شماری از شهروندان کشور در پی افزایش بی‌سابقه بیکاری، به کار با ارزهای دیجیتال و فعالیت‌های شبکه‌ای روی آورده‌اند. آنان می‌گویند در شرایطی که فرصت‌های شغلی در افغانستان به‌شدت کاهش یافته، این حوزه می‌تواند زمینه‌ای مناسب برای رشد و کسب درآمد فراهم کند. در همین حال، برخی کارشناسان مسایل اقتصادی باور دارند که گرایش جوانان به ارزهای دیجیتال می‌تواند در کوتاه‌مدت تا اندازه‌ای به بهبود وضعیت اقتصادی کمک کند؛ اما این تاثیر محدود است، بیشتر خارج از چارچوب اقتصاد رسمی جریان دارد و نقش مستقیمی در تولید داخلی ایفا نمی‌کند.
نوراحمد (مستعار)، یکی از باشنده‌گان کابل، از کار با ارز دیجیتال و شبکه‌سازی ستایش کرده و آن را دریچه‌ای به‌سوی رسیدن جوانان به رویاهای‌شان می‌داند. او می‌گوید: «شغل‌های نوین، به‌ویژه ارزهای دیجیتال، سهولت‌های زیادی را برای مردم فراهم کرده است. با در نظر داشت این‌که انتقال پول از یک‌جا به‌جای دیگر کار مشکلی است، اما ارز دیجیتال به‌ساده‌گی قابل انتقال است و می‌تواند از سرقت جلوگیری کند. با یک گوشی موبایل می‌توانم کار کنم و در هر کشوری که باشم، می‌توانم از این پول استفاده کنم.»
این باشنده کابل می‌افزاید: «سرمایه‌داران بزرگ جهان نیز از ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند. بخشی از این حوزه که نتورک مارکتینگ است، برای همه افراد قابل دسترس است و حتا افراد بی‌سواد هم می‌توانند وارد این شغل شوند. در میان پردرآمدترین شغل‌ها، نتورک مارکتینگ در جایگاه سوم قرار دارد. برای کسانی که هدف دارند، این کار چندان دشوار نیست. در سال‌های اول ممکن است کار بیشتر و درآمد کم‌تر باشد، اما در سال‌های بعدی کار کم‌تر و درآمد بیش‌تری به‌دست می‌آید و زمان زیادی را نیز در بر نمی‌گیرد. شغل‌های نوین می‌تواند جوانان را به بسیاری از خواسته‌های‌شان برساند، زیرا با عصر تکنالوژی پیوند خورده است. اگر آگاهی و مهارت لازم در این زمینه افزایش یابد، بسیاری از جوانان می‌توانند از این مسیر به استقلال مالی برسند.»
نوریه (مستعار) نیز می‌گوید در شرایطی که زمینه‌های کاری برای دختران مساعد نیست، این حوزه می‌تواند فرصت مناسبی برای رشد و کسب درآمد آنان فراهم کند. او می‌گوید: «من از پروژه‌های بلاکچین استقبال می‌کنم، چون خودم هم در این حوزه کار می‌کنم. به باور من، این کار خوب است؛ زیرا هر زمان که بخواهی می‌توانی کار کنی و درآمد داشته باشی. نیاز نیست مانند برخی کارهای دیگر همیشه در زمان مشخص یا درگیر کارهای سخت و زمان‌گیر باشی، بلکه می‌توانی آن را در کنار درس و سایر فعالیت‌ها نیز انجام بدهی. همچنان در این زمینه، انسان چیزهای جدید یاد می‌گیرد و با تکنالوژی‌های نو آشنا می‌شود؛ اما در عین حال باید بسیار دقت کرد، زیرا همه پروژه‌ها قابل اعتماد نیستند و اگر بدون تحقیق وارد شویم، ممکن است با ضرر مالی نیز مواجه شویم.»
منصور امیر، یکی از باشنده‌گان ولایت بدخشان، می‌گوید که از مدت‌ها به این‌سو در دنیای انترنت فعالیت دارد و هدفش رسیدن به یک درآمد مالی پایدار از این مسیر است. او می‌افزاید: «فعالیت من تنها محدود به ارزهای دیجیتال نیست، بلکه در بخش توسعه‌های مرتبط با هوش مصنوعی نیز کار می‌کنم. علاوه بر این، رشته تحصیلی‌ام در مقطع ماستری، تجارت‌های بین‌المللی است. در حال حاضر روی تهیه و ارایه پلان‌های تجارتی کار می‌کنم و آن‌ها را از طریق وب‌سایت‌های بین‌المللی برای فروش عرضه می‌کنم. ترکیب دانش آکادمیک و تجربه عملی در حوزه‌های دیجیتال، برایش فرصت‌های بیش‌تری در مسیر رشد و کسب درآمد فراهم کرده است.»
ایوب (مستعار)، باشنده ولایت هرات، می‌گوید در این حوزه کار با ارز دیجیتال در کنار فعالیت کاری، فرصت یادگیری مهارت‌های مختلف را نیز فراهم می‌کند. او می‌افزاید: «من تازه وارد کار با ارز دیجیتال شدیم. اینجا در کنار کار، مهارت‌های زیادی را یاد می‌گیریم. در ضمن، وقت زیادی نیاز ندارد و می‌توانیم در کنار آن به درس و وظایف دیگر هم برسیم. خوبی دیگرش این است که با افراد زیادی آشنا می‌شویم و تیم‌سازی می‌کنیم. روزی می‌رسد که حتا اگر کار هم نکنیم، باز هم در حساب ما پول می‌آید و یک درآمد ثابت و همیشه‌گی خواهیم داشت.»
در همین حال، شاکر یعقوبی، کارشناس مسایل اقتصادی، بر این باور است که گرایش جوانان به ارزهای دیجیتال و فعالیت‌های آنلاین می‌تواند در کوتاه‌مدت تا حدی به بهبود وضعیت اقتصادی کمک کند. او توضیح می‌دهد که این روند از طریق ایجاد درآمدهای فردی، جذب سرمایه از خارج و کاهش نسبی بیکاری اثرگذار است، اما این تاثیرات محدود بوده و بیشتر خارج از چارچوب اقتصاد رسمی باقی می‌ماند و نقش مستقیمی در تولید داخلی ندارد.
آقای یعقوبی می‌گوید: «با افزایش بیکاری، این حوزه هرچند برای بخشی از جوانان یک فرصت موقتی و انعطاف‌پذیر به شمار می‌رود، اما با چالش‌هایی مانند نوسانات بازار، نبود قوانین مشخص و خطر زیان مالی همراه است. او همچنان تاکید می‌کند که بدون توجه به مهارت‌آموزی، سرمایه‌گذاری در بخش‌های تولیدی و حمایت ساختاری دولت، این فعالیت‌ها نمی‌تواند به‌عنوان یک راه‌حل پایدار برای اقتصاد کشور محسوب شوند.»
همزمان با این، میرشکیب میر، مسوول توسعه خدمات مالی بانک مرکزی، در حالی‌که به کار با ارزهای دیجیتال نگاه مثبت دارد، نسبت به خطرات آن نیز هشدار می‌دهد. او تاکید می‌کند که نبود دانش مالی کافی و همچنیان فقدان چارچوب‌های مقرراتی می‌تواند سبب از دست رفتن سرمایه افراد شود.
آقای میر می‌گوید: «پیشرفت اقتصاد جهانی و نظام‌های مالی سبب شده ارزهای دیجیتال در بسیاری از کشورهای جهان گسترش پیدا کنند. با این حال، افرادی که قصد فعالیت در این حوزه را دارند، باید در گام نخست دانش مالی لازم را کسب کنند و با نحوه کار، مزایا و ریسک‌های این بازار آشنا باشند. فعالیت بدون وجود قوانین مشخص می‌تواند با مشکلات جدی همراه شود. به در صورت نبود دانش مالی و مقررات مناسب، خطر از دست دادن سرمایه برای افراد بسیار بالا خواهد بود.»
گفتنی است بانک جهانی پیش‌تر در گزارشی اعلام کرده بود که از هر چهار جوان در افغانستان، یک تن بیکار است. این نهاد تاکید کرده بود که با وجود رشد نسبی اقتصاد در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، بیکاری و فقر همچنان گسترده باقی مانده‌اند.
چندی پیش شماری از باشنده‌گان کابل در مصاحبه با روزنامه ۸صبح، از افزایش بیکاری شکایت داشتند و گفته بودند که تامین حتا یک وعده غذای روزانه برای‌شان با دشواری‌های فراوان همراه است.
