اشاره: نهاد «اسپارک نیوز» همه ساله با همکاری ۵۰ روزنامه معتبر جهان در ۲۴ جون، «روز روزنامهنگاری تاثیرگذار» مطالب مختلف در بخشهای اختراع، علم، فرهنگ، اجتماع، نوآوری، محیط زیست و حقوق بشر نشر میکند و در اختیار مردم قرار میدهد. امسال «روزنامه ۸صبح» گزارشی را در بارهی «ارکستر زهره» تحت عنوان: «ارکسترزهره؛دخترانی که رویاهایشان را مینوازند» آماده کرده و در چندین روزنامه معتبر دیگر چاپ میشود. روزنامه ۸صبح، از میان گزارشهای روزنامههای دیگر، گزارشی را در بارهی علم و نوآوری با نام «فلیف: زندهگی در نوک انگشتان- روشهای جدید کمک میکنند تا کودکان «بریل» و «هندسه» بیاموزند» انتخاب کرده است.
از چند سال به اینسو، «اسپارک نیوز» هر سال در روزهای مشخص، با همکاری ۵۰ روزنامه معتبر جهان، مطالب مختلف را نشر و در دید همهگان قرار میدهد. این روز به نام «روز روزنامهنگاری تاثیرگذار» یاد میشود. امسال نیز این نهاد ۲۴ جون ۲۰۱۷ میلادی را به این نام یاد کرده است و ۶۰ مطلب را نشر خواهد کرد.
اعضای «ارکستر زهره» در حال تمرین در یکی از اتاقهای «انستیتوت ملی موسیقی افغانستان» هستند. یک بارهگی ریتم تمرین بههم میخورد. استاد خارجی رو به روی اتاق ایستاده است، میگوید: چه شده است؟ دختری در گوشهای از اتاق یک آلهی موسیقی را در دست گرفته است، با انگشت به کلیهاش اشاره میکند. ظریفه ادیب، یکی از رهبران ارکستر زهره، به زبان انگلیسی گفت: « She is stomach» اما از میان دختران کسی با صدای بلند گفت که معدهاش درد ندارد، گردهاش است. دختران در گوش همدیگر میگفتند که به انگلیسی «گرده» چه میشود. پس از یک دقیقه، تمرین از سرگرفته شد.
«ارکستر زهره» نخستین ارکستر دخترانهای است که از سوی چند دختر خانم تشکیل شده است. این ارکستر در سال ۲۰۱۴ میلادی به فعالیت آغاز و اولین برنامه خود را در سفارت کانادا در کابل برگزار کرد.
ظریفه ادیب، یکی از رهبران ارکستر زهره است. او در مورد چگونه ایجادشدن این ارکستر گفت: «ارکستر زهره همان سالی که من اینجا آمدم، درست شد. ما تقریباً ۶ دختر بودیم که میخواستیم که یک گروه دخترانه ایجاد کنیم. چون همان سال در مکتب ما، بسیار گروههای پسرانه مثل گروههای راک و پاپ درست میکردند، میتوان گفت که یک نوع مسابقه بود. گفتیم که ما از بچهها چه کم داریم، بیایید ما هم یک گروه جور کنیم. شش دختر(من، مرجان، فکریه، سونم، سیماگل و فیروزه) یک جا شدیم، یک گروه را جور کردیم و تصمیم ارکستر را نداشتیم، آهسته آهسته در گروه ما دختران زیاد شدند، ما تنها آهنگ میخواندیم، این گروه سه هفته دوام کرد. بعد، تبدیل به ارکستر شد.»
وی افزود: «ایده ارکستر از یک دخترک به نام مینه بود. فعلاً او در جلالآباد است، وقتی که رفت، دیگر برنگشت. ما هیچ تماسی از مینه نداریم، من اصلاً نمیدانم مینه چرا رفت، حتا با ما خداحافظی هم نکرد، مینه ایدهای داد که ما چرا ارکستر مخصوص دختران نداشته باشیم! یکی از استادانمان از امریکا «الگرا» ترکیب ارکستر را همراه مینه ساخت.»
محمدمراد سرخوش یکی از استادان این انستیتوت تایید میکند: «ایده ارکستر زهره از مینه دخترکی که اینجا ترامپت مینواخت بود، وقتی که با داکتر احمدناصر سرمست، در میان گذاشت، آقای سرمست قبول کرد، مینه وقتی که خانهاش رفت، دیگر خانوادهاش اجازه ندادند به کابل برگردد.» ارکستر زهره، در این اواخر برنامههای مختلفی در خارج از کشور مثلاً برنامهای را در نشست مجمع جهانی اقتصاد در شهر داووس سویس اجرا کرده است. آقای سرخوش گفت: «اعضای این ارکستر را دختران سنین ۱۲ تا ۲۱ سال تشکیل میدهد. ارکستر زهره از یک گروه کوچک دختران در این انستیتوت ایجاد شده است و اکنون نزدیک ۳۰ دختر عضو آن است. ارکستر زهره به نام الهههای موسیقی معروف شد.»
آقای مراد گفت: «زمانی که در یک کشور یک تغییر و بهبود به وجود میآید، از آن باید نگران نباشیم، باید همیشه مثبت فکر کنیم. من به این تغییرها خوشبینم و افغانستان یک کشور هنردوست است.»
اکنون رهبری ارکستر زهره را دو دختر افغان به نام نگین خپلواک و ظریفه ادیب به عهده دارند. در کنار آنها یک استاد خارجی به نام لورین نیز اعضای این ارکستر را آموزش و در تمرینهایش کمک میکند. ظریفه ادیب، یک ساله بوده است که در پاکستان مهاجر میشود. او بیش از ۱۵ سال در آنجا زندهگی میکند و سپس تصمیم میگیرد به کشورش بگردد. خانم ادیب علاقهی زیاد به موسیقی دارد.
او در این باره گفت: «من در اواخر ۲۰۱۴ اینجا آمدم. میخواستم آواز خان پاپ شوم. در شهر کابل پشت یک استاد میگشتم، همان روزی که دنبال استادم میگشتم، متوجه شدم ما در افغانستان یک مکتب موسیقی داریم که بهطور حرفهای موسیقی را یاد میدهد.» ظریفه ادیب اکنون صنف دوازدهم است و بیشتر از دو سال است که آله موسیقی را به نام «ویولا» تمرین میکند، او رویاهای زیادی در سر دارد. احمدناصر سرمست، مسوول عمومی این انستیتوت میگوید که انستیتوت موسیقی ملی افغانستان یک جزیرهی امید در میان تاریکی و جهل است. این انستیتوت سمبول افغانستان فردا است. ما فعلاً اینجا تقریباً یازده دسته هنری داریم که یکیاش ارکستر زهره است و موفقیتهای زیادی کسب کرده است.
انستیتوت ملی موسیقی افغانستان
انستیتوت ملی موسیقی افغانستان پس از سال ۲۰۱۰ میلادی به این نام افتتاح شد. پیش از این به نام «مکتب موزیک» و «لیسه موزیک» معروف بود. موسیقی با ایجاد مکتب موزیک در سال ۱۹۷۴ وارد نصاب درسی معارف افغانستان شد. این مکتب فعالیتهایش را تا ۱۹۸۸ ادامه داد. پس از آن دیگر نتوانست فعالیت کند و در رژیم طالبان نیز در سکوت به سر برد، چون طالبان موسیقی را حرام اعلان کرده بودند.
استادمحمد مراد که قُشقارچه و غیچک در اینجا تدریس میکند، گفت: «این مکتب در دوران حامد کرزی، رییس جمهور پیشین افغانستان، فعالیتهای هنریاش را دوباره آغاز کرد. تنها یک دیپارتمنت موسیقی داشت و در آنجا نقاشی، مجسمهسازی و رسامی آموزش داده میشد. سپس داکتر احمدناصر سرمست، پروژهای را سال ۲۰۰۸ از بانک جهانی به نام «بازسازی موسیقی افغانستان» آورد، تا سال ۲۰۱۰ میلادی به نام لیسه موزیک معروف بود، بعد از آن به نام انستیتوت ملی موسیقی افغانستان افتتاح شد.»
انستیتوت ملی موسیقی افغانستان اکنون ۲۵۰ شاگرد دارد که از این میان ۷۵ تن آنها دختران هستند. داکتر احمدناصر سرمست مسوول عمومی این انستیتوت است. این انستیتوت بیشتر بر سبک موسیقی کلاسیک افغانستان و و موسیقی کلاسیک غربی تاکید دارد. در این انستیتوت، آلههایی مثل ویولن، ویولا، گیتار، پیانو، کلرنت، چیلو، ترُمپت، فلوت، جاز درم، رباب، غیچک، تمبور، طبله، قشقارچه، سه تار سرود و دلربا برای شاگردان آموزش داده میشود. احمدناصر سرمست در بارهی جذب شاگردان به انستیتوت ملی موسیقی گفت که سالانه نزدیک به ۳۰۰ – ۴۰۰ متقاضی داریم که توسط امتحان خاص و تست استعداد موسیقی، ۵۰ تن آنها را انتخاب میکنیم، پنجاه درصد برای کودکان خیابانی و کودکان کار اختصاص داده شده است. این کودکان از طرف پرورشگاهها و نهادهایی که در بخش کودکان در افغانستان مانند «save the children» فعالیت دارند، معرفی میگردند.
این انستیتوت امسال نیز ۵۰ شاگرد را انتخاب کرده است که ۱۵ تن آنها دختران هستند. در انستیتوت ملی موسیقی افغانستان، شاگردان پیسهدار و پرورشگاهی در کنار هم موسیقی یاد میگیرند، هر یک از آنها دردها، آرزوها، شادیها و دلتنگیهایشان را مینوازند تا روزی به رویاهای زیبا و کودکانهشان دست یابند.
