با بستهشدن تمامی مسیرهای افغانستان و پاکستان، قیمت کالاهای وارداتی در بازارهای داخلی کشور بهگونه بیسابقهای افزایش یافته و بهای محصولات داخلی، بهویژه میوههای تازه و خشک، بهشدت کاهش یافته است.
شماری از باشندهگان ولایتهای جنوبی میگویند که خرید و فروش در بازارهای این ولایتها نیز کاهش یافته و مردم با وضعیت بحرانی و دشوار اقتصادی روبهرو شدهاند. آنان میگویند که پیش از این، میوههای تازه و خشک افغانستان از طریق سپینبولدک به پاکستان و کشورهای دیگر صادر میشد؛ اما با بستهشدن این مسیرها، فروش این محصولات بهشدت کاهش یافته و دهقانان متضرر شدهاند.
قندهار
دهقانان در ولایت قندهار میگویند که بهدلیل بستهشدن مسیرهای افغانستان و پاکستان، بهای انگور و انار این ولایت بین ۵۰ تا ۷۰ درصد کاهش یافته است.
یکی از مقامهای اتاق تجارت و سرمایهگذاری قندهار که بهدلیل مشکلات امنیتی نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید با بستهشدن مسیرهای تجاری پاکستان، مقدار بسیار کمی از میوههای تازه و خشک تولیدشده در حوزه جنوب از طریق مسیرهای هوایی به کشورهای خارجی منتقل میشود؛ در حالی که هزینه انتقال از این طریق دو برابر است.
به گفته او، در سال جاری تاکنون حدود ۲۵۰ تُن انگور صادر شده است؛ در حالی که در زمان مشابه در سپتامبر ۲۰۲۳، حدود ۱۵ هزار تُن انگور از قندهار صادر شده بود.
محمدرحیم، یکی از باغداران انگور در قندهار، میگوید بهای انگور امسال در مقایسه با سالهای گذشته سه برابر کاهش یافته است. او میگوید در سالهای گذشته قیمت یک من انگور قندهاری ۱۵۰ افغانی بود، در حالی که اکنون بهای همین مقدار انگور به ۵۰ افغانی کاهش یافته و دلیل آن بستهشدن مسیرهای افغانستان و پاکستان است.
براساس آمار اداره زراعت و مالداری قندهار، میزان تولید انگور در این ولایت امسال ۲۲۵ هزار تُن برآورد شده است.
مسوولان ریاست زراعت و مالداری قندهار میگویند که در این ولایت در ۱۵ هزار هکتار زمین باغهای انار ایجاد شده و سالانه حدود ۲۷۴ هزار تُن محصول از آن به دست میآید.
مسوولان اتاق تجارت و سرمایهگذاری قندهار میگویند که در سالهای گذشته، زمانی که مسیرهای پاکستان باز بود، سالانه تا ۳۰۰ موتر حامل انار از قندهار به پاکستان و کشورهای دیگر صادر میشد؛ اما اکنون این محصولات در مقیاس محدود از طریق مسیرهای هوایی به قطر و کشورهای آسیایی و اروپایی صادر میشوند که انتقال آنها تا رسیدن به مقصد هزینه زیادی دارد.
ارزگان
تنها انار و انگور نیستند که در پی بستهشدن مسیرهای پاکستان ارزش خود را از دست دادهاند؛ بلکه محصولات زراعتی دیگر ولایتهای این حوزه نیز با همین سرنوشت روبهرو شدهاند. بازرگانان ولایت ارزگان، که مقدار زیادی انجیر و بادام تولید میکند، میگویند محصولات این ولایت در پی بستهشدن مسیرهای پاکستان ۶۰ درصد ارزش خود را از دست دادهاند.
مسوولان اتاق تجارت و سرمایهگذاری ارزگان میگویند که امسال از یکهزارو ۲۵۱ هکتار باغ انجیر در این ولایت، حدود هفتهزارو ۱۹۳ تُن انجیر حاصل خواهد شد. آنان میافزایند که در سالهای گذشته، قیمت یک چهار کیلو انجیر دوهزارو ۵۰۰ افغانی بود، در حالی که اکنون بهای آن به ۶۰۰ افغانی کاهش یافته است. به گفته آنان، بازار بادام نیز در این ولایت رونق گذشته را از دست داده است.
هلمند
بازرگانان و دهقانان هلمند از کاهش بهای پنبه، پسته، کشمش، شفتالو و شماری از دیگر میوهها و محصولات این ولایت شکایت دارند. آنان میگویند میوههای خشک و دیگر محصولات که از سال گذشته به امید افزایش قیمت در انبارها ذخیره شدهاند، همچنان به فروش نرسیده و میلیونها افغانی زیان به مردم وارد کردهاند.
سیفالله، یکی از بازرگانان هلمند، میگوید طالبان باید یا مسیر پاکستان را به روی محصولات افغانستان باز کنند یا راههای بدیلی بیابند که بازار مناسب و ارزان مشابه پاکستان داشته باشند. او میافزاید که ادامه این وضعیت باعث خواهد شد زحمات کشاورزان، صاحبان کسبوکار و بازرگانان بر باد برود و مردم با بحران اقتصادی شدیدی روبهرو شوند.
این بازرگان میگوید: «نه راه بدیلی برای ما ساخته شده و نه راه پاکستان باز میشود. تمام میوههای خشک تولیدشده در این حوزه در انبارها مانده است و این برای بازرگانان زیان است. امروز یک نفر چیزی را با قیمتی میخرد، اما فردا نمیتواند آن را با همان قیمت بفروشد. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، همهچیز در اینجا نابود خواهد شد؛ همانگونه که اکنون نیز وضعیت خراب است.»
در همین حال، پس از بستهشدن مسیرهای تجاری پاکستان، هند، یکی از کشورهای نزدیک به طالبان، تلاش میکند شماری از محصولات افغانستان را که در انبارها ماندهاند، به کشور خود انتقال دهد.
تازه شماری از بازرگانان هندی به قندهار رفته و تلاش میکنند میوههای خشک را از طریق مسیرهای بدیل انتقال دهند. این بازرگانان که چند روز پیش در بازارهای تجاری قندهار گشتوگذار کرده بودند، وعده دادهاند میوههای خشکی را که بستهبندی آنها مطابق معیارهای بینالمللی باشد، با قیمت مناسب خریداری کنند.
پس از بستهشدن مسیرهای پاکستان، صادرات افغانستان از طریق پاکستان به کشورهای ثالث نیز کاهش یافته است. براساس اطلاعات گمرکی، این صادرات در سال ۲۰۲۵ به ۴۵۴ میلیون دالر میرسید، اما در سال ۲۰۲۶ تنها به هفت میلیون دالر کاهش یافته است.
براساس اطلاعات اتاق مشترک تجارت افغانستان و پاکستان، به دلیل بستهشدن راهها، صادرکنندگان پاکستانی در جریان هشت ماه سال جاری حدود ۲۲۵ میلیون دالر زیان دیدهاند.
