منابع محلی در ولایت پنجشیر میگویند که طالبان قصد دارند بر زمینهای شخصی مردم در ولسوالی عنابه این ولایت، برای مهاجران شهرک بسازند. به گفته منابع، این زمینها در روستای «عنابه» در ختم خانههای رهایشی مردم محل و در استقامت کوه قرار دارد و اکنون بهعنوان مالچر/چراگاه استفاده میشود. در همین حال، شماری از باشندهگان و فعالان جامعه مدنی پنجشیر با انتقاد از طالبان میگویند که «این گروه با الگوبرداری از امیر عبدالرحمان خان و امانالله خان در پی تفرقهافکنی و تغییر بافت اجتماعی» در این ولایت است. آنان تاکید میکنند که هر گونه اقدام به غصب زمینهای مردم و جابهجایی افراد غیربومی در پنجشیر، سبب تنش و عقدهمندی بیشتر در این ولایت خواهد شد. «شورای جهانی پنجشیریان» نیز طی اعلامیهای ادعا کرده است که به دستور ملا هبتالله آخوندزاده قرار است ۶.۱ میلیون تن زیر نام مهاجر در ۲۲ ولایت کشور جابهجا شوند. با این حال، مقامهای طالبان گفتهاند که این شهرک بربنیاد حکم ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه، برای باشندهگان پنجشیر که از کشورهای همسایه برگشت میکنند، ساخته خواهد شد.
پنجشیر در شمال کابل ولایتی است که تا پیش از حاکمیت طالبان، آرامش و امنیت آن در میان مردم افغانستان و گردشگران زبانزد بود، اما در بیشتر از دوونیم سال گذشته با باز شدن پای طالبان به این ولایت، ناآرامترین نقطه و پرتنشترین ولایت کشور شده است.
طالبان در ماههای نخست حاکمیت خود، دست به بازداشت، شکنجه و قتل گسترده باشندهگان پنجشیر زدند. به ادعای منابع مردمی، این امر سبب شد که جبهه مقاومت ملی افغانستان نیروهایش را از این ولایت بیرون کند و از بیشتر از یک سال به این سو هیچ درگیریای میان این دو گروه در پنجشیر رخ نداده است.
اکنون شماری از باشندهگان و فعالان جامعه مدنی پنجشیر ادعا میکنند که طالبان در پی «تفرقهافکنی» و تغییر بافت اجتماعی در این ولایت هستند.
هارون مجیدی، یکی از فعالان جامعه مدنی پنجشیر، میگوید که طالبان قصد دارند بر زمینهای شخصی مردم در ولسوالی عنابه این ولایت برای مهاجران شهرک بسازند. به گفته او، این زمینها در روستای «عنابه» در ختم خانههای رهایشی مردم محل و در استقامت کوه قرار دارد و اکنون بهعنوان مالچر استفاده میشود.
مجیدی میافزاید: «گروه طالبان در ادامه کارهای غیرقانون و غیراصولی را که مدنظر دارد و میخواهد انجام بدهد و در واقع یک تخم فتنه را در بین مردم افغانستان چنان بکارد که زدودن آن سالها زمان ببرد، این بار طالبان میخواهند زیر نام شهرک مهاجرین زمینهای مردم را به افرادی زیر نام مهاجر توزیع کنند.» به گفته او، قرار است طالبان در ولسوالی پریان نیز زمینهای مردم را غصب و به افراد مورد نظر خود توزیع کنند.
این در حالی است که ریاست زراعت، آبیاری و مالداری طالبان در اواخر سال ۱۴۰۱ در پنجشیر صدها جریب زمین زراعتی و خانههای رهایشی را زیر نام زمینهای «امارتی» شناسایی و مشخصات آن را ثبت کرده است. در آن زمان مسوولان ریاست زراعت طالبان هدف ثبت ملکیتهای «امارتی» را جلوگیری از غصب ملکیتهای دولتی توسط افراد و استرداد آن به دولت عنوان کردند و گفتند که تنها زمینهای بدون قباله را مصادره میکنند.
با این حال، شماری از بزرگان محلی پنجشیر میگویند که بیشتر زمینهای زراعتی و خانههای رهایشی در پنجشیر ملکیتهای میراثی است و قباله، سند شرعی و یا عرفی ندارد. آنان این اقدام طالبان را غصب ملکیتهای شخصی و عامه زیر نام «زمینهای امارتی» میدانند.
احمد (نام مستعار) یکی از بزرگان قومی در ولسوالی عنابه، به روزنامه ۸صبح میگوید که در ولایت پنجشیر هیچ زمین یا خانهای سند و قباله شرعی ندارد و حتا کوهها میان بزرگان محلی تقسیم شده و حکومت هیچگاهی در آن دخیل نبوده است. به گفته او، زمینهایی که قرار است از سوی طالبان در آن شهرک مهاجرین ساخته شود، نیز چهار سال پیش میان مردم منطقه توزیع شده بود و هر خانواده برای تنظیم نقشه و کارهای اداری دو هزار افغانی نیز پرداخته بود.
احمد میافزاید که پس از توزیع این زمینها حدود ۲۰ خانه در این ساحه ساخته شده و شماری دیگر نیز هموارکاری کرده و سنگ تهداب خانههایشان را گذاشتهاند.
«شورای جهانی پنجشیریان» نیز طی اعلامیهای این اقدام طالبان را نکوهش کرده و ادعا کرده است که به دستور ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، قرار است ۶.۱ میلیون تن زیر نام مهاجر در ۲۲ ولایت کشور جابهجا شوند. به گفته این شورا، طالبان در پی جابهجایی ۵۰ هزار مهاجر تنها در ولایت پنجشیر هستند.
در اعلامیه آمده است: «از یک طرف میخواهند بر ساکنان بومی منطقه فشار وارد نمایند تا خانههای خویش را رها نموده و کوچ نمایند تا استقرار ناقلین تحکیم یافته، بقای هژمونی اقتدار قومیشان تضمین گردد. از جانب دیگر تحت پوشش این نام در حقیقت زمینه حضور لشکر عظیمی از تروریستان را در کنار نظامیان مسلح خود که همین اکنون در پنجشیر حضور دارند، فراهم سازند.»
در همین حال، شماری از آگاهان مسایل حقوقی میگویند که این گروه با الگوبرداری از امیر عبدالرحمان خان و امانالله خان در پی «تفرقهافکنی» و تغییر بافت اجتماعی در این ولایت هستند.
فاروق علیم، استاد پیشین دانشگاه، به روزنامه ۸صبح گفت: «طالبان با جابهجایی افرادی تحت نام مهاجرین که معلوم نیست کی و از کجا هستند، اکنون در صدد تغیر بافت جمعیت بومی پنجشیر هستند و این اقدام سبب نزاعهای قومی خواهد شد. بهتر است که طالبان از این اقدام صرف نظر کنند.»
با این حال، مقامهای طالبان در پنجشیر ادعای تغییر بافت اجتماعی در پنجشیر را تکذیب کردهاند. دفتر رسانههای والی طالبان در پنجشیر با نشر اعلامیهای گفته است که این شهرک بربنیاد حکم ملا هبتالله آخوندزاده برای باشندهگان پنجشیر که از کشورهای همسایه برگشت میکنند، ساخته خواهد شد.
این در حالی است که «شورای جهانی پنجشیریان» در ۲۵ دلو طی یک گزارش تحقیقی ادعا کرد که طالبان ۲۸۵ باب منزل مسکونی، ۱۳ باب مسجد و ۱۲ باب مکتب را در پنجشیر غصب کردهاند. ربنیاد این گزارش، طالبان در این خانهها، ساختمانهای مکاتب و مساجد جنگجویان خود و خانوادههای آنها را جابهجا کردهاند. در این گزارش آمده است که در حال حاضر دستکم ۲۱ هزار جنگجوی طالب در پنجشیر حضور دارند. این شورا خواستار به کیفر رساندن طالبان در دادگاه بینالمللی لاهه شده است.
