شماری از پناهجویان افغانستان در ایران از بلاتکلیفی و درماندهگی خود در این کشور بهشدت ابراز نگرانی میکنند. آنان تأکید دارند که برای رهایی از انتقامجویی طالبان از افغانستان به ایران پناه آوردهاند، اما در این کشور نیز زیر سایه حملات هوایی امریکا و اسراییل احساس ناامنی میکنند. به گفته آنان، شبانهروز شاهد این حملات هستند و حتا دیوارهای خانههایی که در آن زندهگی میکنند، ترک برداشته است.
در پی تشدید حملات هوایی مشترک امریکا و اسراییل علیه ایران، شماری از پناهجویان افغانستان از وضعیت دشوار، بلاتکلیفی و نبود چشمانداز روشن برای آینده خود ابراز نگرانی میکنند. به گفته آنان، زندهگی در میان ترس از جنگ و بیم بازگشت به افغانستان به تجربهای طاقتفرسا تبدیل شده است. آنان تأکید میکنند که بهشدت نگران آینده خود و فرزندانشان هستند؛ بهگونهای که هر لحظه احتمال فروریختن بمب بر خانههایشان وجود دارد.
پروانه (مستعار)، یکی از دختران بازمانده از تحصیل، میگوید که برای ادامه تحصیل و کار، همراه با خانوادهاش به این کشور آمده است، اما اکنون در وضعیت بسیار نگرانکنندهای قرار دارند. او میافزاید که پدرش پیشینه نظامی داشته و بهدلیل ترس از طالبان، ناچار به ترک افغانستان شدهاند. به گفته او، اکنون در کنار فشارها و نگرانیهای ناشی از حملات شدید هوایی اسراییل و امریکا، پیدا کردن کار نیز بهشدت دشوار شده است.
این بانو میگوید: «پیدا کردن کار بسیار دشوار شده است. حتا اگر کاری هم پیدا شود، کسی نمیتواند با خیال راحت کار کند. حملات هوایی بسیار شدید است؛ تا جایی که دیوارهای خانه ما نیز ترک خورده است. هیچ جای امنی وجود ندارد. منطقهای را هدف قرار دادند که تنها ده دقیقه با ما فاصله دارد. هرچه تلاش میکنیم، نتیجهای نمیگیریم و نمیتوانیم به جایی برویم.»
یکی دیگر از پناهجویان میگوید که در وضعیت معلق قرار دارد. به گفته او، بیسرنوشتی و آینده مبهم، در شرایط جنگی در ایران و ترس از انتقامجویی طالبان در افغانستان، زندهگی را برایش بسیار دشوار ساخته است. او تأکید میکند که نمیداند تا چه زمانی میتواند بدون تصور آیندهای روشن و در میان این مصیبتها به زندهگی ادامه دهد و ادامه این وضعیت را مرگ تدریجی میداند.
این پناهجو میگوید: «آینده نداریم. بلاتکلیفی، وضعیت معلق، مهاجرت و جنگ، همه فشارها یکجا بر ما وارد شده است.
نمیدانیم تا چه زمانی باید در چنین وضعیتی به سر ببریم. حداقل ایران با تمام بدبختیها اجازه ماندن و کار کردن میداد و میشد کار کرد، اما حالا چه؟ نه اینجا جایی برای ماندن است، نه افغانستان جایی برای ماست و نه اروپا و امریکا ما را میپذیرند. حیران ماندهایم که چه کنیم و به کجا برویم. کودکان ما بیسرنوشت و بدون حق آموزشاند، و ما بدتر از آنها در چهارراهها برای پیدا کردن کار سرگردان هستیم. زندهگی بسیار جهنمی و سختی داریم.»
همزمان چندین پناهجو تأیید میکنند که با وجود حملات مشترک امریکا و اسراییل علیه ایران، مردم این کشور به زندهگی خود ادامه میدهند. به گفته آنان، طرفداران حکومت در خیابانها به حمایت از نظام شعار میدهند و شهروندان بیطرف به کار و کسب خود مشغولند و بیشتر مردم از جنگ کنونی هراسی ندارند.
یکی از این پناهجویان میگوید: «مردم ایران هیچ در غصه جنگ نیستند و مصروف کار و معیشت خود هستند. مثلاً اگر به خیابانها ببینید، میخندند و دختر و پسر به کافه میروند. هرچند تهران تا کمی تخلیه شده و شور سابق نیست و مغازهها به اندازه قبل باز نیستند یا اگر هم باز باشند، شبها زودتر بسته میشوند.» به گفته او، دسترسی به انترنت نیز نسبت به اعتراضات ماه جدی سال گذشته قطع نشده است. او میگوید در آن زمان «انترنت ملی و پیامرسانهای داخلی» کار نمیدادند و حتا پیامکها نیز قطع شده بود؛ اما اکنون انترنت ملی فعال است و مردم با خرید فیلترشکن به قیمت گزاف میتوانند به انترنت بینالمللی وصل شوند.
پناهجویان افغانستان در ایران در حالی از وضعیت خود ابراز نگرانی میکنند که رسانههای این کشور گزارش دادهاند شش عضو یک خانواده پناهجو در پی حمله هوایی به ایران کشته شدهاند. براساس گزارشها، این حمله در شهر ری، از مربوطات تهران، انجام شده است که در آن چهار شهروند ایرانی نیز جان باختهاند.
پیش از این، خبرگزاری تسنیم گزارش داده بود که یک شهروند افغانستان به نام «کوثر عادلی» در حملات امریکا و اسراییل به ایران کشته شده است. براساس این گزارش، این شهروند افغانستان در حملات روز دوشنبه، ۳ حمل، بر مناطق مسکونی در منطقه خیرآباد ورامین جان باخته است.
این نخستینبار است که کشتهشدن یک شهروند افغانستان در حملات امریکا و اسراییل به ایران گزارش میشود؛ با این حال، آمار واقعی تلفات مهاجران افغانستان در این حملات هنوز مشخص نیست.
بهتازهگی، شورای پناهندهگان ناروی از وضعیت ناگوار و عدم مصونیت پناهجویان افغانستان در ایران ابراز نگرانی کرده است. به گفته این نهاد، بیش از چهار میلیون شهروند افغانستان در ایران از آسیبپذیرترین گروهها محسوب میشوند. این شورا همچنین اعلام کرده است که بسیاری از خانوادهها با از دست دادن مشاغل غیررسمی خود در ایران، که عمدتاً تنها منبع درآمدشان بوده، معیشت خود را نیز از دست دادهاند.
در بیانیه این شورا آمده است که بسیاری از این پناهجویان در شهرهایی زندهگی میکنند که زیر حمله قرار دارند و بسیاری از آنان قادر به ترک ایران نیستند، زیرا جای دیگری برای رفتن ندارند یا اجازه خروج به آنها داده نمیشود. به گفته این شورا، بیش از ۳۵ هزار تن به افغانستان بازگشتهاند، اما بیش از یک میلیون تن دیگر در معرض خطر اخراج قرار دارند، در حالی که افغانستان توانایی پذیرش این شمار بزرگ از مهاجران بازگشتی را ندارد.
پیش از این، سازمان عفو بینالملل و بخش زنان سازمان ملل در بیانیههای جداگانه بر رسیدهگی به وضعیت بغرنج زنان و کودکان بازگشتکننده تأکید کردهاند. براساس آمارها، بخش قابل توجهی از این پناهجویان را زنان و دخترانی تشکیل میدهند که پس از تحمل شوک جنگ و آوارهگی دوباره، به کشوری بازمیگردند که با محدودیتهای گسترده در زمینه حقوق اولیه، آموزش و اشتغال مواجه است و دسترسی بسیار محدودی به خدمات حمایتی تخصصی دارند.
