ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد، گزارشی از وضعیت حقوق بشر در افغانستان را به کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارایه کرده است. در این گزارش به موضوعاتی مانند سرکوب جنسیتی توسط طالبان، تبعات «قانون امر به معروف و نهی از منکر» این گروه، تبعیض علیه گروههای قومی بهویژه هزارهها، بیتوجهی به دسترسی به عدالت، برابری، حاکمیت قانون، فضای مدنی و آزادی رسانهها، تشدید مجازات بدنی، سوءاستفاده از کودکان، عدم رعایت حقوق دگرباشان جنسی و سایر نقضهای حقوق بشری پرداخته شده است. بنت در سخنرانی خود اظهار کرده است که فقدان واکنش قوی و متحد از سوی جامعه بینالمللی، طالبان را جسورتر کرده است. او از جامعه جهانی خواسته است که یک برنامه اقدام جامع با محوریت حقوق بشر و جنسیت برای افغانستان طراحی و اتخاذ کند. به گفته او، باید از تمام ابزارهای بینالمللی، از جمله دادگاه بینالمللی دادگستری لاهه، برای پاسخگو کردن طالبان استفاده شود.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل ابراز امیدواری کرده است که با ارجاع پرونده سیاستهای تبعیضآمیز طالبان در برابر زنان، با حمایت چهار کشور، به دیوان عالی دادگاه کیفری، به صدای تمامی قربانیان در افغانستان گوش داده شود. به گفته او، افغانستان در حال حاضر با بحران بیسابقه و رو به رشد حقوق بشر مواجه است و رسانهها، اعضای جامعه مدنی و اقلیتهای قومی و مذهبی تحت تهدید قرار دارند. او تاکید کرده که دسترسی مردم به حقوق اجتماعی، اقتصادی و فرهنگیشان بهشدت کاهش یافته است.
براساس گزارشی که او به کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل ارایه کرده است، در افغانستان نهتنها دختران و زنان از حق کار و تحصیل محروم هستند، بلکه پسران نیز در محیطی محدود آموزش میبینند که آنها را از فراگیری دانش روز و مورد نیاز در دنیای امروز محروم میکند.
گزارشگر ویژه حقوق بشر در سخنرانی خود به ابزارها و راهکارهای عملی برای پاسخگو کردن طالبان نیز اشاره کرده و گفته است که کشورها باید از اختیارات شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل علیه طالبان استفاده کنند. به گفته او، این گروه زنان را که نیمی از جامعه افغانستان را تشکیل میدهند، از اجتماع حذف کرده است.
آقای بنت همچنین روز جمعه هفته گذشته در یک نشست خبری در نیویارک گفت: «انفعال [جهان] باعث جسارت بیشتر طالبان شده است. باید طالبان درک کنند که نقض وسیع حقوق بشر برای آنها پیامد دارد.» او افزود: «ما باید به مقامهای فعلی [طالبان] بهروشنی اعلام کنیم که تا زمانی که بهبود قابل توجهی در وضعیت حقوق بشر حاصل نشود، هیچگونه عادیسازی روابط یا مشروعیت بینالمللی در کار نخواهد بود.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر در این نشست گفته است که دادگاه بینالمللی کیفری تحقیقاتی را درباره نقض حقوق بشر در افغانستان آغاز کرده است. او به دولتها پیشنهاد داده که براساس اصل «صلاحیت قضایی جهانی»، مقامهای طالبان را که در نقض حقوق بشر دست دارند، در دادگاههای خود محاکمه کنند.
این درخواست در حالی مطرح شده که چندی پیش وزیران خارجه آلمان، استرالیا، کانادا و هالند هشدار دادند که اگر وضعیت زنان و دختران افغانستان تغییر نکند و محدودیتها علیه آنها لغو نشود، از طالبان به دیوان بینالمللی دادگستری شکایت خواهند کرد. به دنبال آن، بیش از ۲۳ کشور جهان از این ابتکار حمایت کردهاند.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل که آخرین یافتههای خود را درباره وضعیت حقوق بشر روز جمعه با اعضای مجمع عمومی سازمان ملل در میان گذاشت، به آسیبهای ناشی از «قانون امر به معروف و نهی از منکر» طالبان به زنان و دختران در افغانستان اشاره کرده و افزوده است که نقض حقوق بشر باعث شده درخواستهایی برای تحریمهای قویتر علیه رهبران طالبان مطرح شود.
همزمان با این، آقای بنت مشروط شدن کمکهای بشری به افغانستان را نیز به سود مردم این کشور ندانسته است. او گفته است که میزان کمکها به افغانستان کاهش یافته و مشروط شدن کمکهای بشردوستانه بینالمللی به افغانستان بیشتر به مردم این کشور آسیب خواهد زد. او تاکید کرده که به جای مشروط شدن کمکها، نظارت بیشتر بر مصرف کمکهای بشردوستانه در افغانستان صورت بگیرد.
این در حالی است که پیش از این، اداره بازرس ویژه ایالات متحده امریکا (سیگار) و دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) از مداخله گسترده طالبان در روند فعالیتهای بشردوستانه گزارش دادهاند. براساس گزارش سیگار، کمکهای بشردوستانه به جیب طالبان میرود و همچنین اوچا گفته که مداخله این گروه باعث تعلیق موقت برخی از پروژههای بشردوستانه در افغانستان شده است. روزنامه ۸صبح نیز گزارشهایی منتشر کرده که نشان میدهد طالبان بهصورت گسترده در روند کمکهای بشردوستانه مداخله و نفوذ کردهاند و این گروه به دنبال انحراف قراردادهای بینالمللی با ایجاد موسسات خصوصی به سود خود هستند.
از سوی دیگر، گزارشگر ویژه حقوق بشر با اشاره به نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان از سوی طالبان، گفته است که هزارهها با خشونت داعش و تبعیض طالبان مواجه هستند. او با نگرانی عمیق از وضعیت اقلیتهای قومی و مذهبی، بهویژه هزارهها، اظهار کرده است که بسیاری از هزارهها، که مسلمانان شیعه هستند، بهطور ناعادلانه در انجام اعمال مذهبی خود، بهویژه در ماه محرم، محدود شدهاند. او بر نیاز فوری به پاسخگویی و اتخاذ اقدامات حفاظتی موثر در برابر خشونت و تبعیض علیه هزارهها و سایر گروههای قومی و مذهبی در معرض تهدید تاکید کرده است.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل گفته است که گزارش اخیر او بر وحدت عملی و انسجام جهانی برای ایجاد تغییر موثر پس از سه سال حاکمیت طالبان متمرکز است. او در گفتوگو با رادیوی سازمان ملل در مورد گزارش خود به مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفته که نخستین نکته اصلی در این گزارش، فراخوان مجدد کشورهای متعهد به افغانستان است که این کشور را فراموش کردهاند. به گفته او، وضعیت حقوق بشر و بحران انسانی در افغانستان رو به وخامت است و اگر به آن رسیدهگی نشود، به مهاجرتهای گسترده و تهدیدات امنیتی فرامرزی میانجامد.
آقای بنت با نگرانی از افزایش مهاجرتهای گروهی شهروندان به خاطر رهایی از ترس انتقامگیری و مشکلات امنیتی گفته است: «افغانستان در حال حاضر با یک ضایعه بزرگ کمبود افراد متخصص مواجه است. مهندسان، قضات، دادستانها و بسیاری از کسانی که در دولت گذشته در این کشور کار میکردند، یا به خاطر تهدید یا به خاطر مسایل آموزش و تحصیل فرزندانشان مجبور شدهاند وطن خود را ترک کنند. آنها میخواهند به یک افغانستان با صلح و ثبات برگردند.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان در این گفتوگوی رادیویی با اشاره به توصیهها و پیشنهادهای فریدون سینرلیاوغلو، هماهنگکننده ویژه سازمان ملل متحد، بر ضرورت تهیه یک نقشهراه و برنامه عملی برای آینده افغانستان تاکید کرده است که در آن زنان، جامعه مدنی و حتا طالبان دخیل باشند.
در همین حال، نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندهگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد، در نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل گفته است که طالبان هیچ اعتنایی به خواستهها و اراده مردم افغانستان ندارند. او افزوده که فشارها و محدودیتهای طالبان علیه شهروندان افغانستان بیشتر شده است. به گفته او، طالبان بهطور سیستماتیک به حذف زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی پرداخته و نظامیان پیشین را بهصورت پیوسته در سه سال گذشته سرکوب و شکنجه کرده و به قتل رساندهاند. او تاکید کرده که طالبان به تعهدات بینالمللی پایبند نیستند و قانون جدید طالبان تمامی آزادیهای فردی و جمعی مردم افغانستان را تحت تاثیر قرار داده است.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل پیش از این بارها گفته است که آپارتاید جنسیتی تحمیلشده از سوی طالبان علیه زنان در افغانستان میتواند مصداق جنایت علیه بشریت باشد. با این حال، باربارا ودوارد، سفیر بریتانیا و رییس دورهای شورای امنیت، در نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل گفته است که به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان میتواند توجه جهان را از کمک به زنان منحرف کند.
سفیر بریتانیا با اینکه وضعیت زنان افغانستان را «خیلی بد» دانسته، اما از کارزار فعالان افغانستان و چهرههای سرشناس بینالمللی برای به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان حمایت نکرده و آن را «بحث فکری» توصیف کرده است که براساس ادعای او، تمرکز جهان را از کمک به زنان دور میکند.
این در حالی است که ملاله یوسفزی، برنده جایزه صلح نوبل، روز چهارشنبه، ۹ عقرب، از بریتانیا خواسته بود که آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به رسمیت بشناسد. او در نشستی با گروهی از نمایندهگان پارلمان بریتانیا تاکید کرد که طالبان باید به خاطر جنایاتشان علیه زنان در افغانستان پاسخگو شوند.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که در تازهترین مورد، سرپرست وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ادامه تاکید بر تطبیق «قانون امر به معروف و نهی از منکر» این گروه، شنیدن «الحمدالله و سبحانالله» از زبان یک زن توسط زن دیگر را ناجایز توصیف کرده است. او در یک نوار صوتی، با اشاره به قانون جدید طالبان که خواندن نعت و قرائت را از زبان زنان منع کرده، گفته است که شنیدن صدای زن بالغ از سوی زنان دیگر بالغ ممنوع است.
