما در هر صورت مسوولیت و فشار کاری بر دوش من بود. با وجود این، هیچ تغییری در حقوق و امتیازاتم ایجاد نمی‌شد.فشار کاری و مسوولیت‌ها برای کسی که سند داشت و کسی که مانند من تنها تصدیق داشت یا امتحان دولتی را سپری نکرده بود، یکسان بود؛ اما حقوق من تقریبا نصف حقوق آن‌ها بود.» به گفته او، شرایط کاری برای بسیاری از دختران دانش‌آموخته رشته‌های طبی مشابه است و آنان با وجود تجربه و توانایی کاری، به‌دلیل نداشتن سند رسمی و سپری نکردن امتحان دولتی، با مشکلات جدی در بازار کار روبه‌رو هستند.
شریفه سعیدی (مستعار)، بانوی دیگری که مانند مرجان و فروهر به‌دلیل نداشتن سند تحصیلی از کار بیکار شده است، می‌گوید با وجود این‌که مانند کارمندان رسمی سر وقت به محل کار می‌رفتند و وظایف‌شان را انجام می‌دادند، اما شفاخانه همواره آنان را به‌دلیل نداشتن دیپلوم به از دست دادن وظیفه تهدید می‌کرد. او می‌افزاید که در شرایط کنونی ناچار است برای کمک به خانواده‌اش کار کند، اما شفاخانه‌ها از وضعیت آنان سوءاستفاده می‌کنند. به گفته او، حتا برخی هم‌مسلکان‌شان نیز شرایط آنان را درک نکرده و با آنان رفتار ناعادلانه دارند.
شریفه می‌گوید: «نداشتن سند تقصیر ما نیست. در شفاخانه‌ای که کار می‌کردم ابتدا ما را رسمی نمی‌ساختند و وقتی رسمی شدم، کارهای مختلف از جمله توزیع شماره پشت در اتاق داکتر، انتقال مریضان و حتا کارهای سنگین را نیز به من می‌سپردند. با وجود انجام همه این وظایف، در نهایت نداشتن سند را بهانه کردند و مرا از کار برکنار کردند.»
بیش از چهار سال می‌شود که دختران دانش‌آموخته رشته‌های طبی از شرکت در امتحان نهایی محروم مانده‌اند و در بلاتکلیفی کامل به سر می‌برند. با آن‌که سازمان ملل متحد بارها خواهان رفع این محدودیت و توجه ویژه و سرمایه‌گذاری در بخش کارکنان صحی زن شده است، تا کنون طالبان هیچ اقدامی برای برداشتن این محدودیت‌ها نکرده‌اند؛ امری که می‌تواند بحران نظام صحی را در کشور عمیق‌تر کند.
این محدودیت‌ها در حالی ادامه دارد که افغانستان در میان کشورهایی قرار دارد که بالاترین میزان مرگ‌ومیر مادران و نوزادان را دارد؛ وضعیتی که تا حد زیادی به کمبود داکتران زن مرتبط دانسته می‌شود.
پیش‌تر وزارت صحت عامه طالبان نیز تأیید کرده بود که برخی ولایت‌های کشور با کمبود خدمات داکتران زن روبه‌رو هستند.
طالبان در ۱۳ ثور ۱۴۰۲ اعلام کردند که تنها مردان اجازه شرکت در آزمون «اکمال تخصص» را دارند. فرم منتشرشده از طریق وزارت صحت عامه تحت کنترل این گروه نشان می‌داد که زنان فارغ‌التحصیل رشته‌های طبی اجازه شرکت در آزمون «اگزیت» و ادامه تحصیل در بخش تخصصی را ندارند.
