شماری از باشنده‌گان کابل از گسترش ذهنیت منفی درباره تولیدات داخلی در میان مصرف‌کننده‌گان ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند که باور به بی‌کیفیت‌بودن کالاهای ساخت افغانستان، سبب شده است مردم هنگام خرید، محصولات خارجی را ترجیح دهند. به گفته آنان، این ذهنیت در برخی موارد به اندازه‌ای گسترش یافته است که خریداران حتا بدون بررسی کیفیت، کالای خارجی را به نمونه داخلی آن ترجیح می‌دهند. آنان می‌افزایند که برخی دکان‌داران نیز برای جلب مشتری، کالاهای تولیدشده در داخل کشور را با نام کشورهای همسایه و برندهای خارجی عرضه می‌کنند.
این باشنده‌گان کابل در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که ادامه این وضعیت به فروش تولیدات داخلی آسیب زده و اعتماد مصرف‌کننده‌گان به این محصولات را کاهش داده است. آنان خواهان اطلاع‌رسانی بیشتر درباره کیفیت تولیدات داخلی و توجه به بهبود کیفیت این محصولات برای جلب اعتماد مصرف‌کننده‌گان هستند. این باشنده‌گان تاکید می‌کنند که حمایت از تولیدات داخلی تنها با توصیه مردم به خرید این محصولات ممکن نیست، بلکه تولیدکننده‌گان نیز باید کیفیت، بسته‌بندی و نحوه عرضه کالاهای‌شان را بهبود دهند.
آرمان، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که باور به بی‌کیفیت‌بودن تولیدات داخلی در میان مردم نهادینه شده است، در حالی که برخی محصولات ساخت افغانستان باکیفیت‌تر و ارزان‌تر از کالاهای وارداتی اند. او می‌افزاید که نبود تجربه و شناخت کافی از تولیدات داخلی سبب شده است مصرف‌کننده‌گان هنگام خرید، بیشتر سراغ کالاهای خارجی بروند.
آرمان می‌گوید: «متاسفانه در بین مردم ما چنین جا افتاده که جنس داخلی یعنی بی‌کیفیت، در حالی که تمام اجناس داخلی این‌گونه نیستند. ما اجناسی تولید می‌کنیم که به‌مراتب از بسیاری کالاهای وارداتی از ترکیه و چین باکیفیت‌تر و ارزان‌ترند؛ اما چون مردم تجربه و شناخت کافی از این اجناس ندارند، ترجیح می‌دهند تولیدات خارجی را خریداری کنند.»
این باشنده کابل تاکید می‌کند که این وضعیت در برخی موارد سبب شده است تولیدکننده‌گان محصولات خود را با نام کشورهای خارجی عرضه کنند. به باور او، برای تغییر این وضعیت، دولت و تولیدکننده‌گان هر دو در برابر معرفی و ترویج کالاهای داخلی مسوولیت دارند.
رحیما، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که او بارها برای حمایت از تولیدات داخلی، محصولات مختلف ساخت افغانستان را خریداری کرده، اما برخی از این کالاها کیفیت مطلوب نداشته‌اند. او می‌افزاید که قیمت و کیفیت، دو عامل اساسی در تصمیم مردم برای خرید کالاهای داخلی یا خارجی است.
رحیما می‌گوید: «من یک‌بار نوار بهداشتی ساخت پارک‌های صنعتی قندهار را خریدم، اما کیفیت مطلوبی نداشت و قیمت آن نیز تقریباً برابر با جنس وارداتی بود. وقتی یک جنس وارداتی ۵۰ افغانی قیمت دارد و کیفیت خوبی هم دارد، طبیعی است که مردم همان را انتخاب کنند. باید روی کیفیت محصولات داخلی کار شود تا یک فرد پس از یک‌بار خرید، به این نتیجه نرسد که همه اجناس داخلی بی‌کیفیت‌اند. برخی تولیدات پلاستیکی نیز کیفیت خوبی ندارند و حتا در بعضی موارد، تولیدکننده‌گان نمی‌توانند نمونه خارجی را به‌درستی کاپی کنند. اگر کیفیت محصولات بهتر شود و قیمت آن‌ها نیز مناسب باشد، مردم بیشتر از تولیدات داخلی استفاده خواهند کرد. البته برخی محصولات داخلی کیفیت خوبی دارند، اما امیدواریم روزی برسد که بیشتر کالاهای تولید داخل با کیفیت مطلوب به بازار عرضه شوند.»
صابری، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، از مردم می‌خواهد که برای حمایت از تولیدکننده‌گان داخلی، از کالاهای ساخت افغانستان استفاده کنند. از دید او، تولیدات داخلی در سال‌های اخیر از نظر کیفیت و تنوع پیشرفت کرده و برخی از این محصولات می‌توانند با کالاهای وارداتی رقابت کنند.
صابر می‌گوید: «فعلاً بازار تولیدات داخلی خیلی خوب شده است؛ در بخش دوا، لبنیات و برخی تولیدات دیگر پیشرفت خوبی صورت گرفته و کیفیت بسیاری از اجناس داخلی نیز بهتر شده است. ما ترجیح می‌دهیم جنس داخلی بخریم، چون کیفیت آن در مواردی خوب است و از برخی کالاهای وارداتی، به‌ویژه اجناس بی‌کیفیت چینی، بهتر است. مشکل اساسی این است که تمام مواد خام مورد نیاز تولید در داخل افغانستان فراهم نیست و موادی را که وارد می‌کنیم، هزینه تولید را بالا می‌برد و در نتیجه، مردم کم‌درآمد توان خرید آن را ندارند. از سوی دیگر، برخی تاجران به‌جای وارد کردن اجناس باکیفیت، کالاهای خارجی ارزان و بی‌کیفیت را وارد می‌کنند و مردم نیز به‌دلیل قیمت پایین، مجبور به خرید آن می‌شوند. ما باید از تولیدات داخلی خود حمایت و استفاده کنیم تا تولیدکننده‌گان تشویق شوند و بازار محصولات داخلی بیشتر رونق بگیرد.»
در همین حال، شماری از آگاهان اقتصادی می‌گویند که رشد تولیدات داخلی و افزایش اعتماد مصرف‌کننده‌گان به این محصولات، نیازمند بهبود کیفیت، کاهش هزینه‌های تولید و حمایت عملی از تولیدکننده‌گان است. آنان می‌افزایند که بدون ایجاد زمینه رقابت عادلانه میان کالاهای داخلی و وارداتی، تولیدکننده‌گان داخلی نمی‌توانند سهم بیشتری از بازار را به دست آورند.
قطب‌الدین یعقوبی، یکی از کارشناسان مسایل اقتصادی، می‌گوید که شرایط موجود در افغانستان باعث شده است تولیدات داخلی هنوز نتوانند در بازار با محصولات خارجی رقابت برابر داشته باشند. او می‌افزاید که هزینه بلند تولید، وابسته‌گی به مواد خام وارداتی و تعرفه پایین برخی کالاهای خارجی، از عواملی است که توان رقابتی تولیدکننده‌گان داخلی را کاهش داده است. به گفته او، بهبود بسته‌بندی، کیفیت، بازاریابی و ارایه ضمانت و خدمات پس از فروش می‌تواند اعتماد مردم به تولیدات داخلی را افزایش دهد.
یعقوبی می‌گوید: «متاسفانه هنوز این فرهنگ و باور در میان مردم ایجاد نشده است که تولیدات داخلی را نسبت به محصولات خارجی ترجیح بدهند. از سوی دیگر، در برخی موارد کیفیت و محتوای محصولات داخلی نمی‌تواند رضایت مصرف‌کننده را تامین کند. هزینه تولید در داخل نیز بالا است، زیرا بخش زیادی از مواد خام از بیرون وارد می‌شود و همین موضوع رقابت را برای تولیدکننده‌گان داخلی دشوار می‌کند. در مقابل، برخی کالاهای وارداتی با تعرفه پایین وارد بازار می‌شوند و شماری از محصولات نیز از مسیرهای قاچاق وارد کشور می‌شوند که این وضعیت به تولیدات داخلی آسیب می‌زند. برای افزایش فروش محصولات داخلی، باید روی تبلیغات، بازاریابی، بسته‌بندی و کیفیت کار شود و به‌ویژه برای کالاهای الکترونیکی ضمانت و خدمات پس از فروش در نظر گرفته شود تا مردم اعتماد بیشتری به محصولات ساخت افغانستان پیدا کنند.»
بر بنیاد آمار وزارت صنعت و تجارت طالبان، در سال‌های اخیر شمار کارخانه‌های تولیدی در کشور افزایش یافته است.
نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، پیش از این ادعا کرده بود که افغانستان در تولید حدود ۳۰۰ قلم کالا به خودکفایی رسیده و در تولید صدها قلم کالای دیگر نیز بخش قابل‌توجهی از نیازهای داخلی را تامین می‌کند. براساس ادعای او، در حال حاضر حدود شش‌هزار و ۵۰۰ کارخانه تولیدی در کشور فعالیت دارند و نزدیک به یک‌هزار نوع کالا در داخل تولید می‌شود.
با این حال، افزایش شمار کارخانه‌ها و تنوع محصولات داخلی به معنای حل‌شدن مشکلات این بخش نیست. تولیدکننده‌گان همچنان با چالش‌هایی مانند دسترسی به مواد خام، هزینه تولید، بازاریابی و رقابت با کالاهای وارداتی روبه‌رویند.
