کامالا هریس، معاون رییس جمهور امریکا و نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴، اخیراً جمهوری اسلامی ایران را بزرگ‌ترین دشمن خارجی کشورش عنوان کرده است. هریس که در برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس مصاحبه می‌کرد، با این سوال چالشی مواجه شد: «فکر می‌کنید کدام کشور خارجی بزرگ‌ترین دشمن امریکاست؟» او این‌گونه پاسخ داد: «فکر می‌کنم یک پاسخ واضح در ذهن دارم و آن هم ایران است.» نامزد دموکرات‌ها تصریح کرد که دست ایران به خون امریکایی‌ها آغشته است. همچنان تاکید کرد که مهم‌ترین اولویتش [در صورت پیروزی] منع ایران از دست‌یافتن به سلاح هسته‌ای است.
اظهارات هریس با واکنش‌ها و انتقادات جدی در میان امریکایی‌ها (به‌ویژه کسانی که در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی حرفی به گفتن دارند) مواجه شده است. منتقدان هریس معتقدند که او خطر ایران را بی‌جا برجسته می‌سازد و قصد دارد سرمایه امریکا را در جایی مصرف کند که سودآور نباشد. منتقدان، به‌جای ایران از چین به‌مثابه خطر بزرگ یاد کرده و بر ضرورت مهار آن تاکید کرده‌اند. این در حالی است که هریس در مصاحبه‌اش از ضرورت رقابت با چین و باز نگه داشتن راه‌های ارتباط با آن حرف زد، نه مهار آن.
سوالی که مطرح می‌شود این است: گفته‌های هریس دلالت بر تعریف واقعی او و دموکرات‌ها از رویکرد ایران نسبت به امریکا می‌کند، یا هم این‌که رنگ‌وبوی انتخاباتی دارد؟ دلایلی وجود دارد که نشان می‌دهد اظهارات هریس فقط مصرف انتخاباتی دارد و تعریفش از ایران چیزی نیست که در شبکه سی‌بی‌اس بیان کرده است:
۱- کم ظاهرشدن در رسانه‌ها انتقادی است که از سوی امریکایی‌ها بر هریس و تیم والز، معاون او، وارد است. این انتقاد به این دلیل مطرح است که هریس در مقایسه با دونالد ترمپ، نامزد جمهوری‌خواهان، کم‌تر شناخته شده است. برای آن‌که بیشتر شناخته شود و امریکایی‌ها از برنامه انتخاباتیاش آگاهی پیدا کنند، به حضور در رسانه‌ها و ارایه پاسخ به سوالات چالشی خبرنگاران نیاز دارد. برای همین، به مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس رضایت داد و با پرسش‌های چالشی مواجه شد که یک نمونه‌اش در فوق بیان شد. به‌نظر می‌آید که هریس ناخواسته در برابر سوال چالشی قرار گرفت و چاره‌ای نیافت جز ذکر نام ایران. اگر در مناظره با ترمپ می‌بود، یا هم از طرح سوال اطلاع قبلی می‌داشت، شاید طور دیگر پاسخ می‌داد، مانند پاسخ به این سوال: «اگر مدارکی به دست آورید که نشانگر دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باشد، اقدام نظامی می‌کنید؟» او این‌گونه پاسخ داد: «نمی‌خواهم در حال حاضر به پرسش‌های فرضی پاسخ دهم.» جالب است که او، ایران را بزرگ‌ترین دشمن کشورش می‌خواند و مهم‌ترین اولویتش را نیز دست‌نیافتن آن به سلاح هسته‌ای اعلام می‌کند، ولی از احتمال یا هم قطعیت حمله نظامی بر آن حرف نمی‌زند (البته در صورتی که مسلح به سلاح هسته‌ای شود).
۲- هریس در حالی ایران را بزرگ‌ترین دشمن کشورش می‌خواند که باراک اوباما، یکی از معروف‌ترین چهره‌های دموکرات‌ها، روند کاهش حضور امریکا در خاور میانه را کلید زد و رخ به جانب آسیا – پاسیفیک کرد که هدفش مهار چین بود؛ کشوری که هریس به رقابت با آن اشاره کرد. همچنان مهار روسیه نیز در اولویت اوباما قرار گرفت. برای همین، بحران شبه‌جزیره کریمه (در سال ۲۰۱۴) سر برآورد و دولت اوباما در حمایت از اوکراین تحریم‌هایی بر روسیه اعمال کرد. دقیقاً در آن زمان بود که سپردن مسوولیت از نیروهای خارجی به نیروهای افغانستان و روند خروج تدریجی قوت‌های جهانی از این کشور، کلید خورد که هدف پنهان در عقب آن، تلاش برای مهار مسکو و بیجینگ بود. وقتی هم روند خروج از افغانستان کامل شد، جنگ در اوکراین شعله‌ور شد و دولت جو بایدن به‌گونه غیرمستقیم با روسیه وارد نبرد شد. این نشان می‌دهد که خروج امریکا از افغانستان و کاهش حضورش در خاور میانه بی‌حساب‌وکتاب نبوده است. اگر هریس بر قول خود صادق است، چرا دموکرات‌ها عراق و افغانستان را به سود ایران ترک کردند و راهی خاور دور شدند. طرفه این‌که امریکا وقتی از افغانستان خارج شد و میدان بازی را برای تهران فراخ ساخت که هریس معاون بایدن بود و است.
مهم‌تر از آن، در سند «راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۲ امریکا» که از سوی بایدن و هریس تصویب شده، از چین به‌عنوان مهم‌ترین «چالش ژیوپلیتیکی» یاد شده است. گفته می‌شود که در این سند از چین بیش از پنجاه بار و از ایران کم‌تر از هشت بار اسم برده شده است. این نشان می‌دهد که بیجینگ برای واشنگتن تهدید بزرگ است نه تهران. مگر هریس به مفاد مهم‌ترین سندی که تصویب کرده، پابندی ندارد؟ لذا، می‌توان گفت که اظهارات اخیر هریس حکایت از تعریف واقعی‌اش از ایران نمی‌کند.
۳- بایدن و هریس از سوی ترمپ به ایران‌دوستی متهمند. ترمپ در عین حال که هریس را ایران‌دوست می‌خواند، اسراییل‌ستیز نیز خطاب می‌کند؛ چیزی که تبلیغ و تکثیرش می‌تواند به زیان او باشد. ترمپ تا جایی پیش رفت که حمله هفتم اکتوبر را نیز حاصل مماشات بایدن و هریس در برابر ایران و شبه‌نظامیان اسلام‌گرای همسو با آن دانست. ترمپ در مناظره‌ای که با هریس داشت، مدعی شد که اگر رقیبش برنده شود، اسراییل در کم‌تر از دو سال نابود می‌شود. ترمپ بارها مدعی شده که ایران در زمان حضورش در کاخ سفید، ورشکست شده بود، ولی در دوره بایدن و هریس تبدیل به کشور پول‌دار شده است. ازاین‌رو، هریس برای آن‌که انتقادهای ترمپ را بی‌اثر ساخته باشد، موضع ضدایرانی اختیار کرده است. این روشن است که نامزدان انتخابات امریکا سعی می‌کنند در ایران‌هراسی از یکدیگر سبقت بگیرند. البته جمهوری‌خواهان به‌گونه سنتی لحن‌شان علیه تهران تند است، ولی دموکرات‌ها هم تلاش می‌کنند که کم نیاورند؛ اما روشن نیست که شعارها علیه ایران به چه میزان در نظر شهروندان امریکا جذابیت دارد.
۴- اظهارات هریس پس از آن مطرح می‌شود که جمهوری اسلامی اخیراً نزدیک به دوصد موشک بالیستیک به‌سمت اسراییل پرتاب کرد. هریس وقتی در مصاحبه‌اش، ایران را بزرگ‌ترین دشمن کشورش خطاب کرد، به حمله موشکی آن نیز اشاره کرد. می‌توان گفت که او با دشمن‌خواندن ایران در شرایط حاضر، ضمن آن‌که با اسراییل هم‌سویی کرده است، به‌نحوی سعی کرده تا رضایت یهودی‌های امریکا و لابی تل‌آویو در ایالات متحده را نیز کسب کند. یهودیان جمعیتی قابل ملاحظه در امریکا هستند. آن‌ها که حامی سنتی دموکرات‌هایند، این روزها دارند به‌سمت ترمپ می‌لغزند. ترمپ اخیراً آن‌ها را این‌گونه مخاطب قرار داد: «ناامیدم نکنید، ناامیدتان نمی‌کنم.» هدف ترمپ، ابراز تعهد مجدد مبنی بر حمایت جدی از اسراییل پس از پیروزی‌اش است.
۵- تهران در شرایطی از سوی هریس بزرگ‌ترین دشمن امریکا خوانده می‌شود که خودش از حامیان جدی برجام است؛ توافق‌نامه‌ای که رقیب انتخاباتیاش پاره کرد و دور انداخت. مهم‌تر از آن، از مخالفان ترور قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران ایران، نیز است؛ کسی که به دستور رقیب انتخاباتیاش ترور شد. جالب‌تر این‌که ترجیح جمهوری اسلامی نیز هریس است. این روزها که سخن از راه‌اندازی عملیات تلافی‌جویانه اسراییل علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است، شنیده می‌شود که بایدن و هریس سعی می‌کنند تا تل‌آویو را از حمله بر تاسیسات هسته‌ای و نفتی ایران بازدارند. اگر واقعاً هریس ایران را بزرگ‌ترین خصم کشورش می‌داند، چرا مانع حمله بر منابع و مراکز حساس و حیاتی آن می‌شود؟
نکات فوق نشان می‌دهد که گفته‌های اخیر هریس درباره ایران مصرف انتخاباتی دارد و حکایت از رویکرد راستین او و دموکرات‌ها نسبت به تهران نمی‌کند. رویکرد راستین او، اگرچه قدری روشن است، ولی زمانی خوب‌تر عیان می‌شود که با شکست‌دادن ترمپ راهی کاخ سفید شود. نکته مهم‌تر و آن این‌که نوشته حاضر قصد اثبات دوستی یا دشمنی ایران با امریکا و برعکس آن را ندارد؛ بلکه نقدی بر مصاحبه اخیر هریس است.
