شماری از شهروندان افغانستان می‌گویند که فقر، بیکاری و افزایش قیمت‌ها، تهیه جهیزیه را به یکی از چالش‌های خانواده‌ها هنگام ازدواج تبدیل کرده است. به گفته آنان، رسم جهیزیه که در گذشته با امکانات ساده‌تر انجام می‌شد، اکنون در برخی خانواده‌ها به‌دلیل چشم‌وهم‌چشمی به روندی پرهزینه تبدیل شده و فشار مالی سنگینی بر خانواده‌ها وارد می‌کند. آنان می‌افزایند که در برخی موارد، نداشتن جهیزیه می‌تواند سبب سرزنش عروس از سوی خانواده شوهر شود. این شهروندان خواستار کاهش چشم‌وهم‌چشمی و ساده‌سازی رسم‌ورواج‌های مربوط به ازدواج هستند.
شمسیه، یکی از باشنده‌گان غزنی که چهار سال از نامزدی‌اش می‌گذرد، می‌گوید که درخواست جهیزیه از سوی خانواده داماد و افزایش قیمت‌ها، تهیه وسایل مورد نیاز خانه را برایش دشوار ساخته است. او می‌افزاید که برای تکمیل جهیزیه، ناگزیر شده است برخی وسایل را قرض و قسطی بخرد و بخشی دیگر را خودش بدوزد و ببافد. به گفته شمسیه، به‌دلیل ناتوانی در تهیه همه وسایل، مراسم عروسی‌اش چندین بار به تاخیر افتاده است.
این زن می‌گوید: «وسایل ضروری را اول خریدم و چند بار عروسی را به‌دلیل تکمیل جهیزیه به تاخیر انداختیم. در شرایطی که قیمت همه چیز بالا رفته، جهیزیه بار اضافی بر دوش پدر عروس است. اگر جهیزیه نبریم، مردم می‌گویند دخترشان چه عیبی دارد که جهیزیه نداده است؛ به همین دلیل، مجبور می‌شویم قرض بگیریم و وسایل را فراهم کنیم. برخی چیزها را قسطی خریدیم و از خرید بعضی وسایل گذشتیم. بیشتر وسایلم را خودم بافتم و دوختم تا هزینه‌ها کمتر شود، اما با آن هم نتوانستم همه چیز را تکمیل کنم.»
شازیه، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که برای تکمیل جهیزیه‌اش در یکی از کارگاه‌های خیاطی پیوسته کار می‌کند. او می‌افزاید که خانواده داماد در کنار جهیزیه، خواستار تهیه طلا نیز از سوی خانواه پدرش شده‌اند. به گفته شازیه، این خواسته‌ها فشار بیشتری بر خانواده‌های دختر وارد می‌کند و تهیه وسایل مورد نیاز ازدواج را دشوار می‌سازد. او از خانواده‌ها می‌خواهد که از چشم‌وهم‌چشمی در تهیه جهیزیه و درخواست طلا خودداری کنند و با درنظرداشت وضعیت اقتصادی، هزینه‌های ازدواج را بر جوانان و خانواده‌های‌شان سنگین نسازند.
شازیه می‌گوید: «خانواده‌ها باید از چشم‌وهم‌چشمی در تهیه جهیزیه دست بکشند و به‌جای تحمیل هزینه‌های سنگین بر خانواده دختر، اجازه دهند جوانان زندگی مشترک‌شان را با امکانات ساده آغاز کنند. جهیزیه و طلا نباید به شرط ازدواج تبدیل شود.»
سارا، یکی دیگر از باشنده‌گان غزنی، می‌گوید که ترس از قضاوت مردم، فشار بر خانواده‌ها برای تهیه جهیزیه را بیشتر کرده است. به گفته او، برخی خانواده‌ها نگرانند که کم‌بودن جهیزیه دخترشان، سبب سرزنش آنان از سوی مردم و خانواده داماد شود. او می‌افزاید که به همین دلیل، شماری از خانواده‌ها برای تهیه جهیزیه ناگزیر به قرض‌گرفتن و خرید قسطی وسایل می‌شوند.
این دختر می‌گوید: «ترس از قضاوت مردم باعث شده است که خانواده‌ها برای تهیه جهیزیه زیر فشار قرار بگیرند. بعضی خانواده‌ها نگران‌اند که اگر جهیزیه دخترشان کم باشد، مردم یا خانواده داماد آنان را سرزنش کنند. به همین دلیل، برخی خانواده‌ها حتا قرض می‌گیرند یا وسایل خانه را قسطی می‌خرند تا از حرف و حدیث مردم در امان بمانند.»
شگوفه، یکی از زنان کهن‌سال، می‌گوید که بسیاری از خانواده‌ها به‌دلیل ناتوانی در تهیه جهیزیه، از خانواده داماد طویانه بلند می‌گیرند و آن را برای خرید وسایل مورد نیاز عروس مصرف می‌کنند. به گفته او، برخی خانواده‌ها در صورتی که خانواده داماد با پرداخت طویانه موافقت نکند، حاضر به ازدواج دخترشان نمی‌شوند. او می‌افزاید که این رسم، فشار مالی بر خانواده‌های داماد را افزایش می‌دهد و آغاز زنده‌گی مشترک را برای جوانان دشوار می‌سازد.
شگوفه می‌گوید: «در میان ما رسم این است که وقتی خانواده پسر به خواستگاری می‌آیند، خانواده دختر فهرستی از وسایل مورد نیاز خانه را به آنان می‌دهند. اگر خانواده پسر قبول کند که این وسایل را بخرد، دختر خود را می‌دهند؛ اما اگر قبول نکند، می‌گویند برو، پناهت به خدا. در میان ما پدرها معمولاً وسایل خانه را مستقیم نمی‌خرند، بلکه پول و طلا می‌گیرند و با آن همه وسایل مورد نیاز عروس را تهیه می‌کنند و برای خودشان مصرف نمی‌کنند. وقتی مرا نامزد کردند، در قاب من دو هزار دالر گذاشتند و دیگر پولی نگرفتیم. من خودم تمام وسایل خانه را خریدم؛ حتا از پول سیالی و شریکی که مردم داده بودند، برای خانه خسرم موتر خریدم.»
جهیزیه به مجموعه وسایل و لوازم مورد نیاز خانه گفته می‌شود که خانواده عروس برای آغاز زنده‌گی مشترک دخترشان تهیه می‌کنند. این وسایل معمولاً شامل لوازم آشپزخانه، وسایل خواب، فرش و لوازم برقی است. با این حال، نوع و مقدار جهیزیه در خانواده‌ها و مناطق مختلف افغانستان تفاوت دارد.
در افغانستان، تهیه جهیزیه و دریافت طویانه از رسم‌های رایج در برخی خانواده‌ها هنگام ازدواج است. در مواردی، خانواده‌ها به‌دلیل ناتوانی مالی در تهیه جهیزیه، به دریافت طویانه از خانواده داماد روی می‌آورند. با این حال، افزایش قیمت‌ها و چشم‌وهم‌چشمی بر سر مقدار طویانه و وسایل جهیزیه، هزینه‌های ازدواج را افزایش داده و در برخی موارد، روند ازدواج را با دشواری روبه‌رو می‌سازد.
