در پی درگیری نظامی میان طالبان و پاکستان، شماری از بازرگانان میوه و سبزی در افغانستان می‌گویند که میلیون‌ها افغانی زیان دیده‌اند. به گفته آنان، در حال حاضر تمامی مسیرهای صادراتی افغانستان به جنوب آسیا مسدود شده است. این بازرگانان می‌افزایند که بندرهای چابهار و بندرعباس در ایران نیز به‌دلیل تحریم‌های جدید ایالات متحده با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند و تنها مسیر باقی‌مانده برای صادرات، راه هوایی است؛ اما دهلیزهای هوایی به‌دلیل هزینه‌های بالا و کاهش تقاضا، نه‌تنها سودآور نیستند، بلکه زیان‌های بیش‌تری را متوجه تاجران می‌کنند. این بازرگانان از حکومت پاکستان می‌خواهند که تجارت را از سیاست جدا کند و اجازه ندهد اقتصاد هر دو کشور قربانی اهداف سیاسی شود که تاجران هیچ نقشی در آن ندارند. آنان تاکید می‌کنند که در چهار سال گذشته، به‌دلیل بسته شدن پی‌درپی گذرگاه‌ها، بسیاری از تاجران ورشکسته شده‌اند و دیگر توانایی ساخت سردخانه‌های معیاری در داخل کشور را ندارند. از همین‌رو، از بازرگانان افغانستان مقیم خارج از کشور می‌خواهند که در زمینه ساخت سردخانه‌ها و مراکز بسته‌بندی سرمایه‌گذاری کنند تا زمینه برای نگهداری و صادرات اصولی محصولات کشاورزی فراهم شود.
غلام یحیی مشکوانی، بازرگان، می‌گوید که به‌دلیل مسدود بودن گذرگاه‌ها، صادرکننده‌گان میوه و سبزی، متحمل خسارات هنگفت مالی شده‌اند. او می‌افزاید که بخش عمده‌ای از تجارتش از مسیر پاکستان به هند انجام می‌شد، اما اکنون بندر واگه نیز بسته است. به گفته او، همچنین، تحریم‌های جدید بالای ایران مسیرهای چابهار و بندرعباس بازرگانان افغانستان با مشکل مواجه کرده‌اند. این بازرگان تاکید می‌کند که در حال حاضر تنها راه باقی‌مانده برای صادرات، مسیر هوایی است، اما این گزینه نیز به‌دلیل افزایش هزینه‌ها و کاهش تقاضای مشتریان، برای بازرگانان مقرون‌به‌صرفه نیست.
این بازرگان می‌افزاید: «گذرگاه تورخم نزدیک به شش ماه است که به‌روی صادرات افغانستان به هند بسته شده است و در نتیجه، حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد صادرات کشور کاهش یافته است.»
کوهدامنی، صادرکننده سبزی و میوه تازه، می‌گوید که به‌دلیل بسته بودن گذرگاه تورخم، ناچار شده است موترهای حامل بادنجان رومی را به جلال‌آباد بازگرداند و برای جلوگیری از فاسد شدن این اقلام، آن‌ها را کنار خیابان‌ها به قیمت بسیار پایین به فروش برساند. او می‌افزاید: «موتر بادنجان رومی برای دو روز متوقف ماند؛ مجبور شدیم آن را به ولایت ننگرهار بازگردانیم. سرتاسر تاجرها همه متضرر شدند.» به گفته او، بیش از ۲۰۰ موتر حامل بادنجان رومی، پیاز، انگور و سیب در تورخم متوقف مانده‌اند و تمامی بازرگانان دچار زیان‌های جدی شده‌اند.
این بازرگان می‌افزاید: «در چهار سال گذشته، مشکلاتی که با پاکستان به‌وجود آمده، باعث ضرر و زیان جدی به بازرگانان شده است. سیاست باید از تجارت جدا نگه‌داشته شود و باید اجازه دهند تاجران به کار و کسب‌شان برسند. تاجران افغانستان که از پاکستان کیله وارد می‌کنند، موترهای حامل کیله‌شان متوقف مانده، بارها فاسد شده و کسی آن را نمی‌خرد.»
آقای کوهدامنی می‌گوید که در آغاز فصل صادرات میوه تازه و سبزی، توقف موترهای باربری در گذرگاه تورخم باعث شد بازرگانان متحمل خسارات هنگفت مالی شوند. او می‌افزاید که در پی شکایات گسترده بازرگانان، پاکستان به‌دلیل منافع خود، از جمله واردات روزانه تا ۲۰۰ موتر زغال‌سنگ از افغانستان گذرگاه‌های خرلاچی و غلام‌خان را باز کرد، اما پس از تنش‌های جدید، تمامی گذرگاه‌ها را دوباره مسدود کرد که این امر زیان‌های بیش‌تری را به تاجران افغانستان وارد ساخت.
این صادر کننده میوه تاکید می‌کند که امسال، به‌دلیل بسته‌شدن پی‌درپی بنادر، بازرگانان با خسارات مالی سنگینی مواجه شده‌اند و اکثر آن‌ها اکنون قرض‌دار شده‌اند. به گفته او، هیچ نهادی پاسخگوی این وضعیت نیست و از سوی دیگر، سردخانه‌های معیاری برای نگهداری محصولات نیز وجود ندارد. او تصریح می‌کند که در چهار سال گذشته، بسیاری از بازرگانان ورشکسته شده‌اند و حتا توان ساخت یک سردخانه ۲۰۰ تُنی را نیز ندارند.
این بازرگان می‌افزاید که تاجران میوه و سبزی در افغانستان از نظر کاری حرفه‌ای شده‌اند و با اصول بسته‌بندی و بازاریابی صادرات به‌خوبی آشنایی دارند، اما به‌دلیل رقابت‌های سیاسی، متحمل خسارات هنگفتی شده‌اند. او تاکید می‌کند که راه‌های بدیل نیز برای صادرات مساعد نیستند و مسیرهایی مانند اوزبیکستان و مرزهای شمالی نیز به‌دلیل رقابت‌های ناسالم و چالش‌های سیاسی، عملاً به روی تاجران افغانستان بسته شده‌اند. او از تاجران افغانستان مقیم خارج از کشور می‌خواهد که در زمینه ساخت سردخانه‌ها و ایجاد مراکز بسته‌بندی سرمایه‌گذاری کنند، تا بخشی از این مشکلات کاهش یابد و صادرات افغانستان شکل پایدارتر و حرفه‌ای‌تری به خود بگیرد.
آقای کوهدامنی می‌گوید: «اگر در بخش ساخت سردخانه و بسته‌بندی (سورتینگ) سرمایه‌گذاری صورت گیرد، عاید بسیار خوبی خواهد داشت. در صورت فراهم شدن امکانات، از جمله ترانسپورت مناسب، خریداری موترهای یخچال‌دار، ایجاد مراکز بسته‌بندی و انبارهای معیاری، زمینه کاری مناسبی برای کشاورزان و دهقانان فراهم می‌شود و حتا می‌تواند برای بیش از دو هزار نفر اشتغال‌زایی کند.»
امید حیدری، یکی دیگر از بازرگانان، می‌گوید که کیله، کچالو و سبزیجات از جمله مرچ، لیمو و بامیه را از پاکستان وارد می‌کند. او تصریح می‌کند که بخش بزرگی از مواد خام مورد نیاز فابریکه‌های افغانستان نیز از پاکستان تامین می‌شود و در نتیجه، مسدود شدن مسیرها نه‌تنها به تاجران افغانستان بلکه به بازرگانان پاکستانی نیز آسیب رسانده است.
این بازرگان تاکید می‌کند که ترانزیت افغانستان عمدتاً از مسیر پاکستان انجام می‌شود، اما در کنار بسته بودن گذرگاه‌ها، شاهراه‌های پاکستان نیز به‌دلیل تظاهرات گسترده در این کشور، از دو روز گذشته به این‌سو بسته شده‌اند. او می‌افزاید که تنها توانسته بخشی از اموالش را در شهر پشاور به فروش برساند و موترهای باربری‌اش همچنان در پاکستان متوقف مانده‌اند.
حاجی یمین، بازرگان میوه و سبزی، می‌گوید: «دو موتر انگور داشتیم که ارزش آن حدود ۲۸ تا ۳۰ لک افغانی می‌شود، اما متوقف مانده‌اند. حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ موتر تیلر حامل میوه و سبزی نیز برگشت داده شده‌اند. صادرات میوه و سبزی با چالش‌های بزرگی روبه‌روست و نرخ‌ها در بازار به‌شدت کاهش یافته است. به‌طور مثال، یک سیر انگور که پیش‌تر به ۳۰۰ افغانی فروخته می‌شد، حالا تنها به ۱۵۰ افغانی به فروش می‌رسد.» او تاکید می‌کند: «سیاست باید از تجارت جدا نگه‌داشته شود. هر سال با فرارسیدن فصل میوه و سبزی، راه‌ها مسدود می‌شوند و تاجران ما ضررهای سنگینی می‌بینند. مشکلات باید از راه گفت‌وگو و مذاکرات حل‌وفصل شود، نه با بستن مسیرها.»
خالد رحمانی، سخنگوی اتحادیه صادرکننده‌گان میوه خشک در کابل، می‌گوید که با وجود توقف صادرات به پاکستان، صدور میوه خشک از طریق دهلیز هوایی ادامه دارد. به گفته او، بسته شدن بندر تورخم سبب خسارت شده است.
آقای رحمانی می‌افزاید که به‌دلیل کمبود سردخانه، میوه‌های تازه در باغ‌ها می‌مانند و اموال مردم بدون سردخانه دچار فساد می‌شوند. او تاکید می‌ورزد که اکنون فصل سیب است و یگانه راه نزدیک و مناسب برای فروش میوه‌ها از دست رفته است. این وضعیت ضربه سنگینی به دهقانان و بازرگانان وارد کرده و آن‌ها مشکلات زیادی را متحمل می‌شوند.
این نگرانی‌ها درباره توقف صادرات افغانستان به پاکستان در حالی مطرح می‌شود که پیش‌تر روزنامه «نیشن» پاکستان گزارش داده بود که تجارت ترانزیتی بین افغانستان و پاکستان از جولای ۲۰۲۴ تا فبروری ۲۰۲۵ با کاهش بی‌سابقه‌ای بیش از یک میلیارد و ۴۸۹ میلیون دالر ۶۶ درصد مواجه شده است. طبق این گزارش، این کاهش عمدتاً به‌دلیل اقدامات ضدقاچاق و محدودیت‌های وارداتی از سوی پاکستان رخ داده است. حجم تجارت ترانزیتی از ۲.۲۴ میلیارد دالر در سال گذشته به ۷۵۴ میلیون دالر در سال جاری کاهش یافته است.
